Ravvin Xiyanın Xəyalı

49) Ravvin Xiya yerə uzandı, torpağı öpdü və ağlayaraq dedi: «Torpaq, torpaq, sən nə qədər inadkarsan, nə qədər sərtsən. Gözə əziz olan hər kəsi sən məhv edirsən, dünyanın çıraqlarını udur və yoxluğa çevirirsən. Sən nə qədər cəsarətlisən! Böyük nur – bütün dünyanı nurlandıran nur, dünyaya rəhbər təyin edilmiş və onun əməlləri ilə dünya dayanan böyük hökmdar – sən onu məhv etdin.Ravvin Şimonu – mənbənin nurunu, aləmlərin nurunu – sən toza çevirdin. Amma sən hələ də varsan və dünyaya hökm edirsən». Amma dərhal çaşqınlığa düşdü və dedi: «Torpaq, torpaq, təkəbbürə qapılma, çünki dünyanın sütunları sənə təslim edilməyəcək. Axı Ravvin Şimon sənin tərəfindən məhv edilməyib».
 

Bunu düzgün başa düşmək lazımdır: nə üçün Ravvin Xiya yerə uzandı? Ravvin Xiya və Ravvin Yosi yola çıxarkən əsas müzakirə etdikləri mövzu bağlı qapılar idi – Malxut de-Malxut, hansı ki, altı min il ərzində gələn bütün ali moxinlərdən heç bir şey qəbul etmir, yalnız son islahatda açılacaq. Ravvin Yosi Ravvin Xiyaya Ravvin Şimonun adından cavab verdi ki, həqiqətən də bu qapılar bağlı qalacaq və bütün kamillik yalnız “miftexa” (açar) vasitəsilə gələcək. Bu xəbər onları çox narahat etdi və Ravvin Xiya güclü bir həyəcan keçirərək «yerə uzandı, torpağı öpdü və ağlayaraq dedi: “Torpaq, torpaq, sən nə qədər inadkarsan, nə qədər sərtsən”».

Onun söylədiyi «gözə əziz olan hər kəsi sən məhv edirsən» sözləri isə belə başa düşülür: Adəm Rişonun günahı nəticəsində bütün ruhlar ondan ayrıldı və klipotun əsarətinə düşdü; klipot bütün dünyanın ruhlarını özündə saxlayır. Adəm Rişon öz tövbəsi ilə yalnız öz hissəsini islah etdi, onu da tam kamillikdə deyil. Ondan sonra hər nəsildə ortaya çıxan ruhlar yalnız öz tövbələri və xeyir əməlləri ilə islah olurlar – bu, son islahata qədər davam edir.

Beləliklə, ən uca pillələrə aid olan ruhlar – Yexida və QAR de-xaya pillələri – və onların taleyi Malxut de-Malxut’dakı izah və zivuqa bağlıdır. Malxut de-Malxut isə “bağlı qapılar” adlanır və onda izah və zivuq yoxdur. Buna görə də bu ruhlar torpaq – yəni klipot – tərəfindən udulur.

Və onlar haqqında deyilir: «Və budur – zülmə məruz qalanların göz yaşları, və onlar üçün təsəlliverici yoxdur»¹, çünki torpaq klipası – yəni klipat afar – onlara qarşı cəsarət və inadkarlıqla hökmranlıq edir, öz gücünə arxayın olaraq, sanki onları onun əlindən xilas edə biləcək heç kim yoxdur. Buna görə də Ravvin Xiya ağladı və torpağa – yəni klipotlara – dedi: «Sən nə qədər inadkarsan, nə qədər sərtsən – gözə əziz olan hər kəsi sən məhv edirsən», çünki bütün ən uca ruhlar, hansılar ki, gözə əzizdirlər, sənin içində “çürüyürlər” və onların xilasına heç bir ümid yoxdur.

«Dünyanın çıraqlarını udur və yoxluğa çevirirsən» – yəni dünyanın nur saçan bütün salehləri də kamillikdən məhrumdurlar, çünki bu yüksək ruhlar əsarətdədirlər. Axı bütün ruhlar bir-biri ilə bağlıdır və bir-birinin içindədir. Buna görə də onlar da sənin tərəfindən udulur və sənin inadkarlığın ucbatından yoxluğa çevrilirlər.

Lakin «Ravvin  Şimon sənin tərəfindən məhv edilməyib». Əvvəlcə o, demək istəyirdi ki, Ravvin Şimon da bu torpaq tərəfindən udulub, çünki o, Ravvin Yosidən eşitmişdi ki, o da bu bağlı qapıların mövcudluğuna razıdır və onların açılması mümkün deyil. Amma sonra o, özünü toparladı və dedi: «Əgər Ravvin Şimon bütün aləmləri dəstəkləyir və onlara rəhbərlik edirsə, necə ola bilər ki, o, bütün kamilliyə sahib olmasın?!»

«Amma dərhal çaşqınlığa düşdü» – yəni ayıldı və dedi: «Heç bir şübhə yoxdur ki, Ravvin Şimon sənin tərəfindən udulmayıb və o, mütləq tam kamillikdədir» – lakin özü (Ravvin  Xiya) bunun necə mümkün olduğunu dərk edə bilmirdi.

