1.“Ondan başqa heç kim yoxdur'' (redaktə olunub)

İtro həftəsinin ilk günü eşidilmişdir

 (6 Fevral 1944-cü il(1))

Deyilib ki: “Ondan Başqa Heç Kim Yoxdur”; bu o deməkdir ki, dünyada Yaradana qarşı hər hansı bir iş görmək qabiliyyətinə malik olan başqa heç bir qüvvə yoxdur. İnsanın dünyada Ali Qüvvələri inkar edən şeylər görməsinin səbəbi isə budur ki, Yaradanın iradəsi belədir. Bu, “sol [əl] uzaqlaşdırır, sağ [əl] isə yaxınlaşdırır” adlanan bir islah növüdür. Başqa sözlə, sol əlin uzaqlaşdırması islahın bir hissəsidir. Yəni dünyada elə şeylər var ki, onlar əvvəlcədən insanı düz yoldan sapdırmaq üçün nəzərdə tutulub və onların fəaliyyəti insanı müqəddəslikdən uzaqlaşdırır.

Bu uzaqlaşdırmaların faydası ondan ibarətdir ki, onların sayəsində insan Yaradanın ona kömək etməsi üçün kamil bir xisaron və arzu əldə edir; çünki əks halda o, məhv olduğunu görür. O, nəinki işdə irəliləmir, hətta geri getdiyini görür. Yəni, hətta **“lo lişma”**da belə Tövrat və əmrləri yerinə yetirməyə gücü çatmır. İnsan yalnız bütün maneələri həqiqətən bilik üzərində inam ilə dəf etmək sayəsində Tövrat və əmrləri icra edə bilər. Lakin hər zaman onda bilik üzərində inamla maneələri dəf etmək üçün güc olmur. Belə hallarda o — qorxulu da olsa — Yaradanın yolundan, hətta “lo lişma” yolundan belə çıxmağa məcbur olur.

Və hər zaman onda "dağılan hissə qorunub saxlanandan daha çoxdur". Yəni enişlər yüksəlişlərdən qat-qat çoxdur. O, həmçinin bu vəziyyətlərin nə vaxtsa sona çatacağını da görmür. Və o, əbədi olaraq müqəddəslikdən kənarda qalacaq [kimi hiss edir]. Axı o görür ki, hətta bir zərrə qədər belə [Tövrat və əmrləri] icra etmək onun üçün çətindir və [yalnız] bilik üzərində inamla dəf etmək sayəsində işləyə bilər. Lakin hər zaman dəf etməyə qadir deyil. Bəs bunun sonu necə olacaq?

Və o zaman belə bir qərara gəlir ki, Yaradanın Özündən başqa ona kömək edə biləcək heç kəs yoxdur. Bu da onun qəlbində həqiqi bir tələbin formalaşmasına səbəb olur ki, Yaradan onun gözlərini və qəlbini açsın və onu həqiqətən də Özü ilə əbədi birləşməyə yaxınlaşdırsın.

Buna əsasən belə çıxır ki, onun yaşadığı bütün uzaqlaşdırmalar – hər biri Yaradandan idi. Yəni bu, onun qaydasında olmaması və ya dəf etmə qabiliyyətinin olmaması üzündən deyildi. Lakin həqiqətən Yaradana yaxınlaşmaq istəyən və az olanla kifayətlənməyən insanlara, başqa sözlə, kiçik və ağılsız uşaq vəziyyətində qalmaq istəməyənlərə yuxarıdan belə bir kömək verilmişdir. Bu kömək ona görədir ki, onun: "Şükürlər olsun ki, mənim Tövratım, əmrlərim və xeyirli işlərim var, daha nəyim çatışmır ki?" deməyə imkanı olmasın.

Və bu, məhz həmin insanda həqiqi bir arzu olduğu zaman baş verir. O zaman həmin insan yuxarıdan kömək alır və ona hər zaman indiki vəziyyətində nə qədər qaydasında olmadığı göstərilir. Yəni ona işə qarşı olan düşüncələr və fikirlər göndərilir. Bu da onun Yaradanla kamil bir vəziyyətdə olmadığını görməsi üçündür.

Nə qədər dəf etməyə çalışsa da, o, hər zaman özünü Yaradanla tam kamil vəziyyətdə olduqlarını hiss edən digər işçilərdən daha çox müqəddəslikdən uzaq bir vəziyyətdə görür. Belə ki, onun hər zaman tələbləri və iddiaları olur və Yaradanın ona qarşı olan davranışına bəraət qazandıra bilmir.

