Dərsin mövzuları:

• bizim inkişafımızı müəyyən edən amillər;

• insanın ruhani inkişafı üçün mühit seçiminin əhəmiyyəti;

• düzgün mühiti necə seçmək olar;

• "ölüm mələyindən azadlıq" nədir.

                                     Dörd amil

Biz artıq insanın inkişafının necə olacağını – yavaş və əzablarla, yoxsa sürətlə və sevinc içində olacağını özü seçdiyini müzakirə etmişik. İndi insanın seçim azadlığının konkret olaraq nədən ibarət olduğunu və inkişaf prosesini necə sürətləndirərək onu maraqlı bir macəraya çevirə biləcəyimizi araşdırmağın vaxtıdır.

İnsan azadlığının mahiyyətini daha dəqiq müəyyən etmək üçün Baal Sulamın “İradə azadlığı” adlı məqaləsində təsvir etdiyi hər bir yaradılışın inkişafını müəyyən edən dörd amili nəzərdən keçirəcəyik. Aşağıdakı model bizim dünyamızda mövcud olan bütün həyat formaları üçün doğrudur: cansız, bitki, heyvan və insan.

İnkişafın dörd amili ilə tanışlıq bizə nəyin məhz bizim seçim azadlığımız olduğunu daha yaxşı anlamağa kömək edəcəkdir.

Birinci amil – əsas

Bizim dünyamızda heç bir şey "heç nədən" yaranmır. Bizim dünyamız – nəticələr dünyasıdır; burada baş verən hər şeyin kökləri ruhani dünyadadır. Buna görə də, bizim dünyamızda olan hər bir obyekt və ya hadisə əvvəlki proseslərin nəticəsidir, gizli və ya aşkar şəkildə. Məsələn, buz sudan yaranır, bitki toxumdan inkişaf edir, biz isə öz valideynlərimizin davamıyıq.

Bir hadisənin başqa bir hadisədən meydana gəlməsi prosesində eyni mahiyyət əvvəlki formasını itirir və yeni bir forma alır. Məsələn, su molekulları (mahiyyət) maye (su) və ya bərk cisim (buz) formasını ala bilər. Mahiyyət, əvvəlki formasını tərk edərək yeni bir formaya çevrilir və bu yeni formadan inkişaf edən yaradılışın son formasına qədər keçəcəyi bütün mərhələlər barədə məlumatı ehtiva edir. Məsələn, pomidor toxumları bitkinin inkişafı və meyvənin yetişməsi barədə bütün məlumatı özündə daşıyır. Bu, inkişaf prosesinin əsasını təşkil edən və onu müəyyən edən mahiyyətdir və ona "əsas" deyilir.

İnsanın əsası onun əvvəlki nəsillərdən aldığı irsi məlumatdır. Bizim hər birimiz valideynlərimizdən xarici görünüşümüzlə yanaşı, şəxsi keyfiyyətlər də daxil olmaqla müəyyən xüsusiyyətlər alırıq. Əvvəlki nəsillərin əldə etdiyi hər şey: ideyalar, düşüncələr, fikirlər – bunların hamısı əvvəlki formasını itirir və bizə meyl, daxili xüsusiyyətlər şəklində keçərək həyata keçməyi gözləyən potensial kimi ötürülür. Bütün bunlardan zamanla bizim dünya haqqında təsəvvürümüz formalaşır.

İkinci amil – əsasın dəyişməz xüsusiyyətlərinin inkişaf proqramı

Hər bir əsas özündə praktikada həyata keçirilə bilən xüsusiyyətlər toplusunu ehtiva edir. Bu xüsusiyyətlərin bir qismi dəyişməzdir və onlar müəyyən bir proqram üzrə inkişaf edirlər, bu proqrama uyğun olaraq əsasın gələcək forması əvvəlcədən məlumdur. Məsələn, buğda toxumundan yalnız buğda inkişaf edə bilər, yulaf deyil, və zürafədən zürafa doğular, heç vaxt aslan olmayacaq.

Bizim valideynlərimizdən irsi olaraq aldığımız daxili keyfiyyətlər də cansız, bitki və heyvanlar kimi dəyişməz şəkildə müəyyən dünya qavrayışına doğru inkişaf edir və başqa cür ola bilməz. Məsələn, bir insan bəstəkar olmaq istedadı ilə doğulubsa, o, siyasətçi olmağa can atmayacaq. Ola bilər ki, o, musiqiçi və ya istedadlı bəstəkar olsun, amma bu, mütləq deyil. Yalnız bir şey dəqiqdir: musiqiyə olan meyl onu siyasi karyeraya yönəltməyəcək.

