“Yaxınını özün kimi sev” qaydası ilə bağlı deyilənlərə əsasən

Məqalə 5,Rabaş

Deməli, bizə fərdi elementlər – prat – 612 ehkam nə əlavə edir? Axı biz dedik ki, bu, ümumi qaydanı – klal – həyata keçirmək üçündür. Amma bu qayda isə yaxınının sevilməsi vasitəsilə həyata keçirilir. Halbuki, gerçəkdə görürük ki, dünyəvi işlərdə də yoldaşlara sevgi mövcuddur, çünki onlar da yoldaşlıq olsun deyə müxtəlif dərnəklərdə toplaşırlar. Bu halda, dindarlarla dünyəvilər arasında fərq nədədir?

[Zəburlardakı] ayədə deyilir: «Və məsxərəçilər yığıncağında oturmadı». Anlamaq lazımdır ki, «məsxərəçilər yığıncağı» qadağası nə deməkdir. Əgər o, qeybət edir və ya boş söz danışırsa, bu halda bu qadağa məsxərəçilər yığıncağı ilə bağlı deyil. Bəs «məsxərəçilər yığıncağı» qadağası bizə nə əlavə edir?

Məsələ bundadır ki, hətta bir neçə nəfər yoldaş sevgisi naminə toplaşanda belə, əgər niyyət o olarsa ki, hər biri digərinə onun maddi vəziyyətini yaxşılaşdırmağa kömək etsin, onda hər biri gözləyir ki, çoxlu görüşlər nəticəsində hər bir cəmiyyət üzvü öz maddi vəziyyətini yaxşılaşdırmağa imkan verəcək bir fayda əldə etsin.

Bütün yığıncaqlardan sonra isə hər kəs hesabat aparır: o, cəmiyyətdən eqoist sevgisi – almaq arzusu üçün – nə əldə etdi? Axı o, cəmiyyətin xeyrinə əmək və vaxt sərf edir. Bəs bundan nə qazandı? Axı yəqin ki, o, eyni səyləri şəxsi mənfəəti üçün sərf etsəydi, daha çox uğur qazana bilərdi. Heç olmasa, yalnız özü səy göstərdiyi hissədə. «Mən bu cəmiyyətə qatıldım, çünki elə bilirdim ki, onun vasitəsilə təkbaşına qazandığımdan daha çox qazana biləcəyəm. İndi isə görürəm ki, heç nə qazanmadım».

Və bu barədə o, peşman olur və deyir: «Cəmiyyətə verdiyim vaxt əvəzinə, heç olmasa, öz kiçik gücümdən istifadə etsəydim, daha yaxşı olardı. Halbuki indi mən vaxtımı cəmiyyətə verdim ki, onun köməyi ilə daha çox sərvət əldə edim, amma sonda mənə aydın oldu ki, təkcə cəmiyyətdən heç nə qazanmadım, hətta öz gücümlə qazana biləcəyimi də itirdim».

Və kim ki, yoldaş sevgisi ilə məşğul olmağı, lakin bunu əta etmək məqsədilə – yəni hamının yaxının xeyrinə işləməsi üçün etmək lazım olduğunu söyləmək istəsə, hamı bununla istehza edir və gülür. Bu isə onlara bir növ maskaralıq kimi görünür. Bu, dünyəvi olanların yığıncağıdır. Və bu barədə deyilib: «Və qəbilələrin mərhəməti – əyrilikdir», çünki «onların bütün yaxşılıq edənləri bunu özləri üçün edirlər». Belə bir cəmiyyət insanı müqəddəslikdən uzaqlaşdırır. Onlar insanı maskaralıq dünyasına atırlar. Və bu, məsxərəçilər yığıncağı qadağasının mənasıdır.

Və belə cəmiyyətlər haqqında müdriklərimiz deyiblər: «Günahkarları dağıt – onlara da yaxşı olar və dünyaya da yaxşı olar». Yəni onların mövcud olmaması daha yaxşıdır. Lakin salehlərlə əksinədir: «Salehləri topla – onlara da yaxşı olar və dünyaya da yaxşı olar».

Bəs «salehlər» nə deməkdir? Onlar, «Yaxınını özün kimi sev» qaydasını yerinə yetirmək istəyənlərdir. Onların bütün niyyəti eqoist sevgidən çıxmaq və başqa bir təbiəti – yəni yaxınına sevgini – qəbul etməkdir. Lakin bu, yerinə yetirilməsi vacib olan bir ehkam olsa da, insan özünü buna məcbur edə bilsə də, sevgi elə bir şeydir ki, o, qəlbə aiddir və qəlb təbiətcə buna razı deyil. Bu halda insan nə edə bilər ki, yaxına sevgi onun qəlbinə toxunsun?

Ona görə də bizə yerinə yetirməyimiz üçün 612 ehkam verilmişdir ki, insan bunun vasitəsilə qəlbində bu hissə gəlib çata bilsin. Lakin təbiətə zidd olduğuna görə, belə bir hiss çox kiçik bir hissə olaraq qalır ki, onda yoldaşlara sevgini praktik olaraq həyata keçirmək qabiliyyəti olsun, baxmayaraq ki, onun buna ehtiyacı var. Buna görə də indi, bunu praktikada həyata keçirməyə imkan verəcək məsləhətləri nəzərdən keçirmək lazımdır.