Və bu ona acı verir: niyə o, Yaradanla kamil bir vəhdətdə deyil? Hətta o dərəcəyə çatır ki, həqiqətən də müqəddəslikdə heç bir payının olmadığı hissinə qapılır. Hərçənd bəzən yuxarıdan onu müvəqqəti canlandıran müəyyən bir oyanış alsa da, dərhal aşağı bir yerə düşür. Lakin bu, onun yalnız Yaradanın kömək edə biləcəyini və onu həqiqətən yaxınlaşdıra biləcəyini dərk etməsinə səbəb olur.

İnsan hər zaman Yaradanla birləşmiş (dvekut) olduğu bir yolla getməyə çalışmalıdır. Başqa sözlə, bütün düşüncələri Onun haqqında olmalıdır. Yəni o, ən pis vəziyyətdə olsa belə və bundan daha böyük bir eniş mümkün olmasa belə, Yaradanın hökmranlığından çıxmamalıdır; yəni onun müqəddəsliyə girməsinə mane olan və xeyir, yaxud şər törətməyə qadir olan başqa bir gücün mövcud olduğunu düşünməməlidir. Bu o deməkdir ki, o, insanı xeyir işlər görməyə və Yaradanın yolları ilə getməyə qoymayan bir Sitra Axra (Özgə tərəf) qüvvəsinin olduğunu düşünməməli, hər şeyin Yaradan tərəfindən edildiyini bilməlidir.

Baal Şem Tovun dediyi kimi: dünyada başqa bir gücün, yəni klipotların mövcud olduğunu deyən kəs "və siz özgə tanrılara qulluq edəcəksiniz" vəziyyətindədir. Yəni o, Yaradanı inkar edən bir düşüncə ilə deyil, Yaradandan başqa bir hökmranlığın və gücün mövcud olduğunu düşünməklə bu xətanı törədir. Üstəlik, insanın öz şəxsi iradəsinin olduğunu deyən — yəni "dünən mən özüm Yaradanın yolları ilə getmək istəmədim" deyən kəs də inamsızlıq xətası törətmiş sayılır. Başqa sözlə, o, dünyanı yalnız Yaradanın idarə etdiyinə inanmır.

Lakin o, hər hansı bir xəta törətdikdə — və şübhəsiz ki, etdiyi bu xətaya görə tövbə etməli və peşman olmalıdır — burada da iztirab və ağrı ardıcıllığını düzgün qurmaq lazımdır: o, xətaya səbəb olan amili hansı nöqtə ilə əlaqələndirir və məhz həmin nöqtə üçün peşman olmalıdır.

İnsan o zaman peşman olmalı və belə deməlidir: mənim xəta törətməyim ondan irəli gəldi ki, Yaradan məni müqəddəslikdən zibilliyə, tullantıların atıldığı murdar bir yerə tulladı. Başqa sözlə, Yaradan ona üfunətli bir yerdə oynamaq, oranın havasını udmaq arzusu və canatması verdi.

(Kitablarda insanın bəzən öz dövretmələrində donuz cildində təcəssüm etdiyi qeyd olunur. Bunu [Bəal Şem Tovun] dediyi kimi izah etmək lazımdır: insan artıq zibillik olduğunu dediyi şeylərdən həyat qüvvəsi almaq arzusuna və canatmasına qapılır, indi isə onlardan qidalanmaq istəyir.)

Eynilə, insan hazırda yüksəliş vəziyyətində olduğunu və işdə müəyyən bir dad hiss etdiyini duyduqda, deməməlidir ki: "İndi mən elə bir vəziyyətdəyəm ki, Yaradanın işçisi olmağın dəyərli olduğunu anlayıram". Əksinə, o bilməlidir ki, hazırda Yaradanın nəzərində lütf qazanmışdır, buna görə də Yaradan onu yaxınlaşdırır və o, işdə dad hiss edir. Və ehtiyatlı olmalıdır ki, Yaradandan başqa hərəkət edən kimsənin olduğunu deyərək, heç vaxt müqəddəsliyin hökmranlığından kənara çıxmasın.

(Lakin buradan belə çıxır ki, Yaradanın nəzərində lütf qazanmaq və ya əksinə,bu insanın özündən asılı deyil, hər şey Yaradandan asılıdır. Bəs niyə o, indi Yaradanın nəzərində lütf qazandı, sonra isə yox? İnsan bunu öz zahiri ağlı ilə anlamaq iqtidarında deyil).