50) Ravvin iya ayağa qalxdı və ağlayaraq yoluna davam etdi, onunla birlikdə Ravvin Yosi də vardı. O gündən etibarən Ravvin Şimonu görə bilmək üçün qırx gün oruc tutdu. Ona dedilər: «Sən onu görməyə layiq deyilsən». Ravvin Xiya ağlayaraq yenə qırx gün oruc tutdu. Ona bir görüdə Ravvin Şimon və oğlu Ravvin Elazarı göstərdilər. Onlar Ravvin Yosinin Ravvin Şimonun adından danışdığı həmin söz üzərində müzakirə aparırdılar və minlərlə insan onlara qulaq asırdı.

İzah: Ravvin Xiya gözəlliyin torpaq tərəfindən udulduğunu görüb sarsılmışdı və Ravvin Şimonun dərəcəsini görmək arzusu yarandı, çünki o başa düşmüşdü ki, Ravvin Şimon torpaq tərəfindən udulmayıb.

51) Bu arada o, bir neçə böyük ali qanad gördü və Ravvin Şimon ilə oğlu Ravvin Elazar onların üzərinə qalxaraq Şmadakı məclisə yüksəldilər. Bütün bu qanadlar onları gözləyirdi. Ravvin Xiya gördü ki, Ravvin Şimon və Ravvin Elazar yeni bir nurla nurlanaraq geri qayıdırlar və onların nur saçması günəş nurundan da parlaq idi.

İzah: Ali məclis – bu, Yaradanın məclisidir. Şmadakı məclis – Matatın məclisidir. Qanadlar – Cənnət pilləsinə yüksəlmək üçün ruhlara yardım edən mələklərdir. Necə ki, ruh yüksəlmək üçün bu qanadların dəstəyinə möhtacdır, eləcə də öz yerinə qayıtmaq üçün onların dəstəyinə ehtiyac duyur. Bütün bu qanadlar onları geri qaytarmaq üçün gözləyirdi. Ravvin Xiya onları Şmadakı məclisdən Ravvin Şimonun məclisinə qayıdarkən gördü və onların üzlərinin yeni parıltısı günəşin nurundan daha güclü idi.

52) Ravvin Şimon danışdı və dedi: «Ravvin  Xiya gəlsin və görsün ki, Yaradan gələcək dünyada necə salehlərin üzlərini yeniləyir. Xoşbəxtdir o kəs ki, bura utanmadan gəlir, və xoşbəxtdir o kəs ki, o dünyada dayanır, bütün cəhətlərdə möhkəm bir sütun kimi». Və Ravvin Xiya özünü içəri daxil olduğunu gördü, Ravvin Elazar ayağa qalxdı, və həmçinin orada oturan dünyanın digər sütunları da Ravvin Xiyanın qarşısında ayağa qalxdılar. Amma Ravvin Xiya utanclıq hiss etdi, özünü alçaldaraq içəri girdi və Ravvin Şimonun ayaqları dibində oturdu.

İzah: Ravvin Şimon ona işarə etdi: «Xoşbəxtdir o kəs ki, bura utanmadan gəlir». Ravvin Xiya həmçinin gördü ki, Ravvin Elazar və dünyanın digər sütunları heç bir utanc hiss etmirlər. Lakin Ravvin Xiya özü utanırdı, çünki o, gözəlliyin torpaq tərəfindən udulduğunu görmüşdü və onların müdafiəsində dayanmaq üçün heç bir gücü yox idi. Buna görə də deyilir ki, o «utanclıq hiss etdi, içəri girdi, özünü alçaldaraq Ravvin Şimonun ayaqları dibində oturdu».

53) Səs yüksəldi və dedi: «Gözlərini aşağı sal, başını qaldırma və baxma». O, gözlərini aşağı saldı və uzaqdan saçan bir nur gördü. Əvvəlki səs yenidən dedi: «Ali, gizli və əlçatmaz olanlar, gözləri bütün dünyanı diqqətlə izləyənlər, baxın və görün! Aşağıdakılar, yuxuda olanlar, gözlərinizin nuru bəbəklərinizdən keçmir, ayılın!» O, gözlərini aşağı salmaq və başını qaldırmamaq ehkamıni dinlədikdən sonra bu çağırışı eşitməyə layiq oldu və bunun vasitəsilə arzuladığı hər şeyi dərk etdi.

«Ali, gizli və əlçatmaz olanlar, gözləri bütün dünyanı diqqətlə izləyənlər, baxın və görün! Aşağıdakılar, yuxuda olanlar, gözlərinizin nuru bəbəklərinizdən keçmir, ayılın!» – bu çağırış bütün o ruhları oyadır ki, Ravvin Şimonun göstərişlərinə əməl edirlər, həm orada olanları, həm də orada olmayanları. Çağırış bütün salehlərin ruhlarına yönəlir və onları iki qrupa bölür:

1. Ali müqəddəslər, gizli və əlçatmaz olanlar, dərk etməyə və bütün dünyanı müşahidə etməyə layiq görülmüşlər. Onlara çağırış edilir ki, baxsınlar və görsünlər – yəni ali nurları ikinci qrupla birlikdə, tək bir bütöv kimi cəlb etsinlər.
    
2. Bütün o düşərgələr, hansı ki, Yaradanın və Onun Şxinasının ardınca gedərək sürgündən keçir və Onun Şxinasından uzaq qalıblar. Bunlara “aşağıdakılar, yuxuda olanlar” deyilir, göz yuvaları onların gözlərinin nurunu gizlədir – və onlara oyanaq çağırışı edilir.

