Onların yaradılışı zamanı – İbrahimin vaxtında 

45. Ravvin Yosi dedi: “Bu, şübhəsiz ki, belədir! Mən böyük nur olan Ravvin Şimondan eşitdim ki, «bara» (yaratdı) – bu, gizli bir sözdür, hansı ki, açarın bağlanmasına işarə edir və o, açmır. O zaman ki, «bara» sözündə açar hələ də bağlıdır, aləm yox idi və o mövcud ola bilməzdi, və boşluq hər şeyi örtürdü. Və o zaman ki, bu boşluq hökmranlıq edir, aləm mövcud deyil və o var ola bilmir.”

46. “Bəs nə zaman bu açar qapıları açdı və istifadəyə, yaradılış və bəhrə  lər üçün hazır oldu? O zaman ki, İbrahim – Xesed xüsusiyyəti – zahir oldu, necə ki deyilir: ‘Budur, göylərin və yerin bəhrələri onların yaradılışı zamanı’¹. Bunu ‘onların yaradılışı zamanı (be-hibaram בהבראם)’ deyil, ‘İbrahimin zamanı (be-İbrahim באברהם)’ kimi oxu. Və o zaman «bara (yaratdı)» sözündə gizli olan hər şey açıldı – hərflər, yəni kelim, qayıtdı və istifadəyə açıldı. Və sütun yarandı – bəhrə  ləri yaradan ‘evar (אבר, hissə)’, müqəddəs Yesod, hansı ki, aləm onun üzərində dayanır. Çünki ‘bara (ברא, yaratdı)’ və ‘evar (אבר, hissə)’ eyni hərflərlə yazılır.”

İzah. Burada belə bir sual verilir: “Bəs nə zaman bu açar qapıları açdı və istifadəyə, eləcə də bəhrələrin yaradılmasına hazır oldu?” Bu sualda üç aspekt var:

1. “Qapıları açdı” – bu, aşağı “hei ה”in nikvey eynaim-dən pe-yə enməsidir və o zaman Xoxma moxini vasitəsilə qırx doqquz qapı açılır.
    
2. “İstifadəyə hazır oldu” – Xoxmanın xasadim nuru ilə bürünməsi nəticəsində. Çünki Xoxma nurunun xasadim nuru ilə bürünməsinə qədər AXAP Xoxma moxin-i ala bilmirdi, baxmayaraq ki, artıq “galgalta-eynaim (QE)” ilə bir pillə kimi birləşmişdi. Axı xasadim geyinmədən Mİ, ELE-də nurlandıra bilmir və ELE hələ də İsmin içində gizlidir. Buna görə də hesab olunur ki, moxin hələ aşağıdakılar üçün istifadəyə hazır deyil.
    
3. “Və bəhrələrin yaradılması” – bu, ruhların yaradılmasını bildirir. Çünki Zeir Anpin bu moxin-i tamlığı ilə qəbul etdikdən sonra, o, Nukva ilə zivuq edir və salehlərin ruhlarını doğurur.

Və cavab belədir: “O zaman ki, İbrahim zahir oldu.” Bütün hərflər, hansılar ki “bara (yaratdı)” sözündə gizlənmişdi, yenidən istifadəyə açıldı. İbrahim – bu, Zeir Anpinin gadlut vəziyyətindəki Xesed xüsusiyyətidir, Xesedin Xoxmaya çevrildiyi anda. İbrahim zahir olmamışdan əvvəl isə hər şey “bara (yaratdı)” sözündə gizli idi və boşluq aləmə, yəni ZON üzərində hökmranlıq edirdi, o vaxt ZON-da nə xasadim, nə də Xoxma vardı. Lakin İbrahim zahir olanda, yəni Zeir Anpini dolduran Xesed nuru görünəndə, Xoxmanın təsiri ilə qapılar açıldı, çünki aşağı “hei ה” eynaim-dən pe-yə endi və İŞSUT Aşağı Aba ve İma ilə bir pillədə birləşdi, və İŞSUT-a QAR  nurları, yəni Xoxma nuru endi.

