29.Yaradan Onu çağıranların hamısına yaxındır
Məqalə 29, 1985

Zoar kitabında, Xukat fəsilində belə deyilir:

“Meaxa ulifana, buradan öyrəndik ki, kim ali şeyləri oyatmaq istəyirsə – istər əməl ilə, istər söz ilə – əgər bu əməl və ya söz lazımi kimi edilmirsə, heç nə oyadılmayacaq. Dünyanın bütün sakinləri dua evinə gedir ki, ali olanı oyatsınlar, amma çox az adam bilir ki, bunu necə etmək olar. Yaradan isə Ona necə çağırmağı və ali olanları necə oyatmağı bilənlərin hamısına yaxındır. Əgər insanlar Onu necə çağıracağını bilmirlərsə, O, yaxın olmaz. Necə deyilib: ‘Yaradan Onu çağıranların hamısına yaxındır, Onu həqiqətən çağıranların hamısına.’ Həqiqətən çağırmaq nə deməkdir? Yəni ali olanı düzgün şəkildə oyatmağı bilməkdir. Və bu, hər şeydə belədir.”

Buradan belə nəticə çıxır ki, əgər bir insan Onu necə çağıracağını bilmirsə, dua evinə getməyin mənası yoxdur, çünki o, necə çağıracağını bilmir və deməli, onun duası qəbul olunmur. Burada belə bir sual yaranır: belədirsə, insan nə etməlidir ki, Onu necə çağıracağını öyrənsin və Yaradan’a yaxın olsun?

Zoar bizə izah edir ki, əvvəlcə insan nəyi bilməli olduğunu başa düşməlidir, sonra isə bu biliyə çatmaq üçün səy göstərməlidir. Zoar deyir ki, bu bilik yalnız “həqiqət”dir, çünki Onu həqiqətən çağıran Yaradan’a yaxındır. Buradan belə çıxır ki, bilik dedikdə, insanın “Onu həqiqətən çağırması” nəzərdə tutulur.

Burada nə yenilik var? Zoar deyir ki, Yaradanla bağlı xüsusi bir bilik olmalıdır ki, insan Onu çağırmağı bacarsın. Çünki ayənin mənasına görə: “Yaradan Onu çağıranların hamısına yaxındır”, belə görünür ki, istisnasız olaraq O, hər kəsə yaxındır. Amma ayənin sonunda vacib bir şərt qeyd edilir. O şərt nədən ibarətdir? İnsanın Onu həqiqətən çağırması. Və bu, insandan tələb olunan əsas və vacib şərtdir.

Və bu, insan üçün tələb olunan vacib bir şərtdir – bu şərt “həqiqət” adlanır. Çünki, ümumiyyətlə, bir insan digərini çağıranda, əgər o bilirsə ki, çağırış yalandır, şübhəsiz ki, o, bu çağırışa qulaq asmayacaq. Çünki o anlayır ki, həmin çağırış sadəcə aldatmaqdır, və çağıran özünü elə göstərir ki, guya uzaqdadır və onu eşitmir. Axı bu, aldadıcı bir çağırışdır.

Belədirsə, insan üçün tələb olunan bu vacib şərt nədən ibarətdir? Şübhəsiz ki, Yaradanla bağlı olaraq xüsusi şərtlər mövcuddur ki, bunlar insanlar arasında mövcud deyil. Amma “Onu həqiqətən çağırmaq” şərti – mümkün olan ən minimal şərtdir. Çünki, heç şübhəsiz, həqiqət şərtində xüsusi bir niyyət var və bu niyyət “həqiqət” adlanır.

Həqiqətin nə olduğunu anlamaq üçün əvvəlcə müdriklərimizin bu sözlərini xatırladaq: “Təkəbbürlü olan haqqında Yaradan deyir: Mən və o eyni məkanda qala bilmərik.” Burada sual vermək olar: Yaradan üçün nə fərqi var ki, insan özünü təkəbbürlü aparırmı, ya yox? Məsələn, insan bir toyuq damına daxil olur və görür ki, bir xoruz digərinin qarşısında özünü böyük göstərir – bu, insanı təsirləndirirmi?