54) «Sizdən kim , hələ bu dünyada olarkən qaranlığı nur çevirdi və acılığı şirinliyə çevirə bildi?!» – yəni o, hələ bu dünyada yaşayarkən, «sizdən kim hər gün o nuru gözləyir ki, o saatda Padşah danı (əslində: maral) oyadır və o zaman Padşahın şöhrəti yüksəlir və o, dünyanın bütün padşahları üzərində Padşah adlanır?! Kim ki bu dünyada hər gün bunu gözləmir, onun burada payı yoxdur».

İzah. Bu çağırış hər bir qrupun əsas üstünlüyünü vurğulayır və onların arzuladığı xüsusiyyəti açıqlayır:

1️⃣ Birinci qrupun üstünlüyü haqqında deyilir: «Sizdən kim qaranlığı nura çevirdi və acılığı şirinliyə çevirdi». Bu – Atsilut aləminin ruhlarıdır. Çünki BYA (Briya, Yetsira, Asiya) aləmlərində «Bütün güclü Olan hər şeyi bir-birinə qarşı yaratdı» – nur qarşı qaranlıq, şirinliyə qarşı acılıq. Buna görə də BYA aləmlərinin Tövratında halal və haram, təmiz və murdar, icazəli və qadağan, müqəddəs və adi var. Amma Atsilut aləminin Tövratı yalnız Yaradanın adlarından ibarətdir və orada adi heç nə yoxdur. Orada “Lavan-Arami” adı müqəddəs sayılır, həmçinin “Firon” adı da müqəddəs və uca adlar sayılır. BYA aləmlərində klipa və murdarlıq adlanan bütün adlar orada müqəddəs və uca adlardır. Deməli, yalnız Atsilut aləminin nuruna layiq görülən ruhlar bütün qaranlığı nur, bütün acılığı şirinliyə çevirirlər.

2️⃣ İkinci qrupun üstünlüyü haqqında deyilir: «Sizdən kim hər gün o nuru gözləyir ki, o saatda Padşah danı oyadır və o zaman Padşahın şöhrəti yüksəlir və o, dünyanın bütün padşahları üzərində Padşah adlanır» – bu, Şxinaya tabe olanlar, o təklikdə olan Şxinaya ardıcıl gedənlər və daima gözləyənlərdir ki, nə zaman Yaradan Şxinanı torpaqdan qaldıracaq. Və kim ki, bu dünyada hər gün bunu gözləmir, onun burada payı yoxdur.

55) Bu arada o, ətrafdakı sütunların yanında bir çox yoldaşları gördü və gördü ki, onları Şma qübbəsinin məclisinə qaldırırlar. Bəziləri qalxırdı, bəziləri enirdi. Və hamıdan yuxarıda o, qanadları olan birini – Matatı gördü ki, yaxınlaşırdı.

İzah. Çağırış sədası yayılanda o, həmin iki qrupa aid bir çox saleh ruhları gördü, «orada duran bütün sütunların ətrafında», yəni artıq Ravvin Şimonun məclisində olan saleh ruhları. Və o, onların Şma qübbəsinin məclisinə qalxdıqlarını gördü. Onlardan bəziləri qalxır, digərləri enirdi – çünki birinci qrup qalxırdı, ikinci qrup isə enirdi. Buna görə də deyilir: «Bəziləri qalxır, bəziləri enir» – çünki onlar bu şəkildə bir-birlərinə kömək edirdilər, çağırış sədasına uyğun olaraq. Birinci qrupa səs deyirdi: “Baxın və görün”, ikinci qrupa isə: “Oyanın”.

Və o, gördü ki, bütün bu ruhların oyanması nəticəsində – yəni bu iki qrupun qarşılıqlı təsiri vasitəsilə – Matat öz məclisindən Ravvin Şimonun məclisinə enir və onlara and verir. Buna görə də deyilir: “Hamıdan yuxarıda qanadlı olanı gördü ki, yaxınlaşırdı. Və o, and verdi.” «Hamıdan yuxarıda» o deməkdir ki, “onların hamısının qarşılıqlı təsiri nəticəsində”. «Qanadlı olan» isə Matatdır.

56) Mələk Matat and içdi ki, o, ekranın o tayında eşitmişdi: Padşah narahat olur və hər gün torpağa sərilmiş maralı – Şxinanı – yada salır. O an Padşah üç yüz doxsan Şma qübbəsini döyür və onların hamısı titrəyərək və qorxu içində Onun qarşısına çıxır. Və sonra Padşah göz yaşı tökür, torpağa sərilmiş Şxinaya yas tutaraq. Bu göz yaşları od kimi yandırıcıdır, böyük dənizə tökülür və bu göz yaşları sayəsində həmin dənizin üzərində təyin olunmuş hökmdar – Raxav – ayağa qalxır və güc tapır. O, müqəddəs Padşahın adını mübarək sayır və yaradılışın əvvəlində yaradılmış bütün suları udmağa and içir; həmin saatda dünya xalqları müqəddəs xalqa hücum etmək üçün birləşəndə, o, bütün suları içinə çəkəcək, sular quruyacaq və onlar quru torpaqla keçəcəklər.

İzah. O, and içdi ki, Padşah narahat olur və hər gün torpağa sərilmiş maralı yada salır, yəni müqəddəs Şxinanı. Lakin burada bütün Şxina nəzərdə tutulmur, çünki buna görə and içməyə ehtiyac yox idi – bu, hər kəsə aydındır. Amma xüsusi olaraq Malxut de-Malxut nəzərdə tutulur ki, Ravvin Xiyanın fikrincə, o, əsirlikdədir, klipot arasında ilişib qalıb və tamamilə tərk edilib. Buna görə də deyilib: “Ağlayaraq torpağa dedi: ‘Sən nə qədər inadkarsan, nə qədər sərtliklə davranırsan. Gözə əziz olan hər kəs səndə çürüyür, dünyanın nurlarını udur və onları heçliyə çevirirsən.’” Buna görə də o, “torpağa sərilmiş maral” adlanır.

