Ana qızına öz libaslarını borc verir 

16. Ravvin Şimon dedi: «Ona görə də göylər və onların orduları MA – Malxut tərəfindən yaradılmışdır. Çünki yazılmışdır: “Sənin göylərini – barmaqlarının əməlini görəndə…” (Tehillim 8:4). Və bundan əvvəl deyilir: “Necə (MA) əzəmətlidir Sənin adın bütün yer üzündə, Sən öz şöhrətini göylərin üstünə qoymusan!” (Tehillim 8:2). Axı göylər MA – Malxut adı ilə yaradılmışdır, lakin “göylərin üstünə” sözləri Binanı, yəni Zeir Anpindən yuxarıda yerləşən və “göy” adlanan Mİ-ni göstərir. Bu isə o deməkdir ki, Malxut Elokim adına yüksəlir.»
 

MA , Malxut yüksəlir və Binaya, yəni Elokimə daxil olur, bu isə o vaxt baş verir ki, O, Bina adında mövcud olan Xoxma nuruna bürünmək üçün xasadim nurunu – mərhəmət libasını – yaradır. Və o zaman onlar bir-birinə bürünürlər, və Malxut yüksələrək ali ad olan Elokimə – Bina adına qalxır, və Malxut Binaya daxil olur. «Və buna görə də “Başlanğıcda Elokim yaratdı” (Bereşit 1:1) – yəni burada söhbət ali ad olan Elokimdən, yəni Binadan gedir, Malxutdan yox. Çünki MA – Malxut Mİ-ELE-nin (yuxarı Mİ və aşağı ELE) xassələrində yaradılmayıb.»

İzah: Çünki aşağı aləm – MA – yuxarı aləmnın Elokim adı vasitəsilə moxin (zehni) cəlb edir, bu zaman “göylər və onların ordularını” MA vasitəsilə yaratmaq imkanı meydana çıxır. Çünki ali moxin – moxin de-xaya – olmadan doğuluş baş verə bilməz. Və Ravvin Şimonun dediyi də budur: “Ona görə” – yəni aşağı aləm MA yuxarı aləmnın Elokim adı sayəsində mövcuddur – “göylər və onların orduları MA – Malxut tərəfindən yaradılmışdır” – yəni MA-nın bu doğuluşları – “göyləri və onların ordularını” – yaratmağa gücü çatdı.

Ona görə də deyilmişdir: “Öz şöhrətini göylərin üstünə qoymuşdur” – bu bizə başa salır ki, bu moxinlər İŞSUT partsufunun Elokim adından gəlir, çünki Mİ xassələrinin ELE daxilinə nüfuz etməsi baş verir – yəni Mİ, göylərdən – Zeir Anpindən – yuxarıda yerləşən Binadır. Buna görə də deyilir: “göylərin üstünə”, çünki Malxut Elokim adına qalxır. Başqa sözlə, əzəmət – yəni moxin xassəsi – “göylərin üstünə”, yəni Zeir Anpindən yuxarıda yerləşir. Və bu İŞSUT-dur – orada (Malxut) Elokim adına qalxır. Bu da “Mİ ELE yaratdı” ifadəsinin mənasıdır. Amma göylərin özündə, yəni Zeir Anpində Mİ adı yoxdur, yalnız MA var.

Və Xoxmanın mərtəbəsi yayıldıqdan sonra, belə ki, nöqtə düşüncəyə yenidən çıxır, o zaman O, xasadim nurunu cəlb etmək üçün zivuq de-VAK etdi, və Xoxma nuru xasadim nuruna büründü, və o zaman Mİ ELE-yə nur saçmağa başladı. Bu barədə deyilir: “Xoxma nuru üçün xasadim nurunu yaratdıqdan sonra, onlar bir-birinə büründülər, və Malxut o zaman ali ada qalxdı.” Və Xoxma nuru xasadim nuruna büründü, və buna görə də moxin Mİ-dan ELE-yə gəldi. Hərflər bir-biri ilə birləşdi, və Malxut Elokim adına qalxdı. Bu “ali ad” deməkdir – yəni göylərdən yuxarı, İŞSUT-dan başlayaraq,göylərdə – yəni MA xassələrində – deyil, harada ki Mİ xassələri yerləşir .

Və deyilir: “MA – Malxut – Mİ-ELE xassələrində yaradılmayıb.” Çünki Mİ – bu Binadır, və orada ilk ixtisardan bəri heç bir ixtisar baş verməmişdir. Çünki ixtisar yalnız mərkəzi nöqtədə – yəni Malxutda baş vermişdir, o da nuru qəbul etməmək üçün ixtisar olunmuşdu. Və o, zərbəvi zivuq üçün – yəni əks nurun qalxması üçün – qurulmuşdu. Amma ilk doqquz sfira hər bir ixtisardan azad idi və Xoxma nurunu qəbul edə bilərdi. Yalnız ikinci ixtisarda – Malxutu mərhəmət xassəsi ilə şirinləşdirmək üçün – Malxut Aba-ya qalxır, və Aba onun səbəbindən zaxar və Nukva formasında qurulur. Və Malxut Bina yerini alır, və (o zaman) nöqtə – Malxut – qalxaraq düşüncəyə, Binaya çevrilir. Və bu andan etibarən Bina da ixtisara uğrayır və Xoxma nurunu qəbul etməmək üçün ekran qurur, əks nuru qaldırmağa hazır olur. Axı Bina, mahiyyəti etibarilə, hər bir ixtisarsız Xoxmanı qəbul etməyə qadirdir, lakin o, Malxutu şirinləşdirmək üçün ixtisarı öz üzərinə götürür və ekran yaradır.

