166. Dərketmənin iki hissəsi
Eşitdim
İki növ dərketmə var:
- Aləmlərin yuxarıdan aşağıya doğru mərhələli açılışı.
- Aşağıdan yuxarıya doğru mərhələli açılışı.
Birinci dərketmə “Yaradan yaratdı və həyata keçirdi”dir. Bu o deməkdir ki, Yaradan bizə çalışma üçün bir yer hazırlamışdır.
İkinci dərketmə isə bizim aşağıdan yuxarıya doğru çalışmağa və örtüyü qaldırmağa başlamağımızdır. Bununla belə, dərəcənin tamamına çatmadan əvvəl heç nəyi qəti şəkildə bilə bilmərik. Buna “əvvəl öyrənmək, sonra anlamaq” deyilir.
Çörək yeməyə başlayan kiçik uşaq hələ biliyə sahib deyil; o yalnız çörəyi tanıyır.
Böyüməyə başladıqca anlayır ki, gözümüzə göründüyü kimi çörəyə bu formanı verən bir səbəb var: ağ, yumşaq, dadlı və s.
Sonra çörəyin sobadan çıxarıldıqdan sonrakı halını dərk edir. Çörək çox yumşaq və çox istidir, yeməyə uyğun deyil. Havanın çörəyi soyudub qurudaraq süfrəyə gətirilməyə uyğun hala saldığını anlayır; proses hələ tamamlanmamışdır.
Daha sonra araşdırmağa davam edir və çörəyin sobaya qoyulmazdan əvvəlki halını görür. Formaca oxşar olsalar da, böyük fərqlər olduğunu görür. Çünki sobanın istisi çörəyin böyüməsinə və sərtləşməsinə səbəb olur, üstü qabıq bağlayır. Əvvəllər ağ idi, indi isə başqa rəngdədir. Araşdırdıqda görür ki, çörək sobaya qoyulmazdan əvvəlki formasını və çəkisini qoruyub saxlayır.
Bu proses buğdanın götürülüb torpağa əkilməsi mərhələsinə qədər davam edir. O vaxta qədər insan yalnız bu çörəkdən — yəni bu dünyada mövcud olan çörəyin son mərhələyə endirilmiş formasından — faydalana bilir.
Lakin daha sonra buna necə əlavə etməyi də anlayır.
Eyni şəkildə, ruhaniyyətdə də əvvəlcə aşağıdan yuxarıya doğru qəbul etməlidir və bu mərhələdə yalnız ala bilər, əlavə edə bilməz. Daha sonrakı mərhələdə isə artıq əlavə də edə bilər.