Və Zeir Anpində artıq İbrahimdən gələn xasadim nuru olduqdan sonra, Xoxma nuru xasadim nuruna büründü. O zaman hərflər ELE Mİ ilə birləşdi və Elokim İsmi tamamlandı, moxin Zeir Anpinə büründü. Buna görə deyilir ki, İbrahim gələndə, hərflər yenidən istifadəyə başladı, yəni Xoxma moxin-i xasadimə endi və Zeir Anpinə büründü. “Və bəhrə  ləri yaradan sütun zahir oldu” – çünki aşağı “hei ה” o zaman Zeir Anpinin nikvey eynaimindən pe-yə endi və o da ona çatmayan Binanı, Zeir Anpini və nukvanı əldə etdi, hansılar ki, onun üçün yeni NEXI (Netsax-Xod-Yesod) adlanır, və Yesod gadlut vəziyyətində “müqəddəs əsasın bir hissəsi (Yesod), hansı ki, aləm onun üzərində dayanır” adlanır – çünki bu hissə (evar) vasitəsilə o, “aşağı aləm” adlanan nukvanı doldurur və salehlərin ruhlarını törədir.

Və bu – ümumi şəkildədir. Lakin moxinin cəlb edilməsinin xüsusi qaydası daha sonra izah olunacaq.

47.O zaman ki, bu “evar (אבר)” “bara (ברא)” sözündə yazılır, o zaman Ali olan, hansının ki, özü gizlidir, Onun adı və Onun şöhrəti üçün başqa bir yazı əmələ gətirir – və bu, “Mİ (מי)” və “bara (ברא) ELE (אלה)”dir. Həmçinin müqəddəs və xeyir-dualı MA (מה) adı da “bara (ברא)” sözündən çıxarılır və “evar (אבר)”dan əldə edilir. Bu, bir tərəfdən ELE (אלה)-də, digər tərəfdən isə “evar (אבר)”-da yazılmışdır. Gizli və müqəddəs ad ELE (אלה) mövcuddur və “evar (אבר)” da mövcuddur. Birinin tamamlanması o birinin də tamamlanması deməkdir. Bu “evar (אבר)” aşağı “hei ה” ilə işarələnmişdir və ELE (אלה) isə “yud י” ilə işarələnmişdir.

İzahı:
Burada əvvəl ümumi şəkildə verilmiş Zeir Anpinin moxinlərinin fərdi xüsusiyyətləri izah olunur. Bildirilir ki, o zaman “evar (אבר hissə) ‘bara (ברא)’ sözündə yazılanda, Ali olan, gizli olan, Onun adı və şöhrəti üçün başqa bir yazı əmələ gətirir – və bu, ‘Mİ (מי)’dir.” Buradakı məna belədir: “evar (אבר)” Yesod və atara-dır, “bara (ברא)” isə aşağı “hei ה”-nin nikvey eynaim-ə qalxması nəticəsində QAR- ın bağlanmasına işarə edir. Bu evar (אבר)-ın ataratı aşağı “hei ה”-də, yəni nikvey eynaim-də qeyd olunur – yəni deyildiyi kimi, “manula” (kilid), yəni aşağı “hei ה”, yalnız “miftexa” (açar), yəni Yesodun ataratı vasitəsilə tanınır.

Və bu sözlərin mənası budur: “Ali olan, gizli olan” – yəni yuxarıdakı Aba ve İma, hansılar ki, aşağı “hei ה”-də qeyd olunublar, “indi başqa bir yazı əmələ gətirir” – onların öz manulasında (kiliddə), yəni miftexa (açar) yazısında, hansı ki bu evarın (אבר) ataratıdır. Və o zaman (Ali olan) “Mİ (מי), hansına ki, sual aiddir” adlanır – o, MAN qəbul etməyə hazırdır və aşağı “hei ה”-ni eynaim-dən endirir, və onlar üçün ELE (אלה), yəni AXAP hərflərini qaldırır, hansılar ki QAR  nurlarını cəlb edirlər. Lakin aşağı “hei ה” hələ bu evarın (אבר) yazısı ilə qeyd olunmamışdan əvvəl, QAR- ı cəlb etmək üçün heç bir real imkan yox idi. Çünki aşağı “hei ה”-nin özü – bu, əlli qapıdır və onlar QAR- da açılmır, buna görə də o, hələ evarın miftxası (açarı) ilə işarələnməmişdən əvvəl “MI” adlanmır, çünki ona hələ sual aid deyil.