Buna görə də aşağıdan MAN-ın qalxması vasitəsilə A"B və SAQ  de-A"K partsuflarından yeni bir nur cəlb olunur, bu da həmin nöqtəni Binanın yerindən yenidən öz yerinə – Malxuta endirir, necə ki bu, birinci ixtisarda olmuşdu, və nöqtə düşüncəyə çıxır. Və bunun nəticəsində Bina istənilən ixtisardan təmizlənir və yenidən Xoxma nurunu qəbul edir. Və Xoxma dərəcəsi xasadimə büründükdən sonra, Mİ ELE-yə nur saçır və orada Elokim adı aşkar olunur. Və ümumiyyətlə, Elokim adının bu quruluşu MA-da baş tuta bilməz, çünki MA – bu, göylərin aşağı ucu, yəni Malxutun özüdür və ilk ixtisarda onun mahiyyətində ixtisar baş vermişdir, və o, Xoxma nurunun heç bir növünü qəbul etməyə qadir deyil. Buna görə də deyilmişdir: “MA – Malxut – Mİ-ELE quruluşuna malik deyil,” çünki Elokim adının bütün quruluşu yalnız Mİ adına aiddir, MA-ya yox, və bu da onun (Malxutun) düşüncəyə yenidən çıxması sayəsində baş verir.

17) Amma o saat ki, ELE hərfləri yuxarıdan – Binadan – aşağıya, Malxuta enir, çünki “ana qızına öz paltarlarını borc verir və onu öz zinətləri ilə bəzəyir,” o zaman Elokim adı Binadan – anadan – Malxuta – qıza enir. Və “onu öz zinətləri ilə bəzəyir” – bu nə vaxt olur? O zaman ki, “onun qarşısında  bir kişi peydə olur” (Şmot 23:17). Və o zaman Malxut haqqında deyilir: “Ağanın – Yaradanın hüzurunda” (Tehillim 97:5), çünki o zaman Malxut Ağa – kişi adı ilə adlanır. Necə ki deyilir: “Bax, Yer üzünün Ağasının əhd sandığı” (Yehoxua 3:11), yəni Müqəddəs Yazı Malxutu, hansı ki “əhd sandığı” adlanır, “Yer üzünün Ağası” kişi adı ilə çağırır. Çünki o, anası Binadan “geyimlər” adlanan kelimləri və “zinətlər” adlanan moxinləri almışdır. Çünki həmin vaxt MA sözündən hei (ה) çıxır və onun yerinə yud (י) daxil olur, və Malxut Mİ adlanır – eynilə Bina kimi. Və bu zaman o, zaxar – kişi – geyimləri ilə, yəni Binanın geyimləri ilə İsrailin bütöv halına uyğun olaraq bəzənmiş olur.

İzah: O zaman ki, Atik Arix Anpinin roşunda bir nöqtə yaratdı, bu nöqtə düşüncə olmaq üçün qalxdı. Və Xoxma orada zaxar və Nukva şəklində yerləşdi. Və O, onun vasitəsilə bütün formaları yaratdı, belə ki, Atsilutun beş partsufunun bütün dərəcələri onun vasitəsilə formalaşdı və hər bir dərəcədə yalnız Keter və Xoxma var – Arix Anpində, Aba ve İmada və ZON-da. Və O, onun vasitəsilə bütün möhürləri qurdu – yəni onun təsiri ilə hər bir dərəcənin Bina, Zeir Anpin və Malxut sfirotları ayrıldı və bir aşağı dərəcəyə endi. Arix Anpinin Bina, Zeir Anpin və Malxutu Aba ve İmaya endi, Aba ve İmanın Bina, Zeir Anpin və Malxutu ZON-a endi, ZON-un Bina, Zeir Anpin və Malxutu isə BYA-ya (Briya, Yetsira, Asiya) endi. Və dərəcədə qalan iki sfira – Keter və Xoxma – Mİ adlanır. Və hər dərəcədən ayrılmış üç sfira isə ELE hərfləri adlanır.

Buna görə də deyilir: “O saat ki, ELE hərfləri yuxarıdan – Binadan – aşağıya, Malxuta enir” – yəni nöqtə düşüncə olmaq üçün qalxdıqda, ELE üç hərfi Aba ve İmadan ayrılır və onlardan aşağı olan dərəcəyə – ZON-a – düşür. Və o zaman hesab olunur ki, Aba ve İmanın ELE-si, hansı ki ZON-da yerləşir, yuxarıdan aşağıya enib ZON-a bürünür. Çünki İsrail Saba – yəni Aba-nın ELE-si – Zeir Anpinə ,  Tvuna isə– yəni İmanın ELE-si – Nukvaya enir.

Və bu deməkdir: “Ana (İma) öz libaslarını qızına borc verir və onu öz bəzəkləri ilə bəzəyir” – yəni moxin qadlutun çıxdığı vaxt, “bir gizli surətin möhürü, müqəddəslərin müqəddəsi – düşüncəyə çıxan dərin quruluş” enəndə. Başqa sözlə, bu nöqtə yenidən düşüncəyə öz yerinə – Malxuta enir və bunun vasitəsilə Bina və ZON-un üç kelim geri öz pilləsinə qayıdır və üç nur – Keter, Xoxma və Bina çıxır, bunlara “müqəddəslərin müqəddəsi” deyilir.

Və bil ki, o anda Bina və ZON-un kelimləri gufdan Arıx Anpinin roşuna qayıtdıqda, onlara geyinmiş olan Aba ve İma da birlikdə qalxır. Onlar da Arıx Anpinin roşuna qalxır və orada Arıx Anpinin roşunda olan həmin “müqəddəslərin müqəddəsi” moxinini alırlar.Çünki qayda belədir: yuxarıdan aşağı enən yuxarı pillə aşağı olan kimi olur, aşağıdan yuxarı qalxan isə yuxarı pilləyə qalxdıqda onun kimi olur.Ona görə də katnut vəziyyətində – yəni Bina və ZON Arıx Anpinin roşundan ayrılıb onun gufuna düşdükdə və orada pə-dən aşağı Aba ve İmaya geyindikdə – Bina və ZON Arıx Anpində Aba ve İmanın xüsusiyyətlərinə tam bənzər olurlar.Bu səbəbdən gadlut vəziyyətində – yəni Bina və ZON Arıx Anpinin roş pilləsinə qayıtdıqda – onlar artıq Aba ve İmanı da özləri ilə birlikdə aparırlar, çünki katnut zamanı onlar artıq bir pillə olmuşdular.Beləliklə, gadlut vəziyyətində də, Aba ve İma onlarla birlikdə Arıx Anpinin roşuna qalxdıqda, onlar da ona bərabər olurlar və Arıx Anpinin roşunda olan həmin moxinləri – “müqəddəslərin müqəddəsi” adlanan nurları alırlar.