Atam və müəllim (Baal Sulam) belə demişdir: “Yaradan həqiqəti sevir və yalana dözə bilmir.” Necə ki, yazılıb: “Yalan söyləyən Mənim gözlərimin qarşısında dayana bilməz.”

Əslində isə Yaradan insanı almaq arzusu ilə – yəni onun daxilinə yerləşdirilmiş eqoist sevgi ilə – yaratdı. Və bu, dünyada mövcud olan bütün şər ehtirasların mənbəyidir: oğurluq, qətl, müharibələr – bütün bunlar insanın içindəki bu almaq arzusundan qaynaqlanır. Belə çıxır ki, Yaradan insanı ən böyük alçaqlıqda yaratdı, amma o, bununla belə qürurlanır. Yəni deyir ki, sanki o, başqalarına bənzəmir. Nəticədə, o yalan danışır, halbuki həqiqət yalana dözə bilmir.

Beləliklə, yuxarıda deyilənlərə görə, əgər bir insan dua evinə gəlib Yaradan’dan ona kömək etməsini istəyirsə və bunu belə əsaslandırır ki, “o buna layiqdir”, yəni Yaradan onun duasını eşitməlidir və ona digərlərinə verdiyindən daha çox verməlidir – hətta bu istək ruhani olsa belə – o, Yaradan’dan uzaqdır. Çünki yalan həqiqətdən uzaqdır. Buna görə də bu, “Onu necə çağıracağını bilməmək” adlanır. Çünki o, Yaradan’ı yalnış çağırır və bu, “uzaq olmaq” adlanır, “yaxın olmaq” deyil. Ruhani aləmdə işləyən qanuna görə:

“Yaxınlıq forma oxşarlığı ilə müəyyən olunur, uzaqlıq isə forma fərqi ilə.”

Və həqiqət ilə yalan arasındakı forma fərqindən böyük bir fərq yoxdur. Ona görə də, belə bir insan Ona necə çağıracağını bilmir, çünki dua etdiyi anda o, yalan içindədir. Çünki o, özünü başqalarından daha layiqli hiss edir və bütün qüsurları başqalarında görür. Bu səbəbdən də o, Yaradan’dan kömək istəyir.

Əslində isə, necə ki, müdriklərimiz demişdir:
“Və biz belə öyrənirik: hər kəs başqasını rədd edirsə, özü də rədd olunur və dünyanın xeyri naminə danışmır. Şmuel demişdir: o, başqasını öz qüsuru ilə ittiham edir.”

Çünki elə insanlar var ki, daim başqasına baxırlar: əgər o biri insan necə düşünürsə, həmin şəkildə oxuyur və ya dua edirsə, deməli, o düzgündür. Amma əgər bir az fərqli edirsə, artıq onun haqqında bir qüsur tapmış olurlar.

Necə ki, mənim atam və müəllim demişdir: “Qısqanc adlanan insanların adəti belədir: əgər kim isə ondan daha sərt davranırsa, onu “dindar”, yəni həddindən artıq mömin adlandırır. Onsuz da, belə biri haqqında danışmağa dəyməz, onun haqqında düşünmək də heyifdir.”

Amma əgər kim isə ondan daha az sərt davranırsa, o zaman deyir ki, bu adam səhlənkarların ən səhlənkarıdır və onu tamamilə yox etmək, digərlərini korlamasın deyə təqib etmək lazımdır – deyilməsi belə qorxuncdur.

Və belə bir insan dua etməyə gələndə və Yaradan’dan ona yaxınlaşmasını istəyəndə – çünki o, özünü layiqli insan hesab edir – əslində o, Yaradan’dan uzaqdır. Yəni onun Yaradanla forma oxşarlığı yoxdur. Çünki Yaradan – həqiqət xüsusiyyətidir, bu insanın xüsusiyyəti isə tam yalandır.

Ona görə də deyilir ki, Yaradan ondan uzaqdır. Məhz buna görə də Onun səsini eşitmir.Və sual vermək olar: “Bütün yer Onun şöhrəti ilə doludur”, belədirsə, Yaradanın ondan uzaq olduğunu necə başa düşmək olar?Bu, belə bir vəziyyətə bənzəyir ki, bir insan digərindən uzaqda dayanır və o biri onun səsini eşitmir. Ruhani aləmdə məlumdur ki, uzaqlıq və yaxınlıq ölçüsü forma oxşarlığına və ya forma fərqinə bağlıdır.