Burada bu böyük sirr Ravvin Xiyaya açıldı, Matat vasitəsilə – o, Ravvin Şimonun məclisinə gəldi və and içdi ki, “Padşah narahat olur və hər gün torpağa sərilmiş maralı yada salır.” Bunun necə aşkara çıxdığını isə, Matatın dediklərini araşdırarkən görəcəyik.

«O anda O, üç yüz doxsan Şma qübbəsinə zərbə vurur və onların hamısı qorxu və titrəyiş içində Onun qarşısına çıxır.»

İzah. Yuxarı nurun ekranla toqquşaraq etdiyi zivuqa (zivug de-akaa) “zərbəli birləşmə” deyilir. Bu vəziyyət o zaman baş verir ki, yuxarı nur ekranın sərhədindən aşağıya yayılmaq istəyir və ona zərbə endirir, amma ekran ona müqavimət göstərir və yuxarı nuru geri qaytarır. Bu geri qaytarma əks olunmuş nur (or xozer) adlanır və o, aşağıdan yuxarıya qalxaraq yuxarı nuru örtdüyü üçün onu bürünir³.

“Üç yüz doxsan Şma qübbəsi” anlayışı isə belədir. Ekran “ayırıcı Şma qübbəsi” adlanır və o, dörd xüsusiyyəti özündə birləşdirir: XUB TUM (Xoxma, Bina, Tiferet və Malxut). Bunlar AVaYa-nın dörd hərfi ilə işarələnir. Malxutun Bina ilə şirinləşdirilməsi nəticəsində, ekran Binanın xüsusiyyətlərini əldə edir. Binanın sfirotları yüzlüklərlə ifadə olunur. Beləcə, ekranın bu dörd xüsusiyyəti – XUB TUM – dörd yüz rəqəminə çatır.

Lakin aşağı “he ה” (yəni Malxutun Malxutu) üzərində zivug baş vermir, çünki o, “bağlı qapılar” xüsusiyyəti sayılır. Buna görə, Malxuta aid olan o “yüz”də (Malxut sfirasında), Malxut de-Malxut xüsusiyyətindən gələn “on” çatışmır və orada yalnız ilk doqquz sfira var, bu isə “doxsan” sayılır.

Məhz buna görə, ekran – yəni zivug de-akaanın baş verdiyi Şma qübbəsi – tam dörd yüz deyil, üç yüz doxsan Şma qübbəsi adlanır. Ona on çatışmır – yəni Malxut de-Malxutun xüsusiyyəti. Buna görə də deyilir: “O, üç yüz doxsan Şma qübbəsinə zərbə vurur” – hər gün Şxina ilə zivug zamanı, “torpağa sərilmiş maralı” vəziyyətindən çıxarmaq üçün. Çünki o, həmin zivuqda çatışmayan “on”dur ki, dörd yüzü tam edə bilmir.

«Və onların hamısı titrəyərək və qorxu içində Onun qarşısına çıxır» – çünki ekran ilə yuxarı nurun toqquşması “titrəmə və təşviş içində” baş verir, yəni həddi aşaraq qəbul etmək qorxusundan.

«Və o zaman Padşah göz yaşı tökür.» Xoxma pilləsinin moxinləri “eynaim” (gözlər) adlanır, çünki başın beş sfirası galgalta-eynaim və ozen-xotem-pe (AХАP) adlanır⁴. Necə ki gözlərdən xaricə çıxan damlalar göz yaşı adlanır, eləcə də Xoxma pilləsindən xaricə çıxan damlalar göz yaşı adlanır.

Bu damlaların ayrılması zivug de-akaa nəticəsində baş verir. Çünki yuxarıdan aşağıya enən nur ekranla qarşılaşır, onunla toqquşur və ekranın sərhədindən aşağı yayılmaq istəyir. Lakin eyni anda ekran bu təzyiqə qarşı çıxır və nuru geri qaytarır, onun sərhədi keçməsinə imkan vermir.

Amma bu vaxt ərzində – ekran hələ nuru geri qaytarmazdan əvvəl – çox kiçik nur damlaları qaçılmaz olaraq ekranın sərhədindən aşağı sızır. Ekranın bütün sürəti belə onları yuxarı qaytarmağa kifayət etmir. Bilməlisən ki, bu damlalar aşağıda çıxan Xoxma pilləsinə daxil ola bilməz, çünki onların üzərində əks olunmuş nur (or xozer) örtüyü yoxdur. Onlar Xoxma partsufundan ayrılır və “göz yaşları” adlanır.

Buna görə də dünyəvi bir insanın ürəyi mərhəmət və yoldaşına sevgi ilə dolanda, onun gözlərindən yaş süzülür. Bu, artıq deyildiyi kimi, yuxarı aləmlərdə mövcud olan ruhani göz yaşlarının kökündən gəlir. Çünki yuxarı aləmdəki hər bir ruhani həqiqət maddi yaradılışlara toxunur və onların içində öz budağını (təzahürünü) doğurur. Axı yuxarı nur hər zaman Sonsuzluqdan gəlir və heç bir sərhəd tanımır, ona görə də ekranın sərhədini aşmaq üçün ona zərbə endirir.