Və eynilə ZON da Aba ve İmaya qalxdılar. Çünki Aba ve İma Arıx Anpinin roşunda mövcud olan moxinləri aldıqda, onlardakı nöqtə də düşüncəyə çıxdı və Malxut yerinə qayıtdı. Bu səbəbdən onların Bina və ZON-u da Aba ve İmanın pilləsinə qayıtdı.Və indi, Bina və ZON-un kelimləri yenidən Aba ve İmaya qalxdığı anda, onlar özləri ilə birlikdə ZON-u da apardılar, çünki ZON onların üzərinə geyinmişdi. Beləliklə, ZON da Aba ve İmaya qalxdı və orada açılan “müqəddəslərin müqəddəsi” moxinlərini aldı.

Ona görə də deyilmişdir: «Və ana qızına öz libaslarını borc verir və onu öz bəzəkləri ilə bəzəyir». Başqa sözlə, katnut vəziyyətində İmanın ELE (אֵלֶּה) adlı üç hərfi Nukvada (Nukva) düşdüyü zaman, bu, «ananın qızına öz libaslarını borc verməsi» adlanır. Çünki İmadan ayrılıb Nukvaya düşən bu üç kelim — Bina və ZON, yəni ELE — indi Nukvanın xüsusiyyətinə tamamilə bənzəyirlər. Axı, «yuxarı olan, aşağıya enəndə, onun kimi olur».

Və hesab olunur ki, İma öz ELE (אֵלֶּה) kelimlərini, yəni Bina və ZON-un kelimlərini, Nukvaya — qızına borc verir, çünki indi onlardan Nukva istifadə edir. Bununla yanaşı, həm də belə olur ki, o, «onu öz bəzəkləri ilə bəzəyir». Yəni gadlut vəziyyətində, ELE adlı üç kelim – İmanın Bina və ZON-u – İmaya qayıtdıqda, Nukva da onlarla birlikdə İmaya qalxır. Və o zaman Nukva İmadakı “Qüdsün Qüdsü” (Kodeş Kodashim) moxinlərini alır, çünki «aşağı olan yuxarıya qalxdıqda, onun kimi olur». Beləliklə, indi, «ana (İma) öz libaslarını» – ELE-ni – katnut zamanı «qızına borc verdiyi» üçün, gadlut zamanı «onu öz bəzəkləri ilə bəzəyir», yəni moxinlə, və o zaman (qız) İmanın bəzəklərinə bürünür.

Bəs nə zaman o, onu bəzəkləri ilə layiqincə bəzəyir? Bəzəklərin, yəni İmadan Nukvaya keçən QAR moxinlərinin iki növü var:

1. Aşağı İma – Tvuna – tərəfindən, hansı ki, Arix Anpinin xazesindən (sinəsindən) aşağı dayanır;
    
2. Yuxarı İma tərəfindən, hansı ki, Arix Anpinin xazesindən yuxarı dayanır.
    

Və nə zaman ki, Nukva Tvunaya qalxır və Tvuna onu “öz bəzəkləri ilə bəzəyir”, bu bəzəklər layiqincə sayılmır. Çünki həmin anda Nukva “sual gözləyən” (mevakşat) xassəsində olur, necə ki, Tvuna da MAN-a qalxmazdan əvvəl bu vəziyyətdə olurdu. Buna görə də bu bəzəklər layiq olan şəkildə sayılmır. Amma nə vaxt ki, Nukva yuxarı İmanın yerinə, yəni Arix Anpinin xazesindən yuxarıya qalxır və yuxarı İma onu bəzəyir, o zaman bu bəzəklər artıq layiqincə sayılır.

«O saatda ki, onun qarşısında “hər bir kişi Yaradanın, Yaradanın hüzuruna çıxsın” – çünki həmin zaman Malxut “Yaradan” adlanır, kişi adı ilə» – yəni, nə vaxt ki, Nukva Tvunaya qalxır və ondan moxin alır, onun bəzəkləri hələ layiqincə sayılmır, çünki o hələ də “sual gözləyən” vəziyyətdədir, yəni altlardan gələn MAN vasitəsilə tamamlamağa ehtiyac duyur. Bu zaman sayılır ki, İsrailin zaxarimləri (kişiləri) İsrael Sabaya qalxmış Zeir Anpindən alır.

Lakin nə vaxt ki, Nukva yuxarı İmaya qalxır, o tamamilə tamamlanır və artıq sual gözləmir, yəni MAN qəbuluna ehtiyacı olmur, və o zaman “zaxar” (kişi) xassəsində sayılır. Və o zaman İsraildəki zaxarim ondan alır.

Ona görə də deyilmişdir: «O saatda ki, onun qarşısında “hər bir kişi çıxar”», yəni İsraildəki bütün zaxarimlər (kişilər) onun qarşısında durur və ondan alırlar. Çünki həmin zaman Malxut “Yaradan” (Adon) adlanır, yəni artıq qadıncinsin adı olan “Adni” ilə deyil, kişi cinsin adı olan “Adon” ilə adlandırılır. Bu da ona görədir ki, o artıq sual gözləmir, yəni MAN qaldırmağa ehtiyacı yoxdur, və bu halda o “zəxar” (kişi) sayılır.

Və bu barədə deyilmişdir: «Budur, bütün yerin Yaradanınin əhd sandığı». Nukva sandıq adlanır, çünki Zeir Anpinin Yesod’u – «əhd» adlanan – onun içərisinə daxil olur. Buna görə də bu parçadakı Nukva «bütün yerin Ravvin» adı ilə çağırılır, kişi adı ilə.