Və buna görə deyilir: “O zaman ki, bu ‘evar (אבר)’ ‘bara (ברא)’ sözündə yazılır” – yəni o an ki, aşağı “hei ה”, hansına ki “bara (ברא)” sözü aiddir, “evar (אבר)” şəklində bir yazı aldı və bu, açar (miftexa) sayılır, “Ali olan, gizli olan, indi başqa bir yazı əmələ gətirir – Onun adı və şöhrəti üçün, və bu Mİ (מי – kim)” – məhz o vaxt Aba ve İma aşağı “hei ה”-də, hansının ki nikvey eynaim-də yerləşir, miftexa yazısını əmələ gətirirlər ki, o, “MI, sualı gözləyən” adlanmağa layiq olsun və moxin de-QAR- ı cəlb etsin. Çünki bu moxin yalnız “miftexa” (açar) yazısı vasitəsilə cəlb olunur.

“Və bara (ברא – yaratdı) ELE (אלה – onları)” – o zaman ki, “bara (ברא)” sözündə yerləşən manula (kilid) miftexa (açar) yazısı ilə, “evar (אבר)” şəklində işarələndi və Mİ xüsusiyyətinə çevrildi, o zaman “Mİ (מי) ELE (אלה) yaratdı” – yəni aşağı “hei ה” Zeir Anpinin nikvey eynaim-dən pe-yə endi, AXAP – yəni ELE (אלה) hərfləri roş-a qalxdı və QAR  cəlb olundu. Amma “bara ELE (ברא אלה)” hələ gizliliyi göstərir, çünki onlarda hələ xasadim paltarı yoxdur. Və yuxarı qalxan ELE (אלה) hərfləri hələ də İsmdə gizlidir və xasadimlə bürünmə olmadan açıla bilmirlər.

“Və həmçinin müqəddəs və xeyir-dualı MA (מה) adı ‘bara (ברא)’ sözündən – ‘evar (אבר)’dən yazıldı və çıxarıldı.” Aşağı aləm MA adlanır, çünki eynaim-dən pə-yə enmiş Malxut MA adlanır. Və əvvəllər nikvey eynaim-də olan ekran indi pə-yə endi və onun üzərində zivuq baş verdi, bu da xasadim dərəcəsini, xeyir-dua nurunu doğurdu. Bu səbəbdən “bara (ברא)” sözündəki gizlilik aradan qalxdı və o, xasadim xüsusiyyətinə malik olan “evar (אבר)”-a çevrildi.

Və deyilir: “Və həmçinin müqəddəs və xeyir-dualı MA (מה) adı ‘bara (ברא)’ sözündən – ‘evar (אבר)’dən yazıldı və çıxarıldı” – çünki ELE (אלה) hərflərində hələ xasadim nuru çatışmırdı ki, onlar bürünə bilsinlər. Buna görə də ELE (אלה) hələ İsmdə gizli qalırdı. Amma MA (מה) xeyir-dua nurunun köməyi ilə “bara (ברא)” sözündəki gizlilik açıldı və o, “evar (אבר)”-a, yəni verənə çevrildi.

“Və o, bir tərəfdən ELE (אלה)-də, digər tərəfdən isə ‘evar (אבר)’-da yazılmışdır.” İndi onlarda iki pillə aşkar olur – biri digərinə qarşı. ELE (אלה) – bu, Xoxma moxinlərinə malik AXAP-dır, hansılar ki, hələ də bu tərəfdən xasadimdən məhrumdurlar. Amma “evar (אבר)” – bu, Yesod-dur, hansı ki MA (מה)-dan xasadim dərəcəsini almışdır və digər tərəfdən onun qarşısında dayanır, lakin Xoxmadan məhrumdur.