Və çünki yuxarı nur aşağıya yayılmaq istəyir və buna can atır – necə ki deyilir: “Yaradan aşağı aləmlərdə yaşamağı arzuladı”, və həmçinin “Şxinanın aşağı aləmlərdə yaşaması ali bir tələbdir” – o, ekranla qarşılaşır və onun sərhədini keçmək istədiyi üçün ekrana zərbə vurur. Amma ekran onu əks olunmuş nur şəklində geri qaytarır. Lakin bu zaman göz yaşları xaricə çıxır.

Çünki bu göz yaşları mərhəmət və aşağıdakına olan sevgi hissindən yaranır. Buna görə də maddi budaqda da, insanın içindəki bütün gizli duyğular yoldaşına qarşı mərhəmət və sevgi oyatdıqda, həmişə göz yaşları axır. Amma ruhani göz yaşları, maddi göz yaşlarının əksinə olaraq, yox olmur – onlar qalıcıdır.

“Və bu göz yaşları, od kimi yandırıcıdır və böyük dənizə tökülür.” Necə ki deyilib: **“Çünki sevgi ölüm kimi qüvvətlidir, qısqanclıq Şeol (Cəhənnəm) kimi ağırdır, onun alovu yandıran alovdur – Yaradanın alovu!”**⁵ Çünki bu göz yaşları mərhəmət və sevgi hisslərinin təzahürüdür, hansı ki yuxarı nurdan aşağıya doğrudur. Maddi budaqda da eyni şeyi görürük – insan bütün varlığı ilə yoldaşına qarşı sevgi və mərhəmət hiss etdikdə, göz yaşları onu bürüyən hissin alovu kimi yandırır. Eynilə ruhani göz yaşları haqqında deyilir: “od kimi yandırıcı”, çünki “onun alovu – yandıran alov, Yaradanın alovu”. Buna görə də deyilir: “Bu göz yaşları, od kimi yandırıcıdır və böyük dənizə tökülür.” Xoxma tərəfinə aid olan Malxut “böyük dəniz” adlanır, çünki ondan **“dənizin dalğalanan çoxlu suları”**⁶ yayılır.

“Və bu göz yaşları sayəsində o dənizin üzərində təyin olunmuş hökmdar – Raxav – ayağa qalxır və güc tapır.” Bu, dünyanın yaradılışı zamanı devrilmiş dənizin hökmranıdır. Müdriklər **“və O, Raxavı Öz müdrikliyi ilə yaraladı”**⁷ ayəsini belə şərh edirlər: dünyanın yaradılışı zamanı “Sular bir yerə yığılsın”⁸ deyildikdə, o, yaradılışın əvvəlindəki suları içinə çəkmək istəmədi⁹. Amma bu göz yaşlarının böyük dənizə tökülməsi nəticəsində o, “ayağa qalxır və güc tapır”, yəni onlar vasitəsilə o, daima həyata qaytarılır.

Bu barədə deyilir: “Və o, müqəddəs Padşahın adını mübarək sayır və yaradılışın əvvəlində yaradılmış bütün suları udmağa söz verir.” Çünki dünyanın yaradılışı zamanı heç bir islahat Malxut de-Malxuta çatmırdı; Yaradan aləmləri ABYA     (Atsilut, Briya, Yetsira, Asiya) islah edərkən MAN-ı Bina tərəfindən qaldırmışdı, Malxut tərəfindən yox, və bu islahat yalnız Malxutun ilk doqquz sfirası üçün kifayət idi, amma Malxut de-Malxut üçün yox.

Deyilmişdir: «Sən Mənim xalqımsan (amí)»¹⁰ – bu, o deməkdir: «Siz Mənimlə (imí) əməkdaşlıq edirsiniz» – yəni “Mən aləmləri başladım, siz isə onları tamamlayırsınız”, çünki Malxut de-Malxutun bütün islahatı yalnız aşağıdakıların üzərinə qoyulmuşdur.

Və buna görə də, dənizin hökmranına deyildikdə: «Sular bir yerə yığılsın»¹⁶⁵, o imtina etdi, yaradılışın əvvəlindəki bütün suları udmaq istəmədi – çünki Malxut de-Malxutun islahatı olmadığından klipot onda üstünlük qazanardı – və buna görə də o devrildi.

Lakin bu göz yaşları Malxut de-Malxutu aşkarlayır və islah edir, və buna görə də onlar dənizin hökmranını dirildir ki, o ayağa qalxsın və müqəddəs Padşahın adını müqəddəsləşdirsin – yəni öz Ağasının ehkamına tabe olaraq yaradılışın əvvəlindəki bütün suları udsun. Və o zaman dünyadakı bütün klipot və günahkarın bütün qüvvələri aradan qalxacaq, və «Sular bir yerə yığılsın»¹⁶⁵ – yəni Atsilut aləminə yığılsın. Atsilut aləmi Adam Kadmon aləminin “raglaim” (ayaqlar) xüsusiyyəti ilə eyni ölçüdə aşağı aləmə qədər yayılacaq və qəti islahat baş verəcək, çünki BYA aləmləri yenidən Atsilut aləmi olacaq.

Buna görə də deyilir: «O saatda dünya xalqları müqəddəs xalqa qarşı çıxmaq üçün bir araya gələcək» – çünki bu, gələcəkdə, son islahat zamanı baş verəcək, bütün dünya xalqları İsrail xalqını məhv etmək üçün bir araya gələcək. O zaman aşkarlanacaq ki, dənizin hökmranı yaradılışın əvvəlindəki bütün suları udacaq.