Və deyilmişdir: «Çünki o zaman MA (מה) sözündən “heh ה” çıxır və onun yerinə “yud י” daxil olur, və Malxut Mİ (מי) adlanır, eynilə Binaya bənzər». MA (מה) sözündəki “heh ה” ondan çıxır, çünki bu “heh ה” MA (מה) – «nə» – sualını gözlədiyinə işarə edir: «Nə öyrəndin, nə gördün, nə dərk etdin – axı hər şey əvvəlki kimi gizlidir». Beləliklə, MA (מה) sözündəki “heh ה” onun sual gözlədiyinə işarədir, və deyilir ki, bu MA (מה) xüsusiyyətinin “heh ה”si ondan çıxır və onun yerinə “yud י” daxil olur. Və (Malxut) Mİ (מי) adlanır, tıpkı İma kimi. Və bu zaman o, İma kimi, Elokim (אלהים) adı şəklində sabit olur.

18) Qalan hərflər – ELE (אלה) – yuxarıdan, Binadan İsraildəki bu yerə, yəni indi Mİ (מי) adlanan və Bina kimi adlandırılan Malxuta cəlb olunur. Necə ki yazılıb: “Onları (ELE) xatırlayıram və canımı tökürəm, necə ki, sevinc və minnətdarlıq səsi ilə, bayram izdihamının içində gedirdim, onları Tanrının Məbədinə qədər müşayiət edirdim.”
“Onları (ELE) xatırlayıram” – yəni mən hərfləri – ELE – xatırlayıram, onlar dillərımda, və mən göz yaşı tökürəm, bütün canımla arzulayıram ki, ELE hərflərini Binadan cəlb edim. O zaman onları müşayiət edirəm – yuxarıdan, Binadan, Yaradanın Məbədinə, yəni Malxuta ki, Malxut da Elokim adlanmağa layiq olsun, necə ki Bina da Elokim adlanır. Və bu necə baş verir? – Sevinc və minnətdarlıq səsi ilə, bayram izdihamının içindən.

Ravvin Elazar dedi: “Susqunluğum yuxarı Məbədi – Binanı, və aşağı Məbədi – Malxutu ucaltdı.” Və bu həqiqətən belədir, çünki deyildiyi kimi: “Söz – qızıldır, lakin sükut – ikiqat dəyərlidir.” “Söz – qızıldır” – yəni danışdım, öz fikrimi ifadə etdim, “lakin sükut ikiqat dəyərlidir” – çünki danışmağı dayandırdığım üçün, iki aləm – Bina və Malxut – birlikdə yaradılıb və ucaldılıb. Əgər danışmağı dayandırmasaydım, bu iki aləmin birliyini dərk etməzdim.

İzah: MA (מה) adındakı “hei ה” çıxdıqdan və “yud י” “mem מ” hərfinə daxil olduqdan sonra, bu yer Mİ (מי) adlanır. Onda İsrail, MAN qaldırmaqla, qalan hərfləri – ELE (אלה) – bu yerə, yəni Mİ-yə cəlb edir və Nukva Elokim (אלהים) adını almağa layiq olur. Artıq izah olunub ki, yuxarının ELE-si katnut (kiçiklik) vaxtı aşağıya düşür, və buna görə də gadlut (böyüklük) zamanı aşağıya enirlər.

Çünki Bina və yuxarının TUM-u, yəni ELE hərfləri, yuxarının roş-una (başına) qayıtdıqda, özləri ilə birlikdə aşağı olanı da aparırlar. Aşağı olan, ELE hərflərini və onların içində olan moxinləri (ağıl, nur) alır, çünki artıq onlar yuxarının roşunda birlikdədirlər. Çünki aşağı yuxarıya qalxdıqda, onun kimi olur.

Və buna görə deyilir: “Qalan hərfləri – ALE (אלה) – İsrail yuxarıdan bu yerə cəlb edir. Necə ki, deyilir: ‘Onları (ELE) xatırlayıram’” – yəni bu ELE hərflərini cəlb etmək üçündür. Burada MAN-ın qaldırılması nəzərdə tutulur, yəni İsrail MAN qaldıraraq, yuxarı İmadakı ELE hərflərinin Nukvaya çəkilməsi ilə moxin de-gadlutu cəlb etmək istəyir. Buna görə də deyilir: “Onları (ELE) xatırlayıram” – yəni onları cəlb etmək üçün. Buna görə də deyilir: “Budur, mən ALE hərflərini xatırlayıram, onlar dillərımdədır, və mən bütün qəlbimlə arzulayaraq göz yaşı tökürəm” – bu duadır, göz yaşı qapılarında yüksələn bir istəkdir, hansı ki, boşa getmir, cavabsız qalmır.

Və bu MAN qaldırıldıqdan sonra: “Onları yuxarıdan müşayiət edirəm” – yəni ELE hərflərini Aba və İmadan yuxarıdan cəlb edirəm, “Ta ki Yaradanın Mə’bədinə qədər (Elokimə)” – yəni Nukvaya qədər, hansı ki “Yaradanın Mə’bədi – Elokim” adlanır. Və ELE (אלה) hərfləri enəndən sonra, o (Nukva) artıq Elokim (אלהים) adlanır. Və buna görə deyilir ki, Malxut da Elokim adlanacaq, necə ki İma da Elokim adlanır.Və deyilir: “Söz – qızıldır, lakin sükut – ikiqat dəyərlidir” – çünki Ravvin Elazarın dediyi söz Nukvanı götürüb Arix Anpinin xazesinin altındakı Tvunaya qədər qaldırdı. Və o zaman Nukva “sual gözləyən” adlanır və “Sela” adlanır. Buna görə də deyilir: “Söz – qızıldır.”

Amma Ravvin Elazarın sükutu – yəni o, Ravvin Şimona yer verdi ki, o, Nukvanı yuxarı İmaya qaldırmaqla, moxin de-xayanı açıqlasın – bu sayədə iki aləm birlikdə ucaldı. Çünki aşağı aləm – Nukva artıq yuxarı aləm ilə – İma ilə – bir oldu. Və bu o deməkdir ki, “Sükut ikiqat dəyərlidir”, çünki iki aləm birgə yaradıldı və ucaldıldı, çünki Nukva yuxarıya – İmaya – qalxdı və “zaxar” (kişi) xassəini aldı, necə ki yuxarı İma da.