Və budur bu məsələdə insana “Yaxınını sev” qaydasını yerinə yetirməkdə gücünü artırmağa imkan verən məsləhət. Bu isə yoldaşlara sevgi vasitəsilə baş verir. Əgər hər kəs yoldaşının içinə daxil olur və onun qarşısında özünü ləğv edirsə, onda vahid bir bütöv yaranır, burada yaxınını sevmək istəyənin bütün kiçik hissələri birləşərək çoxlu hissələrdən ibarət olan cəmiyyətin qüvvəsini təşkil edir. Və onda, onun böyük qüvvəsi olduqda, o, yaxınını sevməyi təcrübədə həyata keçirməyə qadirdir.

Və o zaman o, Yaradan sevgisinə gələ bilər. Ancaq bu, hər kəsin digərinin qarşısında özünü ləğv etməsi şərtilə mümkündür. Halbuki, əgər o, yoldaşından ayrılarsa, yoldaşından almalı olduğu payı ala bilməz. Çünki hər kəs deməlidir ki, o, yoldaşı ilə müqayisədə heç nədir.

Bu, rəqəmlərin yazılışına bənzəyir. Əvvəlcə 1 yazıldıqda, sonra 0 gəldikdə, bu, on dəfə böyük olur – 10. Əvvəlcə iki sıfır gəlsə, bu, yüz dəfə böyük olur – 100. Yəni yoldaş – vahid, o isə ondan sonra gələn sıfırdırsa, bu halda o, yoldaşından on dəfə çox alır. Əgər deyirsə ki, yoldaşının qarşısında o, iki sıfırdır, o zaman yoldaşından yüz dəfə çox alır.

Əksinə olduqda isə, yəni o deyirsə ki, yoldaş – sıfır, özü isə vahiddir, bu halda o, yoldaşından on dəfə kiçik olur – 0,1. Əgər o, deyə bilirsə ki, o – vahiddir və onun iki yoldaşı var ki, bunlar onun qarşısında iki sıfırdır, o zaman bu, onların qarşısında onun yüzdə bir hissə olması deməkdir, yəni 0,01. Deməli, yoldaşlarından aldığı sıfırların sayı qədər onun dərəcəsi düşür.

Lakin hər halda, hətta o, yaxınına sevgini əməli surətdə həyata keçirməyə imkan verən bu gücə sahib olduqdan və öz mənfəətini özü üçün bir şər kimi hiss etdikdən sonra belə, “özünə inanma” prinsipi qalır və onda qorxu olmalıdır ki, bəlkə işin ortasında eqoist sevgiyə düşəcək. Yəni, əgər ona alışdığı miqdardan daha çox həzz verilərsə, baxmayaraq ki, kiçik həzzlərdə o artıq niyyəti vermək üçün qura bilir və onlardan imtina etməyə hazırdır, lakin böyük həzzə münasibətdə o, qorxu içindədir.

Və bu, “qorxu” adlanır. Bu isə “inam nuru”nu almağa qapıdır ki, buna “Şxinanın məskəni” deyilir, necə ki, “Sulam” şərhində yazılıb: “Qorxunun ölçüsü qədər o, inam xüsusiyyətini dərk edər”.

Ona görə də yadında saxlamaq lazımdır ki, “Yaxınını özün kimi sev” ehkamını yerinə yetirmək gərəkdir, çünki bu bir əmrdir – Yaradan yoldaş sevgisi ilə məşğul olmağı əmr etmişdir. Və Ravvin Akiya yalnız izah edir ki, Yaradan bu ehkamı verərək, onunla bütün ehkamları Yaradanın əmrinə görə, yoxsa şəxsi mənfəət üçün deyil, yerinə yetirməyə imkan verən bir qayda yaratmağı nəzərdə tutmuşdur.

Yəni, elə deyil ki, ehkamlar bizi almaq istəyimizi genişləndirməyə gətirib çıxarsın – yəni ehkamları yerinə yetirməklə insan bunun qarşılığında böyük mükafat alsın – əksinə, ehkamları yerinə yetirməklə biz elə bir mükafata çatırıq ki, bu da eqoist sevgini ləğv etmək və yaxına sevgi ilə nəticələnməkdir. Bundan sonra isə Yaradan sevgisinə gəlmək olar.

Və buradan başa düşərik ki, müdriklərimiz ayə barəsində deyiblər: “Və qoyun ‘samtem’” – bu “cövhər” (‘sam’) sözündəndir. Əgər layiqdirsə – bu, həyat cövhəridir. Layiq deyilsə – ölüm cövhəridir. Yəni, yuxarıda deyilən kimi, “layiq deyilsə” – o, Tövrat və ehkamlarla eqoist sevginin artması və bədənin öz əməyinə görə əldə etməsi üçün məşğul olur. “Layiqdirsə” – o zaman eqoist sevgisi ləğv olunur. Yəni, o, mükafat almaq üçün niyyət qurur ki, bu mükafat ona yaxınına sevgi gücü versin və bunun sayəsində Yaradan sevgisinə gəlsin, çünki onun bütün məqsədi yalnız Yaradanı razı salmaq olsun.