«Və o sular quruyacaq, və İsrail övladları quru torpaqla keçəcək» – və o zaman sular quruyacaq və İsrail övladları quru torpaqla keçəcək. Necə ki deyilir: **«Misirdən çıxışın günlərindəki kimi, Mən ona möcüzələr göstərəcəyəm»**¹¹ – amma o vaxt bu yalnız başlanğıc idi, çünki bu yalnız Sondakı dənizin yanında və yalnız o dövrdə baş verdi. Lakin **son islahatda «O, ölümü əbədi olaraq məhv edəcək»**¹².

Və Matat beləliklə, verdiyi andı aydınlaşdırdı ki, «Padşah narahat olur və hər gün torpağa sərilmiş maralı yada salır.» Axı O’nun hər gün Şxinası ilə etdiyi zivug belə yalnız üç yüz doxsan Şma qübbəsində baş verir, yəni yalnız Malxutun ilk doqquz sfirasında; amma Malxut de-Malxut torpağa sərilmiş halda qalır və bizə elə gəlir ki, Padşah ümumiyyətlə onu xatırlamır. Amma bu belə deyil, çünki O, hər bir zivuqda onu yada salır və hər bir zivuq zamanı üç yüz doxsan Şma qübbəsinə endirilən zərbələrin gücü ilə göz yaşları xaricə çıxır və yox olmur, əksinə böyük dənizə – Malxut de-Malxuta tökülür və o, bu göz yaşları vasitəsilə təkrar-təkrar öz islahatını alır.

Eyni ölçüdə dənizin hökmranı da getdikcə həyata qayıdır, ta ki göz yaşları bütün Malxutun aşkarlanmasına yetəcək qədər yığılsın. Bu, bütün xalqlar birdən İsrailə qarşı yığışanda baş verəcək və o zaman dənizin hökmranı dirilib yaradılışın əvvəlindəki bütün suları udacaq, çünki Malxut de-Malxut tamamilə islah olunacaq. Çünki “Padşah hər gün maralı yada salır”, ta ki o, bütünlüklə islah olunana qədər.

Və burada Ravvin Xiyaya o istədiyi hər şey aşkar oldu, çünki o gördü ki, heç nə torpaq tərəfindən udulmur, əksinə hər gün onun üzərində zivug baş verir, necə ki Matat ona and içmişdi.

57) Bu zaman o, bir səs eşitdi: «Yer açın, yer açın! Padşah Məsih Ravvin Şimonun məclisinə gəlir!» Çünki oradakı bütün salehlər məclislərin başçılarıdır və bu məclislər yuxarı aləmdə tanınır. Və bütün yoldaşlar bu məclisdən Şma qübbəsinin məclisinə qalxırlar. Məsih bu məclislərin hamısına gəlir və bu müdriklərin ağzından çıxan Tövratı təsdiqləyir. Həmin an Ravvin Şimonun məclisinə Məsih daxil olur, bu məclislərin başçılarından aldığı ən ali zinətlərlə taclanmış halda.

İzah. Matatın andında gizlənən bu böyük açıqlamanın – yəni axırın (son günlərin) açıqlanmasının – qüvvəsi sayəsində, Ravvin Şimonun məclisində olan bütün salehlər çox yüksəldilər. Və xüsusilə də Matatın gəlişinə və onun andına səbəb olan o iki qrup saleh – onlar bu yolla ən möhtəşəm nailiyyətlərə çatdılar. Və nəticədə, hamısı məclisin başçıları dərəcəsinə nail oldular.

Bu məclislərin hamısında məclis üzvləri var və onların üzərində isə məclisin başçıları dayanır. Onların arasındakı fərq isə həmin pillənin VAK (alt sfirot) və QAR  (yuxarı sfirot) fərqi kimidir. Və o zaman ki, Matat axırda baş verəcək sirri açdı, bir səs eşidildi: «Yer açın! Çünki Padşah Məsih gəlir» – çünki axırda baş verəcək hadisələr Məsih Padşahla bağlıdır. O izah edir ki, Ravvin Şimonun məclisindəki bütün salehlər buna layiq görüldülər, çünki oradakı bütün salehlər artıq məclisin başçıları olmuşdular.

Axı Məsihı görməyə layiq olmaq üçün onun xüsusiyyətlərinə bənzəmək lazımdır. Padşah Məsih isə Yexida nurudır. Ona görə də, əgər yoldaşlar məclis başçıları xüsusiyyətinə çatmamış olsaydılar, Məsihı görməyə layiq olmazdılar.

Və deyilir ki, «bu məclislər orada tanınır və bütün yoldaşlar bu məclisdən Şma qübbəsinin məclisinə qalxır». Buradan belə nəticə çıxır ki, “məclis başçıları” xüsusiyyətini aşağı pillələrin QAR  dərəcəsi kimi başa düşmək olmaz. Çünki deyilir: «və bu məclislər orada tanınır», yəni onlar o qədər uca pillələrdə tanınır ki, «bütün yoldaşlar həmin məclisdən Şma qübbəsinin məclisinə qalxırlar».

Amma bundan başqa, Məsihın özü də bütün bu məclislərə gəlir və həmin müdriklərin ağzından çıxan Tövratı təsdiqləyir. Başqa sözlə, bu məclislərin üzvlərinin dərəcəsi o qədər yüksəkdir ki, Məsihın özü həmin məclislərə gəlir və məclis üzvlərinin Tövratda nail olduqları açıqlamalarla taclanır. Və indi bütün bu məclislərin üzvləri məclis başçıları dərəcəsinə yüksəlməyə layiq görülmüşlər.

