Barux Şalom HaLevi Aşlaq (Rabaş)

Ata-babaların xidmətləri haqqında

Məqalə 11, 1984

[Talmudda] ata-babaların xidmətləri ilə bağlı mübahisə qeyd olunur: «Şmuel dedi: ata-babaların xidmətləri bitdi. Amma Ravvin Yohanan dedi: ata-babaların xidmətləri bağışlanmaya səbəb olacaq»1. Midraşda deyilir: «Rav Axa dedi: ata-babaların xidmətləri əbədi mövcuddur, həmişə xatırlanır»2. Həmçinin Tosafotda deyilir: «Rabeynu Tam deyir ki, ata-babaların xidmətləri bitdi, amma ata-babaların birliyi bitməyib»3. «Amma Ravvin İtsxaq düşünür ki, Şmuel ilə Ravvin Yohanan arasında mübahisə yoxdur. Şmuel deyir ki, günahkarlar üçün onlar bitib, amma saleh insanlar üçün bitməyib. Ravvin Yohanan isə saleh insanlar haqqında hökm verir»3.

Yuxarıda deyilənləri nəzərə alaraq, bizə verilən seçimin mənasını izah edə bilərik. Bu zaman soruşurlar: əgər ata-babaların xidmətləri varsa, o zaman burada seçim yoxdur, çünki ata-babaların xidmətləri insanı saleh etməyə gətirib çıxarır. Amma Tosafotda Ravvin İtsxaqın adından deyildiyi kimi, ata-babaların xidmətləri yalnız saleh insanlara şamil olunur, deməli, əvvəlcə insanın saleh olma seçimi var, sonra isə o, ata-babaların xidmətlərindən istifadə edə bilər.

«Tövrat bəxş edilməsi» kitabından isə belə nəticəyə gəlirik ki, ata-babaların xidmətləri sayəsində bizə seçim etmə gücü verilmişdir, əgər ata-babaların xidmətləri olmasaydı, biz heç bir seçim edə bilməzdik. Amma mövcud gerçəklikdən baxanda görürük ki, bizdə ata-babaların xidmətləri olsa da, buna baxmayaraq hər kəsin bu seçimi etməyə gücü olmadığını görürük. Hər kəs bu məsələdə çətinlik yaşayır. Ancaq ata-babaların xidmətləri bizə seçim etməyə kömək edir. Bu o deməkdir ki, seçim yalnız iki bərabər imkan olduğu yerdə var və mən onların arasında seçim etməliyəm.

O zaman, əgər bir tərəf digərindən daha ağırdırsa, demək olmaz ki, mən onlar arasında seçim edə bilərəm, çünki o özü daha güclü tərəfə meyllənir. Buna görə də, ata-babaların xidmətləri sayəsində bu, iki bərabər güc halına gəlir və biz onların arasında seçim edə bilirik. Və buna görə də, bizə seçim etməyə güc verildiyi deyilir.

Və bunu başa düşmək üçün «Tövrat bəxş edilməsi» kitabına baxmaq lazımdır, burada belə deyilir (bənd 19): «Və buna görə də Yaradan heç bir xalq və ya tayfa tapmadı, Tövratnı qəbul etməyə hazır olan, yalnız İbrahim, İtshaq və Yaqubun nəslinə aid olanlar, çünki onların tərəflərində ata-babalarının xidmətləri var idi. Və necə deyiblər bizim müdriklərimiz: ‘Ata-babalar bütün Tövratı hələ ona veriləndən əvvəl tutsaydılar’6. Bu o deməkdir ki, onların ruhlarının yüksəklikləri sayəsində onlar, Yaradanla birləşərək, Tövratnın ruhaniyyəti ilə əlaqəli olan bütün Yaradanın yollarını dərk etmək və keçmək qabiliyyətinə sahib idilər, Tövrat ilə bağlı əvvəlcədən praktiki hərəkətlər üçün bir pilləkən olmadan, çünki onlar bunu yerinə yetirmək üçün heç bir imkanları yox idi. Yuxarıda «Tövrat bəxş edilməsi» məqaləsində, bənd 16-da deyildiyi kimi. Və şübhəsiz ki, həm bədənin təmizlənməsi, həm də müqəddəs ata-babalarımızın ruhlarının yüksəklikləri çox təsir etdi onların oğullarına və bu oğulların oğullarına»5.

Buna əsasən, belə çıxır ki, ata-babaların xidmətləri sayəsində biz seçim edə bilirik, əks halda heç bir imkanımız olmazdı. Lakin biz böyük mərhəmətə ehtiyac duyuruq, hətta ata-babaların xidmətləri bizdə olsa belə, seçim edə bilməyimiz üçün, yəni özümüzə olan sevgini tərk edib, yaxınımıza olan sevgini qəbul etməliyik və bütün arzularımız yalnız Yaradanı sevindirmək olmalıdır. Hətta Tövrat və əmrlerin bütün xüsusi xüsusiyyətləri ilə belə, içimizdəki pisliyi məğlub etmək və onu xeyirə çevirmək üçün.

Lakin başa düşmək lazımdır ki, o nə deyir: «Ata-babaların xidmətləri bitdi»1. Bir sual yaranır ki, ata-babaların xidmətləri bitməzdən əvvəl nə baş vermişdi. Və belə olduğu halda, o zaman seçimə ehtiyac yox idi, çünki onun ata-babalarının xidmətləri var idi. Lakin deməliyik ki, insanın, Yaradanın özünə doğru yaxınlaşmasına kömək etməsini istəməsi – özü bu dua, ata-babaların xidmətləri sayəsində ona kömək etməsini istəməsi – özü seçim hesab olunur, çünki seçim odur ki, o, bacardığı şeyi edir. Artıq bu «seçim» adlanır.