Amma əgər bir insan dua etmək üçün gəlir və Yaradan’a belə deyirsə:

“Mənə başqalarından daha çox kömək etməlisən, çünki başqaları Sənin köməyinə o qədər də çox ehtiyac duymur. Onlar məndən daha bacarıqlıdırlar və eqoist sevgiyə mənim qədər batmayıblar. Onlar məndən daha nizam-intizamlıdırlar. Mən isə görürəm ki, Sənin köməyinə başqalarından daha çox ehtiyacım var. Çünki mən öz alçaqlığımı hiss edirəm, Səndən nə qədər uzaq olduğumu anlayıram – bu, hamıdan çoxdur. Və mən belə bir hissə gəldim: ‘Səndən başqa bizim padşahımız, xilaskarımız və qurtarıcımız yoxdur.’”

Belə çıxır ki, onun arqumenti həqiqidir. Və Yaradan belə arqumentləri qəbul edir, çünki bunlar həqiqətə əsaslanır. Necə ki, deyilib:“Mən Yaradanam, onların murdarlığı içində onlarla birlikdəyəm.”Yəni baxmayaraq ki, onlar murdarlığın mənbəyi olan eqoist sevgiyə batmış vəziyyətdədirlər, amma insan həqiqi arqument gətirdiyi üçün Yaradan ona yaxındır. Çünki həqiqət ilə həqiqət arasındakı forma oxşarlığı yaxınlıq adlanır, və forma oxşarlığı – yaxınlıqdır.

Və buradan yuxarıda gətirilmiş Zoar kitabının sözləri ilə bağlı olan sualı daha yaxşı başa düşərik:Nə deməkdir ki, əgər bir insan Onu necə çağıracağını bilmirsə, dua evinə getməyin mənası yoxdur, çünki Yaradan onun səsini eşitməyəcək? Axı bu, əgər o Onu necə çağıracağını bilmirsə, onun Yaradan’dan uzaq olduğunu göstərir.Amma bu sözləri başa düşmək çətindir, çünki bu, ayəyə zidd görünür:“Yaradan Ucadır, amma aşağı olan görər.” (Tehillim 138:6)

“Aşağı olan” nə deməkdir? Yəni heç nəyi bilməyən, hətta Onu necə çağıracağını da bilməyən. Buradan belə çıxır ki, hətta Onu necə çağıracağını bilməyən belə Onu görəcək.

Amma yuxarıda deyilənlərdən düzgün başa düşərik ki, insan heç nə bilməməlidir, yalnız öz ruhani vəziyyətini həqiqətən bilməlidir  ki, o, nə müdriklik sözlərini, nə də əxlaq sözlərini bilmir, hansı ki, ona kömək edə bilərdi. O, dünyada ola biləcək ən pis vəziyyətdədir və əgər Yaradan ona kömək etməsə, o məhv olacaq. İnsanın bilməli olduğu yeganə bilik budur: ki, o, heç nə bilmir və hamıdan daha aşağıdır.

Əgər insan bunu hiss etmirsə, əksinə, fikirləşirsə ki, ondan da pis insanlar var, deməli o, artıq yalan içindədir və artıq Yaradan’dan uzaqlıq vəziyyətindədir.

Buradan ikinci sualı da başa düşəcəyik:
İnsan nə etməlidir ki, Yaradan’ı necə çağıracağını bilsin və Ona yaxın olsun? Nəyi öyrənməlidir ki, bilsin?Ona deyilir ki, xüsusi bir şey öyrənmək lazım deyil, sadəcə həqiqət yolunda getmək üçün səy göstərmək lazımdır. Və bu zaman, avtomatik olaraq, onun dua etməyə mövzusu olacaq – yəni artıq ifrat şeylər üçün deyil,həyati vacib olan şeylər üçün dua edəcək. Necə ki, deyilib:

“Budur, Yaradanın gözü Onun qarşısında titrəyənlərdədir, Onun mərhəmətini gözləyənlərdədir, onların canlarını ölümdən qurtarmaq və aclıq zamanı onları diri saxlamaq üçün.” (Tehillim 33:18-19)Yəni insana ruhani həyat çatışmır və yalnız bunu istəyir.