19) Ravvin Şimon dedi: “Bundan sonra və irəlidə, Tövratda kamillik ‘onları saysız ordu ilə çıxaran’ sözləri ilə ifadə olunur.” Çünki bu iki mərhələdir – MA və Mİ, hər biri qeyd olunmalı, yəni işarə edilməlidir. Birinə deyilir: “Nə? (MA מה)”, digərinə: “Kim? (Mİ מי)”. Mİ – yuxarı mərhələdir, MA – aşağı mərhələ. Yuxarı mərhələ qeyd edir və deyir: “Onları saysız ordu ilə çıxaran” – burada “mötsi – המוציא” (çıxaran) sözündəki “hei ה” müəyyən artikli o mərhələyə işarə edir ki, o dərk olunur və misli yoxdur, yəni Mİ. Eyni zamanda belə də deyilir: “Çörəyi torpaqdan çıxaran – המוציא לחם מן הארץ.” Burada da “mötsi” (çıxaran) sözündəki hei ה, MA – aşağı mərhələyə işarə edir – çünki o da dərk olunur.

Və bunların hamısı bir bütövdür. Yəni onların hər ikisi bir pillədədir – Malxut. Lakin yuxarı olan – Mİ de-Malxut, aşağı olan – MA de-Malxut. “Onları saysız çıxaran” – bu, altmış min rıvvo (on minliklər) sayını bildirir – bunlar ulduzlardır, bir yerdə mövcuddurlar və öz növlərinə görə orduları çıxarırlar, onların sayını saymaq mümkün deyil.

İzah: “Gözlərinizi yuxarı qaldırın və baxın – Kim (Mİ) onları yaratdı (ELE)?” sözlərində dolayı yolla Nukvanın quruluşundan bəhs olunur – o Nukva ki, Elokim adlanır və bu adı yuxarıdakı Aba və İmadan aldığı quruluş sayəsində qazanır. Məhz bu quruluş vasitəsilə yuxarı İma onu öz bəzəkləri ilə taclandırır. Bu izah, aşağıdakı parçayla tamamlanır: “Onları saysız ordu ilə çıxaran, hamısını adı ilə çağıran; onun böyük qüdrəti və güclü qüvvəsi qarşısında heç kim gizlənə bilməz.”

Və buna görə də deyilir ki, “bu iki dərəcədir və hər biri qeyd olunmalıdır”. “Qeyd olunmalıdır” – yəni müəyyən artikl olan hei (ה) ilə işarələnməlidir. Yəni Nukvada iki dərəcə – Mİ və MA – qeyd olunmalıdır.

1. QAR dərəcəsinin moxinləri, yəni Nukvanın yuxarı aləmə yüksəlib orada geyimlərə bürünməsi nəticəsində aldığı moxinlər, onun yuxarı aləm kimi olması səbəbilə Mİ (מי) adlanır. Belə ki, MA (מה) dərəcəsinin hei (ה) hərfi çıxır, və onun yerinə yud (י) daxil olur, nəticədə Nukva da artıq Mİ (מי) adlanır, necə ki, yuxarı aləm – çünki o, zaxar (kişi) bəzəkləri ilə bəzədilir.
    
2. Lakin eyni zamanda, o, əvvəlki dərəcəni – MA dərəcəsini də itirmir, çünki MA dərəcəsi də əvvəlki kimi onun daxilində qalmalıdır. Mİ dərəcəsi gələcək nəsillərə kamillik və “müqəddəslərin müqəddəsliyi” xassəsini ötürmək üçün zəruridir. Lakin “oğulların doğuluşu”, “barlılıq” və “çoxalma” yalnız MA adından asılıdır. Və buna görə də, əgər Nukvada bu iki dərəcədən biri çatmasa, o, doğuşa qadir olmayacaq.
    

Buna görə də deyilir: “Yuxarı dərəcə qeyd edir və deyir: ‘Onları saysız ordu ilə çıxaran’” – bu, Nukvanın yuxarı aləmdən miras aldığı Mİ dərəcəsidir. Məhz bu dərəcə haqqında deyilir: “Onları saysız ordu ilə çıxaran” – çünki “çıxaran – המוציא (ha-moçi)” sözündəki hei (ה) – onun yuxarı Aba və İmadan aldığı kamil moxinlərə işarə edir. Bu moxinlər, Nukvanın kişi (zaxar) geyimləri ilə bəzədilməsi kimi bəzək adlanır – yəni hei çıxır və onun yerinə yud daxil olur.

Və deyilir: “‘Onları saysız ordu ilə çıxaran’ – מוציאם במספר צבאם – burada ‘çıxaran – המוציא’ sözündəki müəyyən artikl ‘hei ה’, elə bir dərəcəyə işarə edir ki, o dərk olunur və onun tayı-bərabəri yoxdur,” – çünki bu, Nukvanın altı min il ərzində aldığı ən yüksək moxinlərdir.

Və deyilir: “‘Çörəyi torpaqdan çıxaran’ – המוציא לחם מן הארץ – bu isə aşağı dərəcə – MA-dır. Və bunların hamısı bir bütövdür.” Yəni, ‘çörəyi çıxaran’ ifadəsindəki hei ה də QAR moxinlərinə işarə edir, hansı ki, dərk olunur, baxmayaraq ki, bu moxinlər İŞSUT moxinləridir – Nukvanın aldığı və onda dərk olunan moxinlərdir, yəni bu MA dərəcəsidir. Çünki bu dərəcə də Nukvada qeyd olunmalıdır. Buna görə də deyilir: “Və bunların hamısı bir bütövdür” – çünki hər iki dərəcə – Mİ və MA – birlikdə Nukvada birləşir, bir partsufun xüsusiyyəti daxilində, biri yuxarı, digəri isə aşağıdır.

Bu, Zoarda deyilənə zidd deyil: “Harada ki, müəyyən artikl ‘hei ה’ yazılıbsa, bu o deməkdir ki, bu dərəcə aşağı aləmə – Malxuta aiddir, hansı ki, daha çox açılıb.” Və baxmayaraq ki, burada deyilir ki, bu yuxarı aləmin dərəcəsidir, burada nəzərdə tutulur ki, bu açıq aləmdir – Zeir Anpinin Nukvasıdır. Yuxarı adlanmasının səbəbi – bu, Mİ dərəcəsinə işarə edir, hansı ki, yalnız Nukva yuxarıya – yuxarı İmaya qalxıb onu geyindikdə əldə edilir. Və buna görə bu Mİ dərəcəsi “yuxarı” adlanır, MA dərəcəsi isə – açıq aləmnın aşağı səviyyəsi adlanır.

