96.Əməldə“Xırman və şərabçılıq tullantıları”  nə deməkdir

1943-cü ildə1, Sukkot ərəfəsində, sukkada, Qüdsdə eşidilmişdir

“Xırman” kişi tərəfinin mühakimələri ‘dxura’ deməkdir və bu, “və o, gizləndi və murdarlanmadı” xassəsidir. Və o, özünün “xırman” ‘goren’ xassəsi , yəni işdə yad ‘ger’ olduğunu hiss edir..

“Şərabçılıq” – qadın tərəfinin ‘nukva’ mühakimələridir və bu, “və o, gizləndi və murdarlanıb” xassəsidir, çünki “Şərabçılıq” ‘yekev’ – dəlik ‘neqev’ xassəsidir.

Sukka (“köşklər”) iki cürdür: (1) izzət buludları, (2) xırman və Şərabçılıqnın tullantıları.

“Bulud” – gizlənmə xassəsidir; insan müqəddəsliyə yayılan gizlənməni hiss etdikdə. Əgər insan “buludu”, yəni hiss etdiyi gizlənməni dəf edərsə, bunun sayəsində o, “izzət buludları” xassəsinə layiq olar. Bu, “Man de-ima” xassəsi adlanır, altı min il ərzində fəaliyyət göstərir. Və bu, “sirr” ‘sod’ xassəsidir ki, hələ “sadə anlayış” ‘pşat’ adlanan təbiətə çevrilməyib.

“Xırman və Şərabçılıq tullantıları” isə “sadə anlayış” və təbiət xassəsi adlanır; bu isə “Man de-malxut” xassəsidir, hansı ki, məhz aşağıdan oyaniş adlanan imanla islah olunur.

“Man de-ima” isə yuxarıdan oyanişdir, təbiət xassəsində olmayan. Başqa sözlə, təbiət etibarilə insan ali xeyri qəbul edə bilməyəndə, o, heç bir təsir almır. Halbuki təbiətdən yuxarı olan Alidən oyaniş tərəfdən, nur həqiqətən aşağıdakılara ötürülür; bu da belə adlanır: Mən, Yaradan, onların murdarlıqları içində “onlarla birlikdə Mövcud Olanam”3. Zoarda deyildiyi kimi: “Və hərçənd o, günah etmişdi, … sanki heç günah etməmiş kimi”4.

Lakin aşağıdan oyanişdə nur yalnız onda ötürülür ki, insan təbii olaraq hazır olsun, yəni öz tərəfindən; bu da “Man de-nukva” adlanır, yəni o, iman vasitəsilə islah ola bilər. Bu “öz tərəfindən” adlanır; bu da yeddinci minillik xassəsidir, “və birində dağıdılacaqdır” adlanır. Yəni “onun özündə heç nə yoxdur”, yəni o, malxut xassəsidir.

Və bunu islah edəndə, onuncu minilliyə – yəni QAR xassəsinə – layiq olurlar. Belə bir ruh on nəsildən birində (bir nəfərdə) olur. Lakin altı min ilə nəzərən yeddinci minilliyin “xüsusi” adlanan xassəsi də mövcuddur; çünki xüsusi və ümumi həmişə bərabərdir. Lakin bu [xassə] – “izzət buludları” adlanan “Man de-ima”dır.

İşin son məqsədi “sadə anlayış” və təbiət xassəsidir; çünki bu işdə onun artıq daha aşağı düşmək imkanı yoxdur – axı o, artıq yerin üstünə uzanır. Bu isə ona görədir ki, o, gadluta ehtiyac duymur, çünki onun üçün bu, həmişə yeni kimidir.

Yəni o, həmişə elə işləyir ki, sanki indi-indi işləməyə başlayıb. Və ali malxutun yükünü bilikdən yuxarı qəbul etmə xassəsində işləyirdi. Və öz işinin qaydasını qurduğu təməl ən aşağı növdə idi. Və hamısı tamamilə  bilikdən yuxarı idi. Axı yalnız həqiqi axmaq bu qədər aşağı vəziyyətdə  ola bilər ki, ümumiyyətlə heç bir əsas olmadan – imanını söykəyə biləcəyi hər hansı dayaqsız işləsin.

Bundan əlavə, o, bu işi böyük sevinclə qəbul edir, sanki onda iman əminliyini söykəyə biləcəyi bilik və həqiqi görmə var. Və tam elə həmin ölçüdə bilikdən yuxarı – elə həmin ölçüdə ki, guya onda bilik var. Buna görə, əgər o, daim bu yolla irəliləyirsə, heç vaxt yıxıla bilməz; əksinə, həmişə sevinç içində ola bilər – çünki o, böyük Padşaha xidmət etdiyinə inandığı üçün.

Və buna görə də deyilmişdir: “Bir quzunu səhər hazırlayacaqsan, o biri quzunu isə axşamüstü hazırlayacaqsan”7, “sübhün çörək bəxşişi və onun şərab içməsi kimi”8. Bu o deməkdir ki, onda səhər olanda – yəni Tövratın nuru ona tam aydınlıqla nur saçanda – qurban gətirdiyi vaxtda necə sevinc var idisə, elə həmin sevinclə də o, qurbanını, yəni öz işini, axşam halında olsa belə, yerinə yetirirdi.

