Yehuda Leib Alevi Aşlaq (Baal Sulam)

244.Bütün aləmlər

Eşidilmişdir 17 fevral 1943-cü il, Tel-Əviv

Bizim çoxlu pillələr və çoxlu gizlənmələr ayırd etdiyimiz bütün aləmlər – bunların hamısı məhz bu aləmlərdən alan ruhlara münasibətdədir. Buradan özümüz üçün bir qaydanı başa düşək: “Biz qavramadığımız şeyi adı ilə bilmirik”. Çünki ad qavrayışı göstərir. Başqa sözlə, bütün adlar, sfirot və saylar – bunların hamısı alanlara münasibətdədir. Buna görə bizdə üç səviyyə var.

1.Yaradanın Özü – Atsmuto – haqqında isə ümumiyyətlə danışmırıq. Çünki danışmağa başladığımız yer yaradılışın Məqsədidir və biz oraya potensialda daxil edilmişik, bu isə “əməlin sonu ilkin düşüncədə” adlanır.

2.Yaradılışın Məqsədi. Biz onu Sonsuzluq adlandırırıq və o Atsmuto ilə ruhlar arasında əlaqədir. Bu əlaqə bizə “yaradılmışları həzzləndirmək arzusu” baxımından aydındır. Bu həzzləndirmək arzusu əlaqəsindən başqa heç nə haqqında danışa bilmirik. Buna görə də burada heç bir qavrayış və idrak yoxdur.

Və aləmlərdə olan bütün xüsusiyyətlər yalnız ruhlara münasibətdə mövcud olduğuna görə, buradan belə çıxır ki, aləmlərin özlərində heç bir qavrayış yoxdur. Buna görə də onlar da Atsmuto adlanır və “onlarda heç bir qavrayış yoxdur”. Aləmlərdən alan ruhlara münasibətdə isə aləmlər Sonsuzluq sayılır.

Bunun səbəbi odur ki, aləmlərlə ruhlar arasında mövcud olan bu əlaqə – aləmlərin ruhlara ötürdüyü şeydir. Bu isə yaradılmışları həzzləndirmək istəyindən gəlir və bu Atsmuto ilə yaradılışlar arasında ümumi münasibətdir. Bu əlaqə Sonsuzluq adı ilə adlanır, yuxarıda deyildiyi kimi. Yəni biz ali nur haqqında danışmağa başladıqda, iki xüsusiyyət birlikdə nəzərdə tutulur: qavrayan və qavranan. Yəni qavrayanın qavranandan aldığı təsir.

Halbuki onların hər biri ayrıca “Sonsuzluq” tərifinə daxil deyil. Qavranan Atsmuto adı ilə adlanır, qavrayan isə ruhlar adı ilə adlanır və bu yeni yaradılmış xüsusiyyətdir. Bu hissənin bütövün bir hissəsi olması deməkdir, yəni ruhların daxilinə almaq arzusu yerləşdirilmişdir və bu “yoxdan mövcud olan” adlanır (və Yaradan belə bir reallıq yaratdı ki, biz bunu belə hiss edək).

Buradan belə çıxır ki, bütün aləmlər özlərinə münasibətdə sadə birlik hesab olunur və İlahi olanda heç bir dəyişiklik yoxdur, necə ki deyilir: “Mən, Yaradan, dəyişmədim”. İlahi olanda sfirot və xüsusiyyətlər haqqında danışmaq mümkün deyil. Və heç bir, hətta ən saf dillər belə onların özündə heç nə ifadə etmir və bütün bunlar Atsmuto adı ilə adlanır. Bütün sfirot və xüsusiyyətlər isə ali nuru qavrayan insanla birlikdə yaranır. Çünki Yaradan istəyir ki, biz ali xeyri qavrayaq və anlayaq və bu Onun yaradılmışları həzzləndirmək arzusudur. Və O bizə bu hiss orqanlarını verdi.

Başqa sözlə, hiss orqanlarımız ali nurdan necə təsirlənirsə, bizdə də həmin ölçüdə çoxlu hisslər yaranır. Və bizim ümumi hiss orqanımız “almaq arzusu” adlanır. Almaq ölçüsünə görə biz çoxlu hissələr və təfərrüatlar, yüksəlişlər və enişlər, yayılma və yox olma ayırd edirik. Çünki almaq arzusu artıq yaradılış xüsusiyyəti və yoxdan yaradılmış xüsusiyyət sayılır.

Buna görə də yalnız almaq arzusu təsirlənməyə başladığı yerdən hissələr haqqında danışmaq mümkündür. Və bütün bunlar artıq ali nur ilə almaq arzusu arasında ümumi münasibət adlanır. Bu isə nur və kli adlanır. Halbuki klisiz nur haqqında danışmaq olmaz, çünki qavrayan – kli – olmadan nur hələ də Atsmuto sayılır və Onun haqqında danışmaq mümkün deyil, çünki Onu qavramaq mümkün deyil. Qavrayış olmayan yerdə isə qavramadığımız şey haqqında danışmaq olmaz.