Və yekun olaraq deyilir: «Həmin an Ravvin Şimonun məclisinə Məsih daxil olur, bu məclislərin başçılarından aldığı ən ali zinətlərlə taclanmış halda.»

Lakin indi, bütün bu məclis üzvləri artıq “məclis başçıları” dərəcəsinə layiq görüldükdən sonra, Məsih məclis başçılarının Tövratı ilə taclanır və bununla da, o, məclis başçılarından ən uca zinətləri alır.

58) Həmin an bütün yoldaşlar ayağa qalxdılar, və Ravvin Şimon da ayağa qalxdı, və onun nuru Şma qübbəsinin ən zirvəsinə qədər ucaldı. Ona Məsih dedi: “nur, xeyirli olasan, çünki sənin Tövratın üç yüz yetmiş nurda yüksəlir, və hər bir nur altı yüz on üç təfsirdə açılır, hansılar ki, təmiz Afarsemon axınlarına qalxır və orada yuyunurlar. Və Yaradan Özü sənin məclisinin, Yəhuda padşahı Xizkiyanın məclisinin və Şiloniyalı Axiyanın məclisinin Tövratını təsdiqləyir.”

İzah

O an ki, Məsih açıldı və Ravvin Şimonun məclisinə daxil oldu, bütün yoldaşlar ayağa qalxdı, və Ravvin Şimon da həmin pillədə ayağa qalxdı. Və “onun nuru Şma qübbəsinin ən zirvəsinə qədər ucaldı” – bu, o deməkdir ki, Ravvin Şimon Malxut de-Malxutun bağlı qapıları səbəbindən əskik olan o on Şma qübbəsinin nurunu dərk etdi. Buna görə də deyilir: “nuru Şma qübbəsinin ən zirvəsinə qədər ucaldı” – yəni o, Yexida nurunu əldə etdi.

Və Məsih ona dedi: “Sənin Tövratın üç yüz yetmiş nurda yüksəlir, və hər bir nur altı yüz on üç təfsirdə açılır, hansılar ki, təmiz Afarsemon axınlarına qalxır və orada yuyunurlar.” Başqa sözlə, onun Tövratı Atik Yominə qalxır, burada hər sfiranın ədədi dəyəri “yüz minlər” ölçüsündədir. Buradakı dörd sfira – XUB TUM – birlikdə dörd yüz min edir. Çünki:

• “Vahidlər” – Nukva içindədir,
   
• “Onluqlar” – Zeir Anpin içində,
   
• “Yüzlüklər” – İma içində,
   
• “Minliklər” – Aba içində,
   
• “On minliklər (ribbo)” – Arix Anpin içində,
   
• “Yüz minliklər” – Atik içində.
   

Əslində, əgər tam nur olsaydı, deməliydi ki, “Sənin Tövratın dörd yüz nurda yüksəlir və hər biri min təfsirdə açılır”, yəni dörd yüz min. Amma burada o, Ravvin Şimona işarə edir ki, İmanın nurlarından gələn nurlardan tam olaraq dörd yüzü yox, yalnız üç yüz yetmişi istifadə edir. Necə ki deyilir: **“O, otuz nəfərin ən möhtəşəMİ idi, amma o üç nəfərlə müqayisə olunmurdu”**¹⁴ – yəni onun nuru Şma qübbəsinin ən zirvəsinə qədər qalxsa da, yenə də “yud י” ilə işarələnən yuxarı yüzlüyün üç ilk sfirasına (GAR) çatmır. Ona görə də onda yalnız üç yüz yetmiş nur var və o, yuxarı otuz nurdan məhrumdur.

Və eyni qaydada – “minliklər”, hansı ki Aba nurlarıdır, onlarla bağlı da belədir: Ravvin Şimon həmin minliklərin həqiqi QAR- ından istifadə etmir, yalnız hər minliyin VAK-ından istifadə edir və bu – altı yüzdür. Hər minliyin QAR- ı əvəzinə isə o, on üç-dən istifadə edir – yəni Otuz iki yolun Xoxması¹⁵, çünki “on üç” rəqəMİ Otuz iki yolun Xoxmasına işarə edir və bu da “təmiz Afarsemon” adlanır.

Buna görə də Məsih ona dedi ki: “Sənin Tövratın üç yüz yetmiş nurda yüksəlir, və hər bir nur altı yüz on üç təfsirdə açılır, hansılar ki, təmiz Afarsemon axınlarına qalxır və orada yuyunurlar.” İmanın dörd yüz xüsusiyyətində otuz çatışmır ki, onlar yuxarı Xoxmaya aiddir, və İmanın içində yalnız üç yüz yetmiş var.

Hər bir “minlik”-də isə dörd yüz yuxarı xüsusiyyət çatışmır, onlar da əvvəlki Xoxmaya aiddir. Onların əvəzinə isə o, təmiz Afarsemonun on üç çayından istifadə edir. Və hər minlikdə yalnız altı yüz on üç mövcuddur, çünki Ravvin Şimonun məclisindən gələn bütün ali, gizli sirlərin yüksəlməsi bu qaydaya görədir.

“Və Yaradan Özü sənin məclisinin Tövratını təsdiqləyir.” Yuxarıda deyilmişdi: “Məsih bütün bu məclislərə gəlir və həmin müdriklərin Tövratını təsdiqləyir” – çünki o, Tövratda salehlərin aşkar etdikləri ilə böyüyür və zinətlənir.