Eyni zamanda, Yaradanın onu yaxınlaşdırmadığına görə təəssüf etdikdə də, bunun öz hesabı üçün, yəni Yaradandan uzaq olduğuna görə olmasından çəkinməlidir; çünki belə olduqda o, öz mənfəəti üçün alan olur. Alan isə [Yaradandan] ayrıdır. O, Şxinanın sürgündə olmasına görə təəssüf etməlidir, yəni Şxinaya iztirab verdiyinə görə.

Və insan özünə belə təsəvvür etməlidir: insanın hər hansı bir kiçik orqanı ağrıyanda, ağrı yenə də əsasən beyində və qəlbdə hiss olunur, çünki qəlb və beyin insanın mərkəzidir. Və şübhəsiz ki, tək bir orqanın hissini, ağrının əsasən hiss olunduğu bütün insanın mərkəzi ilə müqayisə etmək mümkün deyil.

Eynilə, insanın Yaradandan uzaq olduğu üçün hiss etdiyi ağrı da belədir. İnsan müqəddəs Şxinanın yalnız xüsusi bir orqanı olduğu üçün — çünki müqəddəs Şxina İsrail ruhunun bütövlüyüdür — xüsusi ağrı hissini ümumi ağrı hissi ilə müqayisə etmək olmaz. Başqa sözlə, Şxinanın iztirabı onun orqanlarının ondan uzaqlaşmasından və onları qidalandıra bilməməsindən qaynaqlanır.

(Və qeyd etmək lazımdır ki, müdriklərin belə bir kəlamı var: "İnsan iztirab çəkəndə Şxina nə deyir? Başımda ağırlıq var"). Uzaqlıqdan doğan iztirabı özünə aid etməməklə, o, müqəddəslikdən ayrılma vəziyyəti olan öz mənfəəti üçün alma arzusu şəbəkəsinə düşməkdən xilas olur.

Eyni şey, insan müqəddəsliyə müəyyən bir yaxınlıq hiss etdikdə də keçərlidir. Yaradanın nəzərində lütf qazanmağa layiq görüldüyü üçün onda sevinc yarandıqda, o zaman da deməlidir ki, onun əsas sevinci hazırda yuxarıda, müqəddəs Şxinada sevinc olmasından qaynaqlanır. Çünki Şxinanın öz xüsusi orqanını özünə yaxınlaşdırmaq imkanı yaranıb və o, bu xüsusi orqanını çölə atmalı deyil.

İnsan Şxinanı sevindirməyə layiq görüldüyü üçün onda sevinc yaranır. Bu da yuxarıda qeyd olunan həmin hesabata aiddir; çünki xüsusi elementdə sevincin olması, bütöv tamda olan sevincin yalnız bir hissəsidir. Bu hesablar sayəsində o, öz fərdiliyini itirir və Sitra Axranın toruna, yəni öz mənfəəti üçün alma arzusuna düşmür.

Və alma arzusu zəruri olsa da, çünki "bütün insan budur" (insanın alma arzusundan başqa sahib olduğu hər şey yaradılışa aid deyil, biz bunu Yaradana aid edirik), lakin həzz alma arzusu əta etmək naminə islah olunmalıdır. Başqa sözlə, alma arzusunun qəbul etdiyi həzz və sevinc müəyyən bir niyyətlə olmalıdır; çünki yaradılanların həzz almasından yuxarıda bir həzz yaranır. Axı yaradılışın məqsədi də elə budur – Öz yaratdıqlarına həzz vermək. Və bu, "yuxarıda Şxinanın sevinci" adlanır.

Buna görə də insan yuxarıya necə həzz verə biləcəyi barədə yollar düşünməyə borcludur. Şübhəsiz ki, onun özünün həzz alması yuxarıda da həzz yaradacaqdır. Buna görə də o, hər zaman Padşahın səltənətində olmağa can atır ki, Padşahın xəzinəsində oynamaq imkanı olsun. Bu isə, sözsüz ki, yuxarıda həzz yaradacaqdır. Belə çıxır ki, bütün canatma yalnız Səmalar naminə olmalıdır.

_____________________________________

1 - Yəhudi tarixi: Itro həftəsinin ilk günü, 5704-cü il

2 - Sanhedrin traktatı, 107:2

3 - Arakəsmənin yararlılığı ilə bağlı halaxik hökmlərindən qaynaqlanan ifadə

4 - Dvarim, 11:16.

5 - Sanhedrin traktatı, Mişna, 6:5.

6 - Koxelet, 12:13