Buradan belə çıxır ki, ruhaniyyətdə nur və kli adlandırdığımız şey, yalnız potensialda olduqda, Sonsuzluq adı ilə adlanır və bu aləmlərin ixtisarından əvvəlki vəziyyət olub kök adlanır. Yəni potensial vəziyyət praktik həyata keçməyə gətirəcək. İxtisardan Aşiya aləminə qədər çoxlu aləmlər və xüsusiyyətlər var və onların hamısı potensialda mövcuddur. Qavrayan isə onları praktikada belə qavrayır və qavrayan üçün bu çoxlu təfərrüatlar həqiqətən praktik şəkildə müəyyən olunur.

Buradan biz başa düşürük ki, biz deyəndə ki, Yaradan bizə kömək edəcək, və ya Yaradan bizə şəfa və ya qurtuluş göndərəcək, və ya Yaradan bizə hədiyyə verdi, Yaradan mənə yaxşı ticarət göndərdi və s. – burada iki xüsusiyyət var:

1. Yaradan,

2. Ondan çıxan şey.

Birincisi Atsmuto hesab olunur və bu barədə danışmaq olmaz, çünki biz onu qavramırıq.

İkincisi isə Ondan çıxan xüsusiyyətdir və bu nur hesab olunur, hansı ki yayılır və bizim kelimə, yəni almaq arzumuza daxil olur. Bu isə Sonsuzluq sayılır, yəni Yaradanın aşağı insanla olan əlaqəsi və Yaradanın onu həzzləndirmək istəyi. Həzzləndirmək arzusu isə Ondan yayılan nur sayılır və sonda almaq arzusuna gəlir. Yəni almaq arzusu bu yayılan nuru alır.

Belə çıxır ki, yayılan nur Sonsuzluq adı ilə adlanır. Bu yayılan nur aşağıya çatdıqda, çoxlu gizlənmələr vasitəsilə çatır ki, aşağı olanlar onu ala bilsinlər. Belə çıxır ki, bütün xüsusiyyətlər və dəyişikliklər məhz alanda baş verir. Başqa sözlə, insan qurtuluşdan necə təsirlənirsə, ona uyğun olaraq. Və aləmlərdə olan bütün adlar və çoxlu fərqlər aşağı olanın necə təsirlənməsinə görə adlandırılır. Və o zaman potensialda çoxlu xüsusiyyətlər ayırd edilir və aşağı olan onları praktikada hiss edir.

Yəni qavrayan və qavranan yalnız birlikdə mövcuddur, yuxarıda deyildiyi kimi. Çünki qavrayan olmadan qavrananın heç bir forması yoxdur, çünki o hansı münasibətdə forma alacaq? Axı qavrayan yoxdur. Qavrananın özünə münasibətdə isə hansı formada olursa olsun onu qavramaq mümkün deyil. Buna görə də Atsmutoda qavrayışımız olmadığına görə və orada, Allah qorusun, hər hansı hiss orqanı təsəvvür etmək mümkün olmadığına görə, qavrananın özünə münasibətdə hansı forma aldığını demək mümkün deyil. Buna görə də bizim danışa biləcəyimiz yeganə şey hiss orqanlarımızdır – yəni yayılan nurdan necə təsirləndiyimizdir.

Bu, bizim masaya baxmağımıza bənzəyir. Hiss orqanlarımıza görə biz toxunma hissində bunun bərk bir əşya olduğunu hiss edirik. Həmçinin uzunluq və en ölçüsündən və s. danışa bilərik və bunların hamısı hiss orqanlarımıza görədir.

Lakin bundan belə çıxmır ki, bu masa başqa hiss orqanlarına malik olan bir varlığın gözündə bizim gördüyümüz kimi görünəcək. Məsələn, mələyin gözündə. Şübhə yoxdur ki, o bu masaya baxdıqda onu bizim gördüyümüz formada görmür, öz hiss orqanlarına görə görür. Buna görə də biz mələk üçün bu masanın hansı formada olduğunu deyə bilmərik, çünki mələklərin hiss orqanlarını bilmirik.

Buradan belə çıxır ki, necə ki bizim Yaradan haqqında qavrayışımız yoxdur, eləcə də təbii olaraq aləmlərin Yaradan baxımından hansı formada olduğunu deyə bilmərik. Dünyada qavradığımız anlayışları isə öz hiss orqanlarımıza və hisslərimizə görə qavrayırıq. Yaradanın iradəsi belədir ki, biz ali aləmləri belə qavrayaq. Bunun mənası da budur ki, nurda dəyişiklik yoxdur və bütün dəyişikliklər kelimdə baş verir, çünki hər şey bizim təsəvvürümüzə və hiss orqanlarımıza görə ölçülür.

Buna görə də belə çıxır ki, bir çox insan eyni ruhani hadisəyə baxsa da, hər biri onu öz təsəvvürünə və hiss orqanlarına görə fərqli qavrayır. Həmçinin bir insanın özündə də bu ruhani hadisə onun vəziyyətlərinə görə dəyişir. Buna görə o hər dəfə başqa bir forma hiss edir. Və bütün bunlar ona görədir ki, nur sadədir və onun heç bir forması yoxdur, bütün formalar isə alanlara münasibətdə hiss olunur.