Orada həmçinin deyilir: “Bütün yuxarı gizli aləmlərə – Binaya – aid olan məsələlərdə, bu ‘hei’ oradan itib yox olur.” Yəni, bu açıq aləm (Nukva) yuxarı aləmə qalxmadığı və onu geyinmədiyi vaxtlarda belə olur. O zaman yuxarı aləm – Bina – gizlənir və aşağıya nur göndərmir, və buna görə də orada ‘hei ה’ yazılmır, çünki gizlidir.

Və deyilir: “Çünki altmış rıvvo (on minlik) sayına görə – onlar birlikdə olan ulduzlardır və onlar növlərinə görə ordu çıxarırlar, hansıların ki, sayı yoxdur.” Burada “say” – tam kamilliyə işarədir. Yəni “say” ifadəsi tam kamil nurun parıltısına işarə edir. Əgər nur tam deyilsə, buna “sayı yoxdur” və ya “saydan kənardır” deyilir ki, bu da kamilliyin – yəni “say”ın – çatışmazlığını göstərir.

Və bil ki, “Şma Yaradanın şöhrətindən bəhs edir” ayəsi, yuxarı Aba və İmanın moxinlərinə işarə edir, hansıları ki, Zeir Anpin Nukvaya ötürür. Çünki “Şma” – bu, Zeir Anpindir, “Yaradanın şöhrəti haqqında” – bu, Zeir Anpinin Nukvasıdır, “bəhs edir” – bu, yuxarı Aba və İmanın moxinlərinin dolğunluqsını ötürməkdir.Bu moxinlər “altmış rıvvo (on minlik)” adlanır, çünki müxtəlif dərəcələr aşağıdakı kimi sayılır:

• Nukvanın dərəcələri – “vahidlər”lə,
   
• Zeir Anpin – “onluqlar”la,
   
• İşsutun dərəcələri – “yüzlüklərlə”,
   
• yuxarı Aba və İma – “minliklərlə”,
   
• və Arix Anpin – “on minliklərlə” ölçülür.
   

Yuxarı Aba və İmanın iki xüsusiyyəti var:

1. Öz mahiyyətlərində – onlar “minlik”lərlə sayılır.
    
2. Arix Anpinin roşundan aldıqları Xoxma moxinlərində isə onlar “on minlik” dərəcəsində sayılırlar, lakin yalnız Arix Anpinin VAK (Pe və aşağısı) xassəsində, çünki onlar Arix Anpini Pe-dən aşağı geyinirlər. Bu baxımdan, onlar yalnız Arix Anpinin VAK xassəsi sayılırlar və on minliklərlə ölçülürlər. VAK isə altı səviyyə olduğuna görə, “altmış on minlik – altmış rıvvo” adlanır.
    

Və buna görə də, Nukva qalxaraq yuxarı Aba və İmanı geyindikdə, o, tam say alır, yəni “altmış rıvvo (on minlik)”. “Altmış” – VAK-a işarədir, çünki o hələ Arix Anpinin roş xassəsindən məhrumdur. “Rıvvo (on minlik)” isə Arix Anpinin dərəcələrinə işarə edir – Aba və İmaya nur verən və onların VAK-ına daxil olan nurlar, hansılar ki, Aba və İma partsufuna geyinirlər. Buna görə də, Nukvada “altmış rıvvo” sayı var.Və deyilir: “Çünki altmış rıvvo sayına görə – bunlar birlikdə olan ulduzlardır, və onlar növlərinə görə orduları çıxarırlar, hansıların ki, sayı yoxdur.” Axı artıq açıqlanmışdır ki, Nukvada iki dərəcə – Mİ və MA – qeyd olunub.

1. Nukvadakı Mİ – bu, yuxarı Aba və İmanın Nukvaya geyindiyi haldır və bunun sayəsində Nukva yuxarı aləmin xüsusiyyəti olur. Və bu xüsusiyyət sayəsində o, “altmış rıvvo (on minlik)” sayına sahib olur.
    
2. Nukvadakı MA – bu, İŞSUT-un Nukvaya geyindiyi haldır, hansı ki, “sual gözləyən” MA (nə?) kimi tanınır. Və bu halında o, aşağı aləmin xassəidir.
    

Bu iki araşdırılan dərəcə – Mİ və MA – Nukvanın daxilində bir partsufun xüsusiyyəti olur. Onun xazesindən yuxarı hissəsində o, yuxarı Aba və İmanı geyinir, xazedən aşağıda isə İŞSUT-u geyinir. Və bu ikisi onun daxilində bir partsufda birləşmiş olur.Və buna görə də Nukvanın doğurduğu nəsillərdə də bu iki dərəcə ayırd edilir. Yuxarı aləmin – Mİ tərəfdən bu, “Onları saysız ordu ilə çıxaran”, “altmış rıvvo (on minlik) sayı ilə” hesab olunur. Aşağı aləmin – MA tərəfdən isə bu doğuşlar “saydan kənar” sayılır, necə ki deyilir: “Və onlar növlərinə görə ordu çıxarırlar, hansılar ki, sayı yoxdur.” Yəni, doğur “növlərinə görə, hansıların ki, sayı yoxdur” – bu o deməkdir ki, bu nəsillərdə yuxarı Aba və İmanın “say” moxinləri yoxdur, yalnız İŞSUT-un moxinləri var, və buna görə də “saydan kənar” adlanırlar.