Necə ki deyilib¹⁶ “Bütün peyğəmbərlər yalnız Məsihın günləri üçün peyğəmbərlik etdilər. Amma gələcək barədə deyilib: ‘Göz görməyib, Ey Rəbb, yalnız Sən bilirsən’”¹⁷ – çünki o zaman artıq Məsihın günlərinə aid olan bütün pillələr islah olunacaq və Tövratın bütün sirləri “Göz görməyib, yalnız Sən” xüsusiyyətində olacaq¹⁷⁴. Və o zaman deyilir ki, “yalnız Yaradan Tövratı təsdiqləyir.”

Və çünki bu üç böyük ruha – Ravvin Şimonun, Yəhuda padşahı Xizkiyanın və Axiya Şiloinin məclislərinin Tövratı – “Məsihın günlərindən sonrakı”, “Göz görməyib, yalnız Sən” xüsusiyyətinə aiddir, buna görə də Məsih ona dedi ki: “Yalnız Yaradan sənin məclisinin, Xizkiyanın məclisinin və Axiya Şiloinin məclisinin Tövratını təsdiqləyir.” Çünki bu üçü Tövratın sirlərinə “Göz görməyib, yalnız Sən” dərəcəsində nail oldular və onların ağzından çıxan Tövratı yalnız Yaradan təsdiqləyir.

59) «Mən sənin məclisinin Tövratını təsdiqləməyə yalnız ona görə gəldim ki, qanadlı olan buraya gələcək. Çünki bilirəm ki, o, sənin məclisindən başqa heç bir məclisə daxil olmayacaq.» Həmin an Ravvin Şimon ona qanadlı olanın söylədiyi andı danışdı. Məsih sarsıldı və səsini ucaltdı. Və Şma qübbələri titrədi, böyük dəniz titrədi, leviatan titrədi və dünya az qaldı ki, alt-üst olsun. Bu vaxt o, Ravvin Xiyanı Ravvin Şimonun ayaqları yanında gördü və soruşdu: “Burada bu dünyanın libaslarını geyinmiş bir insana kim icazə verdi?” – yəni bu dünyanın bCənnəti içində olan birinə. Ravvin Şimon cavab verdi: “Bu, Ravvin Xiyadır – Tövratın nurudır.” Məsih dedi: “O və oğulları da qoşulsunlar” – yəni bu dünyanı tərk etsinlər və sənin məclisinə daxil olsunlar. Ravvin Şimon dedi: “Qoy ona vaxt verilsin.” Ona vaxt verdilər.

İzah

Məsih Ravvin Şimona dedi ki, o, Tövratı təsdiqləməyə yalnız “qanadlı olan” onun məclisinə gələcəyi üçün gəlib. Və o, bilmək istəyirdi ki, qanadlı olan ona nə deyib. Onun dediyi: “Çünki bilirəm ki, o, sənin məclisindən başqa heç bir məclisə daxil olmayacaq” – yəni o, nə Yəhuda padşahı Xizkiyanın məclisinə, nə də Axiya Şiloinin məclisinə getməyəcək.

“Məsih sarsıldı və səsini ucaltdı.” Çünki o, Matatın xəbər verdiyi axır zaman haqqında eşitdi – həmin vaxt İsrailə dəhşətli bəlalar gələcək, Şma qübbələri titrəyəcək, böyük dəniz də titrəyəcək, dünya isə çevriləcək. Necə ki deyilir: **“Dünya altı min il mövcud olacaq, və bir min il isə dağıdılacaq”**¹⁸ – buna görə Məsih bütün bu sarsıntıları yüngülləşdirmək istəyi ilə səsini ucaltdı.

Və dedi: «Kim icazə verib ki, bu dünyanın libaslarını geyinmiş bir insan burada olsun?» Məsih təəccübləndi ki, Ravvin Xiya hələ də bu dünyanın maddi bCənnəti içindədir. Axı o, artıq burada olmaq şərəfinə nail olmuşdu, Matatın və onun andının açıqlanmasına da nail olmuşdu. Deməli, o, artıq bütün şər xüsusiyyətini islah etmişdi və həmçinin Məsihı görmək şərəfinə də çatmışdı. Bu isə o deməkdir ki, o, bu dünyadakı işini tamamlamışdır və burada daha heç bir işi qalmayıb. O halda nə üçün hələ də bu dünyada qalır?!

Ravvin Şimon ona cavab verdi: «Qoy ona vaxt verilsin.» Başqa sözlə, Ravvin Şimon Məsihı inandırdı ki, ona yenidən vaxt vermək lazımdır, çünki Ravvin Xiya hələ bu dünyada yaşamalıdır və yeni islahatlarla məşğul olmalıdır. Və o zaman ona vaxt verildi – yəni Məsih və Ravvin Şimon ona bu dünyada hələ görəcəyi işlərin olduğunu bildirdilər.

60) Və Məsih oradan çıxarkən sarsılmış halda çıxdı, gözlərindən yaşlar süzülürdü. Ravvin Xiya da titrədi, ağladı və dedi: **“Salehlərin o dünyadakı payı mübarəkdir! Şimon ben Yoxayın payı mübarəkdir ki, buna nail oldu. Onun haqqında deyilib: ‘Məni sevənlərə mövcud olanı mülkiyyətə verəcəyəm və xəzinələrini dolduracağam’”**¹⁹.

Məsih Ravvin Şimonun məclisindən çıxdı və göz yaşları onun tam qurtuluş haqqında dərin narahatlığından axırdı. Buna görə də Ravvin Xiya da sarsıldı və göz yaşı tökdü.