232.Səyin tamamlanması

Eşidilmişdir

“Zəhmət çəkdi və tapmadı — inanma”¹. “Tapmaq” nə deməkdir? Nəyi tapmaq lazımdır? “Tapdı” — Yaradandan mərhəmət tapmağı, Onun gözündə məqbul olmağı ifadə edir.

“Tapdı, amma zəhmət çəkmədi — inanma”¹. Sual: Axı bu, insanın özü haqqında deyil, ümumi qanundur. Əgər o, Yaradandan mərhəmət tapdığını görürsə, niyə “inanma”?

Məsələ bundadır ki, bəzən insan dua vasitəsilə mərhəmətə layiq olur; duanın xüsusi gücü var — o, sanki zəhmət kimi təsir edir. (Maddi həyatda da görürük: bəziləri çörəyini zəhmətlə qazanır, bəziləri isə dua ilə ruzisini alır, yəni ruzini istədiyi üçün ona ruzi verilir.)

Amma ruhaniyyətdə, insan mərhəmətə layiq olsa belə, sonradan bütün “qiyməti” — hamının qoyduğu zəhmət ölçüsünü — ödəməlidir. Əks halda, ondakı kli (qab) yox olar. Buna görə də deyilmişdir: “Tapdı, amma zəhmət çəkmədi — inanma”, çünki hər şey ondan yoxa çıxacaq; o, axırda öz zəhmətinin tam ölçüsünü ödəməlidir.