Və buna görə deyilir: “Gizli və müqəddəs ad ELE (אלה) mövcuddur, və ‘evar (אבר)’ də mövcuddur.” Çünki ELE (אלה) adı, Xoxma moxinlərini – müqəddəslik adlananları əldə etmişdir və partsufun bir tərəfində gizli şəkildə mövcuddur. Onun qarşısında isə partsufda xasadim dərəcəsində olan “evar (אבר)” dayanır.

“Və bir tamamlananda, digəri də tamamlanır” – çünki hər ikisi aşağı “hei ה”-nin Zeir Anpinin nikvey eynaim-dən pə-yə enməsi nəticəsində çıxmışdır. Axı “evar (אבר)” pe-də olan MA (מה) vasitəsilə çıxmışdır, və eyni zamanda ELE (אלה), yəni AXAP, yuxarı qalxmışdır, çünki Malxut pe-də onların altına yerləşmişdir. Beləliklə, biri tamamlananda digəri də tamamlanır, çünki onlar eyni anda gəlirlər.

“Bu ‘evar (אבר)’ aşağı ‘hei ה’ ilə işarələndi, və ELE (אלה) isə ‘yud י’ ilə işarələndi.” Çünki “hei ה” yalnız xasadim dərəcəsini əmələ gətirən ekrana işarə edir, Xoxmanı qəbul edə bilmir, çünki bu, Xoxmanı almağa hazır olmayan Malxutdur və o yalnız xasadim ala bilir. Amma “yud י” – Xoxmanı qəbul etməyə qadir olan zaxar ekranına işarə edir.

Buna görə də “bu ‘evar (אבר)’ aşağı ‘hei ה’ ilə işarələndi” – yəni yalnız Xoxmasız xasadim cəlb edən MA (מה) ekranı ilə. “Və ELE (אלה) ‘yud י’ ilə işarələndi” – yəni yalnız Xoxmanı cəlb edən, amma xasadim olmayan zaxar ekranı ilə.

48.Hərflər “evar (אבר)” və “he ה”, eləcə də hərflər “ELE (אלה)” və “yud י” oyandıqda, hər iki tərəfi tamamlamaq üçün O, “mem ם” hərfini əmələ gətirir. Bir (ad) “mem ם” hərfini bir tərəfə – ELOKI (אלהי) hərflərinin tərəfinə alır, digəri isə “mem ם” hərfini digər tərəfə – “evarə אברה” hərflərinin tərəfinə alır. Beləliklə, müqəddəs ad tamamlanır və Elokim (אלהים) birləşməsi formalaşır. Eyni zamanda İbrahim (İbrahim (אברהם)) adı da tamamlanır. Buna görə də deyilir: «Bir tamamlananda, digəri də tamamlanır»4.
 

Və elə düşünənlər də var ki, Yaradan Mİ (מי) hərflərini götürdü və onları ELE (אלה) hərflərinə birləşdirdi, nəticədə Elokim (אלהים) birləşməsi əmələ gəldi. Və Yaradan MA (מה) hərflərini götürdü və onları “evar (אבר)” hərflərinə birləşdirdi, nəticədə  İbrahim (İbrahim (אברהם))  birləşməsi əmələ gəldi.

Söz Mİ (מי, 50) Bina-nın əlli qapısına işarə edir. Və Mİ (מי) sözündə müqəddəs adın ilk hərfi olan “yud י” var. MA (מה) sözü müqəddəs adın ədədi dəyərinə işarə edir, çünki AVАYA (הויה) “alef א” ilə doldurulduqda, gematriyada MA (מה, 45) dəyərinə malikdir.

