194.Yeddi tam gün haqqında

Atam və müəllimimin əlyazmasından köçürülmüşdür

Ayın təqdisi ilə bağlı yeddi tam gün haqqında — adət belədir ki, yeddi tam gün gözlənilsin və üstəlik bu, Şənbə çıxışında olsun. Elə etmirlər ki, Şənbə çıxışı yeddi günün ortasına düşdükdə ay təqdis edilsin, yaxud ay yeddi günə, yəni sutkaya çatdıqda, Şənbə çıxışını gözləmədən təqdis edilsin. Yalnız tam yeddi günün tamamlanmasını gözləmək kifayət deyil, bu mütləq Şənbə çıxışında olmalıdır.

Məsələ ondadır ki, ay Malxut xüsusiyyətidir və “yeddinci” adlanır — “şvii”, yəni “çünki O məndədir” — “şe-bi u”. Yəni Şənbə altı iş günündən, “o” adlanan günlərdən dolduqda, Şənbə deyir: “O məndədir”. Burada “o” günəşdir, “məndə” isə ay — günəşdə olan bütün nuru ondan qəbul edən, özündə isə heç nə olmayan ay deməkdir. Lakin onda iki xüsusiyyət var ki, onlar “Şənbə” və “ay” adlanır. Çünki Malxut öz mahiyyətinə görə həm də məlum olan dörd xüsusiyyət — XUB TUM hesab olunur. Burada ilk üç xüsusiyyət (Xoxma, Bina, Tiferet) “Şənbə” adlanır və bu, Tövratda üç dəfə “bu gün” deyilən üç Şənbə süfrəsidir. Lakin dördüncü mərhələ, hansı ki Şənbə çıxışını və ya ayı göstərir, “bu gün” vəziyyətinə daxil olmur, yuxarıda deyildiyi kimi, çünki bu gecədir, gün deyil.

Soruşmaq olar: bəs Şənbənin birinci süfrəsi də gecə baş verir, o necə Tövratda “bu gün” adlanır? Lakin Şənbə gecəsi belə adlanır: “Bir gün olacaq ki, o yalnız Yaradan üçün məlum olacaq: nə gündür, nə gecə. Və axşam olanda nur olacaq”. Halbuki Şənbə çıxışının gecəsi hələ qaranlıqdır, nur deyil. Buna görə də müdriklərimiz şifahi Tövratda bizə buyurdular ki, Şənbə çıxışında da süfrə qurulsun ki, hələ islah olunmamış bu qaranlıq və gecə də islah edilsin. Bu isə məlum olduğu kimi “Kraliçanı yola salmaq” adlanır və “luz sümüyünü” qidalandırır və tamamlayır. Bu “luz sümüyü” yuxarıda deyilən dördüncü mərhələdir ki, yuxarıda izah edildiyi kimi, üç Şənbə süfrəsindən heç nə almır. Lakin bu dördüncü mərhələ daim kamilləşir və “bu gün ay” adlanır, yəni ayın təqdisi. Çünki İsrail zamanları təqdis edir — yəni yuxarıda qeyd olunan “qalıq” — “şearit” — Şənbə süfrəsindən qida almayan hissə, yuxarıda deyildiyi kimi.

Buna görə вэ hətta qardaşlarının ən böyüyü olan kohen — yəni Baş Kahin — ki, ən yüksək müqəddəslikdə ondan yuxarı heç kim yoxdur və buna görə də o öz ölən qohumlarının heç birindən murdarlanmağa icazəli deyil, Yazı isə onu xəbərdar edir: “yalnız yaxın olan arvadına görə — ‘şearo’ — ona görə murdarlana bilər”. Yuxarıda deyilənləri başa düş: bütün yüksək müqəddəslik Şənbədən gəlir və bu “luz sümüyü”, yəni “qalıq” adlanan dördüncü mərhələ, Şənbə süfrəsindən qida almır və buna görə Baş Kahin də onun səbəbindən murdarlanmaqdan azad deyil.

Ayın təqdisində olan islah isə həqiqətən Şənbədən və onun nurlandırmalarından çəkilir. Bu isə belə adlanır: Musa çətinlik çəkirdi — yeni ayı müəyyən etməkdə — ta ki Yaradan ona alovdan olan sikkəyə bənzər bir şey göstərənə qədər və dedi: belə gördükdə xeyir-dua ver. İzah budur ki, Musa böyük çətinlikdə idi, çünki o xeyir-dua verə bilmirdi. Çünki Musanın bütün gücü Şənbə xüsusiyyətidir, çünki Tövrat Şənbə günü verilmişdir. Buna görə də o müqəddəs Tövratın bütün nurlarında bu qalıq üçün islah tapmadı, çünki bu qalıq onların heç birindən qidalanmır, yuxarıda izah edildiyi kimi. Buna görə Musa çətinlik çəkirdi.

Yaradan nə etdi? Onu götürdü və onun içində formanın içində forma yaratdı, alovdan sikkə kimi. Sikkənin bir tərəfində olan təsvir digər tərəfində olan təsvirə bənzəmir. Müdriklərimiz İbrahim atamızın sikkəsi haqqında belə demişlər: bir tərəfində qoca kişi və qoca qadın təsviri var idi — bu ikinci mərhələni, mərhəmət xüsusiyyətini göstərir — digər tərəfində isə gənc oğlan və bakirə qız təsviri var idi — bu dördüncü mərhələni, sərt hökm xüsusiyyətini göstərir, “və heç bir kişi onu tanımadı” sözlərindən. Bu iki forma elə birləşmişdi ki, Yaradan salehlərin işi vasitəsilə Şənbə nurlarının islahını ora cəlb etmək istədikdə, O salehlərə Malxutun ilk üç xüsusiyyətindən gələn formanı göstərir, yəni bizdə “ikinci mərhələ” adlanan formanı. Salehlər bu formanı Şənbə nurları ilə təqdis edə bilirlər, yuxarıda deyildiyi kimi, və bu belə adlanır…