Amma bu halda doğulanlar kamillikdən məhrum olmurlarmı? Çünki onlarda bu “say” çatışmır. Ona görə də deyilir: “Altmış rıvvo sayı ilə – onlar birlikdə olan ulduzlardır, və onlar ordu çıxarırlar.” Yəni, bu iki dərəcə – “say” və “saydan kənar” – Nukvada birlikdədir, yəni onlar onun daxilində bir dərəcə kimi birləşirlər.Və buna görə də, onun doğurduğu nəsillərdə də bu iki dərəcə birlikdə mövcuddur:

• bir tərəfdən, “altmış rıvvo sayı ilə” hesab olunurlar,
   
• digər tərəfdən isə “saydan kənar” adlanırlar.
   

Və buna görə, bu “saydan kənar moxinlər” onlar üçün sadəcə kamilliyə əlavə kimi hesab olunur, heç bir halda naqislik kimi deyil.Bunun səbəbi ondadır ki, “xeyir-dua”, “barlılıq” və “nəsilin çoxalması” tamamilə aşağı aləmin – MA adlanan və “saydan kənar” kimi tanınan – xassəsindən asılıdır. Bu da “nəsil xeyir-duai” deməkdir, necə ki deyilir:
“Bir bax göyə və ulduzları say – əgər onları saya biləcəksənsə.” Və O dedi ona: ‘Sənin nəslin belə olacaq.’”

Deməli, nəsil xeyir-duai yalnız “saydan kənar” xüsusiyyətlə – yəni MA adından – gəlir. Və buna görə də, Nukva yuxarı Aba və İmadan – Mİ-dən – aldığı “say” moxinlərinin bütün kamilliyinə çatdıqdan sonra, onun üçün əlavə bir xeyir-dua də var – MA-dan, “saydan kənar” moxinlərdən, necə ki deyilir: “Hansıları saymaq mümkün deyil,” – və bu da onun üçün xeyir-dua sayılır.Və hər iki tərəf – “say” və “saydan kənar” – həm ruhlarda, həm də doğulan nəsillərdə birləşir.

20) “Hamısını” – yəni həm bu “altmış min rıvo”, həm də “saymaq mümkün olmayan bütün orduları” O “adı ilə çağırır”. Bəs “adı ilə çağırır” nə deməkdir? O, onları öz adı ilə çağırmır, çünki əgər belə olsaydı, “öz adı ilə çağırır” demək lazım gəlirdi. Lakin bu dərəcə hələ “Elokim” adına layiq görülmədikdə və “Mi” (מי) adlandıqda, onda gizli olan varlıqları zahiri formaları üzrə nə doğura, nə də çıxara bilər, hərçənd ki, onların hamısı artıq onun daxilində gizli idi – yəni “Ele” (אלה) hərfləri artıq qalxsa da, hələ həsədim adlanan möhtəşəm geyimdən məhrumdurlar. Və bu zaman onlar gizlənirlər və “Elokim” adına layiq görülmürlər.

Yalnız “Ele” (אלה) hərfləri yaradıldıqdan və Onun adına layiq görüldükdən sonra, yəni həsədim adlanan ucalıq libasına büründükdə, “Ele” (אלה) ilə “Mi” (מי) birləşir və O, Elokim (אלהים) adlanır. Və yalnız bu ad vasitəsilə O, onları kamillikdə çıxarır. Bu, deyilənin mənasıdır: “adı ilə çağırır” – yəni Onun adı ilə hər bir növü çağırır və onu kamil şəkildə həyata çıxarır. Və bu zaman deyilmişdir: “Ordularını sayılacaq şəkildə çıxarır, hamısını adı ilə çağırır” – yəni kamil “Elokim” adı ilə. Həmçinin belə deyilmişdir: “Bax, Mən Yehuda qəbiləsindən olan Xurun oğlu Uri oğlu Betsaleli adı ilə çağırdım” – yəni Mən Öz adımı xatırlatdım ki, Betsalel onu kamil şəkildə gerçəkləşdirə bilsin.

İzah edilənlərə aydınlıq:

Artıq biz izah etmişdik ki, Elokim adına aid olan moxinin böyük kamilliyi (zəkaların yüksəkliyi) Nukvanın ruhları və onun bəhrə  ləri üzərində iki pillədə birlikdə təzahür edir: həm onda olan “altmış min rıvo” səviyyəsində, həm də “sayılmayan bütün ordular” səviyyəsində – bu ad hər ikisinin üzərində təzahür edir. Necə ki, deyilmişdir: “Hamısını adı ilə çağırır.”

Bu səbəbdən də deyilmişdir: “Mİ (מי) doğurmur”, amma “Ele (אלה) hərflərini yaratdıqdan sonra” – Ele ilə Mİ birləşir və O, Elokim (אלהים) adlanır. Və yalnız bu ad vasitəsilə O, onları kamilliklə çıxarır, çünki toxumun xeyir-duai tamamilə sayılmayan MA (מה) dərəcələrindən asılıdır.

“Sayı olan moxin” – bu, Xoxmanın nurudur, hansı ki, adın kamilliyini açığa çıxarır. Onun bütün xassəsləri tam kamillik halındadır.
Amma “sayısı olmayan moxin” – MA adından gəlir və bu, yalnız xasadim xassəsinin moxinidir.Halbuki Xoxmanın nurunu almaq, xasadim libasına bürünmədən mümkün deyil.

Bundan öncə, hərçənd ki, Ele hərfləri Mi-yə qalxmışdı, yenə də bu, Elokim adına yüksəlməmişdi.Və bu, belə deyilməsinin mənasıdır: “Kim (Mi) onları yaratdı (Ele)?” – yəni, Xoxma nurunu əhatə edən uca xasadim paltarı yaradıldıqdan sonra, onlar bir-birinə bürünür və Malxut yüksək Elokim adına qalxır.

Bu, həm də deyilənin mənasıdır:
“Mİ doğurmur və içində gizli olanları zahiri formalarına görə çıxarmır” – hərçənd ki, onların hamısı içində gizli idi.Yəni, artıq nöqtə düşüncəyə çıxaraq Malxutdakı yerinə gəlmiş, və “müqəddəslərin müqəddəsi” olan gizli surətlərin möhürü təsdiq olunmuşdu – çünki Bina və ZON-un kelimləri və QAR nurları (ən yüksək nurlar) ona, yəni Nukvaya qayıtmışdı.