Və MA (מה) sözündə müqəddəs adın ikinci hərfi olan “he ה” var, necə ki, deyilib: «Xoşbəxtdir o xalq ki, onun Yaradanı (AVAYA) – ravvin (Elokim)dır»5. Və deyilir: «Yeri heç nə üzərində (bli-MA, MA olmadan) asdı»6, bu da “alef א” ilə doldurulmuş AVAYA (הויה) adının ədədi dəyərinə işarə edir – gematriyada MA (מה, 45).

Və o zaman iki dünya əsaslandırıldı: “yud י” vasitəsilə – gələcək dünya, “he ה” vasitəsilə isə – bu dünya. Başqa sözlə desək, Mİ (מי) vasitəsilə gələcək dünya yaradıldı, MA (מה) vasitəsilə isə bu dünya yaradıldı. Və bu, yuxarıda və aşağıda yaradılmış olanlara işarə edir.

Və o zaman O, yaradılışlar meydana gətirdi və tam ad ortaya çıxdı – əvvəllər mövcud olmayan bir şey. Necə ki, deyilir: «Budur göylərin və yerin yaradılışlarının nəsilləri (be-ibarəm בהבראם)» – bu sözlərdəki hərflər “be-İbrahim (באברהם)” sözlərindəki ilə eynidir. Çünki bütün yaradılışlar asılı vəziyyətdə idi, kamillikdən məhrum idilər. Lakin  İbrahim (İbrahim (אברהם)) adı formalaşdıqdan sonra müqəddəs ad tamamlandı, necə ki, deyilir: «O gün Yaradan (AVAYA) Rəbb (Elokim) göyləri və yeri yaratdı». «O gün yaradılışları (הבראם)» ifadəsi o günü göstərir ki, onlar İbrahim (İbrahim (אברהם) adı vasitəsilə tamamlandılar. Və o zaman AVAYA adı qeyd olunur, amma o vaxta qədər Tövratda AVAYA adı çəkilmir.

Bu iki pillə – ELE (אלה) hərflərindəki Xoxma nuru və MA (מה) hərflərindəki xasadim nuru – bir-birini tamamlaması üçün oyandılar, yəni bir-birlərinə bürünmək üçün. Və o zaman, Xoxma xasadimə büründükdən sonra, O, “mem מם” hərfini – bu iki pillCənnət birlikdə alan Malxutu – əmələ gətirdi.

«Bir (ad) bu "mem ם" hərfini bir tərəfə – Eloki (אלהי) hərflərinin tərəfinə alır, digəri isə bu "mem ם" hərfini digər tərəfə – “evarə (אברה)” hərflərinin tərəfinə alır». «Beləliklə müqəddəs ad tamamlanır və Elokim (אלהים) birləşməsi formalaşır. Eyni zamanda İbrahim (אברהם) adı da tamamlanır» – çünki indi Eloki (אלהי) dörd hərfə malikdir. Və “evarə (אברה)” sözündə də “he ה” hərfi iz buraxır və orada dörd hərf olur – “evare (אברה)”.

İndi, hərflər bir-birini tamamladıqdan və bu iki pillə – Xoxma və xasadim – bir-birinə büründükdən sonra, O, “mem מם” hərfini – hamıdan alan Malxutu – əmələ gətirdi. «Bir tərəf bu "mem ם" hərfini Eloki (אלהי) hərflərinə aldı, digər tərəf isə bu "mem ם" hərfini “evarə (אברה)” hərflərinə aldı». Nəticədə, Eloki (אלהי) hərfləri “mem ם” hərfini qəbul etdikdə müqəddəs ad tamamlanır və Elokim (אלהים) birləşməsi yaranır. Və eyni zamanda “evare (אברה)” hərfləri də “mem ם” hərfini qəbul edir və İbrahim (İbrahim (אברהם) adı tamamlanır.

«Və nə zaman ki, İbrahim (İbrahim (אברהם) adı tamamlandı, müqəddəs ad da tamamlandı» – çünki bunlar iki pillədir: Xoxma və xasadim, hansılar ki, bir-birlərinə möhtacdırlar. Buna görə də müqəddəs ad yalnız İbrahim (İbrahim) adı tamamlandıqdan sonra tamamlanır.