Yəni, əgər Tövratda və işdə onda heç bir aydınlıq olmasaydı belə, yenə də hər şeyi sevinclə edərdi, çünki o, [bunu] bilikdən yuxarı edir. Buna görə də o, hansı vəziyyətdən Yaradan üçün daha çox zövq verdiyini ölçə bilməz.

Və budur, ravvin Şimon ben Manasiya [qanunları] “əməldən ‘xomer’9 çıxış edərək”10 təfsir edirdi. “Əməl” – bilik və ağıl olmadan adlanır. “Sinay dağında eşitmiş olan qulaq: Oğurlama”11. Yəni özün üçün heç nə qəbul etmə; ali malxutun yükünü heç bir gadlut olmadan qəbul et – yəni hər şey bilikdən yuxarı olsun. Və gedib, özün üçün bir az nur oğurladı. Yəni deyir ki, indi mən artıq Yaradanın işçisi ola bilərəm, çünki artıq işdə bilik və ağlım var, “və indi anlayıram ki, Yaradanın işçisi olmağa dəyər və artıq bilikdən yuxarı iman xassəsinə ehtiyac duymuram”.

Və buna görə deyilmişdir: “Və onu məhkəmə [qul kimi] satdı”. Burada “məhkəmə” dedikdə insanın ağlı və biliki nəzərdə tutulur ki, insanın əməllərini mühakimə edir: onları yerinə yetirməyə dəyər, ya yox.

“Və onu satdılar” – yəni o, Yaradanın işində yad oldu. Çünki onda ağıl gəlib məşhur sualı verir: “Bu nə işdir?” Və o, yalnız oğurluq tərəfindən – yəni artıq iman xassəsi üçün müəyyən dayaq aldığı tərəfdən çıxış edir. Buna görə də o, bu dayaqı sualları ilə ləğv etmək istəyir. Lakin bu, yalnız “altıya” qədərdir, yəni “onu altı il üçün satdılar”, bu isə kişi tərəfinin ‘de-dxura’ mühakimələrini bildirir.

“Əgər …: Ağamı, arvadımı və oğullarımı sevirəm, azadlığa çıxmayacağam”12 – desə,yəni o, ehkamlarsız azadlığa çıxmaq istəmir.Onda islah -“və ağası onu gətirəcək”13, yəni Bütün Yerin Sahibi xassəsindədir. “Qapıya və ya dirəyə”11 – yəni ona ali malxutu qəbul etmək imkanını bağlayır. “Və deşəcək”11 – yəni onun qulağında deşik açılacaq. Yəni ona başqa bir deşik açırlar ki, Sinay dağında eşitdiyini – “Oğurlama”kəlamını – bir daha eşidə bilsin. “Və ona əbədi olaraq xidmət edəcək”11 – yəni onda o, həqiqətən Yaradanın işçisi olur.

Köşklər ‘sukkot’ – müvəqqəti mənzildir, yəni artıq daimi mənzilə layiq olmuş kəs; və onun artıq edəcəyi bir şey yoxdur – yuxarıda “günahların hesabında birinci”14 barədə deyilən kimi – o zaman məsləhət müvəqqəti mənzilə çıxmaqdır. Necə ki, bu, o, Yaradanın evinə aparan yolda gedərkən – daimi mənzilə gəlməmişdən əvvəl – olmuşdu. Və o zaman hər dəfə Yaradanın sarayına gəlməyə ehtiyacı var idi. Və onun qonaqları (“uşpizin” ) var idi, yəni onun işi “müvəqqəti qonaq” xassəsində idi.

İndi isə o, artıq keçdiyi iş vaxtından [sevinci] cəlb edə bilər – axı o zaman hər dəfə Yaradanın onu yaxınlaşdırdığına görə daima şükr edir və tərif edirdi və bundan sevinci var idi. O zaman onda olmuş sevincini indi, Sukkotda cəlb edə bilər. Buna işarə – müvəqqəti mənzildir. Buna görə də deyilmişdir: “Daimi mənzildən çıx və müvəqqəti mənzildə məskən sal”15.

“Əsas təfsir deyil, əməldir”16. Yəni, yuxarıda deyilən kimi, əməl “Əməldən çıxış edərək” adlanır. Axı ravvin Şimon ben Manasiya “əməldən çıxış edərək” izah edirdi ki, əsas əməldir, dərrakə isə yalnız onun əksidir (təcəllisi)dir.

Lakin bununla yanaşı, əməl heyvan xassəsi, ağıl isə danışan xassəsi adlanır. Məsələ ondadır ki, əgər əməl baxımından kamillik varsa, əməl o qədər böyük olur ki, o, ona Tövratın dərrakəsini gətirir. Tövratın dərrakəsi isə danışan xassəsi adlanır.