Lakin, bütün bunlara baxmayaraq, onların hamısı hələ də içində gizlidir, və Elokim adının dərinliyində və gizliliyində qalan Ele olaraq qalırlar, çünki Xoxma nurunu xasadimsiz almaq mümkün deyil.

Lakin Ele (אלה) hərfləri yaradıldıqdan sonra, yəni MA ekranı (aşağı aləmnın ekranı) üzərində əlavə zivuq həyata keçirildikdən sonra və onun üzərindən “sayılmayan” adlanan xasadim moxin pilləsi çıxarıldıqdan sonra, və bu xasadimlər Ele-yə verildikdən sonra – buna “onları yaratdı (אלה)” deyilir – yəni onlara xasadim libası verildi ki, bu da “yaratmaq” adlanır – bu zaman Malxut adına yüksəlir və Elokim adlanır.Çünki indi, xasadim pilləsinə çatdıqdan sonra, onlar artıq Xoxma nurunu almağa qadirdirlər, yəni “altmış min rıvo” miqdarında moxin almağa.Və bu zaman hərflər birləşirlər və Malxut uca Elokim adına layiq görülür.

Və bu ad vasitəsilə O, onları kamilliklə çıxarır. Buna görə də Elokim adı ilə çıxan bütün ruhlar və bəhrə  lərdə, bu adın kamilliyi mövcuddur, yəni Xoxmanın xasadimdə geyinməsi.Və bu, belə deyilənin mənasıdır:
“Hamısını adı ilə çağırır” – yəni bu ad bəhrə  lərin üzərinə bəyan olunur. Necə ki, deyilmişdir: “Bu adı ilə O, hər bir növü çağırır və onu kamil şəkildə həyata çıxarır.”

Və bu adla O, həm “altmış min rıvo” şəklində, həm də “sayısı olmayan” formada olan bəhrə  ləri çıxarır ki, onlar bu adın kamilliyində həyata keçsinlər, yəni bir-birlərinə geyinsinlər, necə ki, bu adın daxilində geyinmiş şəkildədirlər.

Və necə ki, deyilir: “Bax, Mən onu adı ilə çağırdım” – bu, göstərir ki, “adla çağırmaq” sözləri həqiqətən vücudlandırmaya və kamilliyə işarə edir.

21) Deyilir: “Böyük qüdrətin Böyüyündən və Güclünün gücündən heç kim gizlənə bilməz.”Bəs “Böyük qüdrətin Böyüyü” nə deməkdir? Bu, bu pillələrin roşudur, yəni başlanğıcıdır, bütün istəklər bu başa qalxır – gizli bir yolla ona doğru yüksəlir. “Güclünün gücü” – bu, yuxarı aləmdir, Mİ (מי) adlanan pillədir ki, Elokim adına yüksəlmişdir. “Heç kim gizlənməz” – bu, Elokim adının gücü ilə O’nun çıxardığı “altmış min rıvo”nun hər birinə aiddir.Və çünki “altmış min rıvo”dan heç biri gizlənmir və itmir, bu səbəbdən hər yerdə, İsrailin günahlarına görə öldüyü deyildikdə belə, onların sayılması yerinə yetirilir və bu altmış min rıvodan heç biri itməz.
Beləliklə, yuxarıda olduğu kimi, aşağıda da hər şey birlik içində, oxşarlıq halında qalır – və necə ki, yuxarıda “altmış min rıvo”dan heç biri itmir, aşağıda da onlardan heç biri itməz.

İzah:
“Böyük qüdrətin Böyüyü” – bu, Aba və İmanın yuxarıdakı Keteri, yəni bu moxin pillələrinin roşudeməkdir. Başqa sözlə, bu, Arix Anpinin Binasıdır ki, Aba və İma üçün Keter olmuşdur.Və bütün istəklər oraya qalxır – yəni bütün pillələr ondan alır.Eyni zamanda, bu roşa gizli yolla qalxırlar, çünki o, “dərk olunmayan hava” xassəsinə malikdir.Və “yud (י)” bu havadan (avir אויר) çıxmır, necə ki, yazılıb: “O, mərhəməti istəyir (xafets xesed).”Buna görə də o, tam kamillik içindədir və “a’vira daxya” (təmiz hava) adlanır.Və hərçənd ki, “avir” (hava) adlanan xasadim pilləsi aşağı aləm olan MA-dan çıxır, yenə də o, tam kamillikdə sayılır. Çünki bu nur, Arix Anpinin Binasının QAR (üç yüksək səviyyəsi) xüsusiyyətindən enir ki, bu da Atsilut aləminin bütün pillələrinin roşu – yəni Aba və İma, İşsut və ZON – sayılır.

Və buna görə də, xasadim pilləsi də burada “a’vira daxya” (təmiz hava) xüsusiyyətinə malikdir, necə ki, Arix Anpinin Binasının QAR- ında da olduğu kimi.Necə ki, deyilir: “Və Güclünün gücü” – bu, yuxarı aləmdir, Nukvada olan Mİ (מי) xüsusiyyətidir.Və bu yerdən “altmış min rıvo” say çıxır, çünki o, yuxarı aləmə, yəni Aba və İmanın yuxarı pillələrinə geyinir.

Və buna görə də deyilmişdir: “Heç kim gizlənməz – O, bu ad vasitəsilə çıxardığı altmış min rıvodan”, çünki bu ad vasitəsilə Nukva altmış min rıvo miqdarında moxinə nail olur.Və belə deyilir: “Necə ki, yuxarıda ‘altmış min rıvo’dan heç kim itmir, aşağıda da bu saydan heç kim itmir.”Bu, o vaxt baş verir ki, Nukva yuxarı Aba və İmaya geyindikdən sonra, belə deyilir: “Ana qızına öz libaslarını verir və onu öz zinətləri ilə bəzəyir.”Və buna görə də o, tamamilə yuxarı Aba və İma kimi olur.Və necə ki, Aba və İmanın moxinləri “altmış min rıvo” miqdarına çatdıqda kamilliyə çatır və onlardan heç biri itmir, eləcə də Nukva bu say vasitəsilə kamilliyə çatır və onlardan heç biri itmir.