İnsanın təbii xüsusiyyətlərinin həyatı boyu inkişafı əsasən onun böyüdüyü mühitdən asılıdır. Bu, buğda toxumunun əkildiyi torpaqda inkişafına bənzəyir: aydındır ki, buğda dənindən yalnız buğda çıxacaq. Lakin onun keyfiyyəti və miqdarı onun yetişdiyi mühitdən, məsələn, torpağın keyfiyyətindən asılıdır. Biz də beləliklə inkişaf edirik. Bizim doğuşdan gələn xüsusiyyətlərimiz qaçılmaz olaraq müəyyən bir istiqamətə yönəlir. Məsələn, yumşaqlıq meyli mülayim, uyğunlaşan bir xarakterin formalaşmasına səbəb olacaq. Lakin bu keyfiyyətin inkişafı birbaşa insanın böyüdüyü və tərbiyə aldığı mühitdən asılıdır. Bu asılılıq bizi üçüncü amilə gətirir.

Üçüncü amil – əsasın mühitin və ya ətrafın təsiri altında dəyişməsi-

Əvvəlcədən müəyyən edilmiş proqramla inkişaf edən (və dəyişməz olan) xüsusiyyətlərlə yanaşı, hər bir əsasda ətraf mühitin təsiri altında dəyişə bilən keyfiyyətlər də mövcuddur. Bu keyfiyyətlərin inkişafı əsasda əvvəlcədən müəyyən edilməmişdir. Məsələn, toxumdan çıxacaq buğda sünbüllərinin hündürlüyü və keyfiyyəti torpağın xüsusiyyətlərindən, suyun, işığın miqdarından və s. asılı olaraq dəyişə bilər.

Eyni qaydada, biz valideynlərimizdən irsi olaraq aldığımız daxili xüsusiyyətlərimizdən bəziləri inkişaf edə bilər və ya heç inkişaf etməyə də bilər. Bu, ətraf mühitin təsiri nəticəsində baş verir. Məsələn, insan doğuşdan xəsisliyə meylli ola bilər. O, böyüdüyü mühitin təsiri ilə bu keyfiyyət daha çox və ya az inkişaf edə bilər.

Bununla yanaşı, insan müəyyən bir üstünlüyə sahibdir. O, digər yaradılışlardan fərqli olaraq, özündə bəzi xüsusiyyətləri tamamilə dəyişdirə bilər. Məsələn, xəsisliyə meyllilik cəmiyyətin insana öz varlığının rifahını tam təmin etdiyi təqdirdə heç vaxt özünü büruzə verməyə bilər. Və ətrafdakı insanlar xəsisliyi müsbət keyfiyyət kimi qəbul etmədikdə, bu xüsusiyyət özünü göstərməyə bilər.

Dördüncü amil – xarici mühitin dəyişməsi

Yaradılışın bütün inkişaf mərhələlərini müəyyən edən digər bir amil də xarici təsirlərin keyfiyyətlərindəki dəyişikliklərdir. Bu təsirlər ilkin əsasın inkişafına təsir göstərir. Hər bir əsas müəyyən bir mühitdə inkişaf edir və həmin mühitin birbaşa təsiri altında olur. Biz bunu ilk üç amili müzakirə edərkən öyrənmişdik. Lakin əsasın inkişaf etdiyi ən yaxın mühit də daha geniş bir mühitin içindədir. Bu geniş mühit qaçılmaz olaraq yaxın mühitə, nəticədə isə ilkin əsasa təsir göstərir. Məsələn, qlobal istiləşmə nəticəsində iqlim dəyişikliyi buğdanın inkişafına mənfi təsir göstərə bilər.

Biz insanlar da, şübhəsiz ki, ən yaxın ətrafımızın təsiri altında oluruq; bu ətraf isə öz növbəsində daha geniş bir mühitin təsiri altında olur və bu da dolayı yolla bizə təsir edir. Məsələn, dünya iqtisadiyyatının vəziyyəti və ya moda meylləri insanın təbii keyfiyyətlərinin inkişafına müəyyən şəkildə təsir edə bilər. Məsələn, iqtisadi böhran şəraitində xəsisliyə meyllilik daha da qüvvətlənə bilər.

Beləliklə, hər hansı bir yaradılışın inkişafının bütün mərhələlərini dörd amil müəyyən edir. Birincisi – əsasıdır. Bu, bizim seçimimizdən kənarda olan bir şeydir. Bu, bizə doğulmazdan əvvəl verilir və bizim razılığımız olmadan daxil edilir. Əsasın inkişaf proqramı da bizə çərçivədən kənara çıxmaq imkanı vermir. Qalan amillər, yəni ətraf mühitin təsiri ilə bağlı olanlar isə bizə seçim imkanı verir. İnkişafımız üçün düzgün mühiti seçərək, həyatımızı dəyişə və onu əzablarla dolu bir yoldan maraqlı bir macəraya çevirə bilərik.

Necə mühit seçmək olar? Bunun üçün hansı şərtlər lazımdır? Bu barədə növbəti dərs hissəsində danışacağıq.

Özünü yoxla:

• Hər bir yaradılışın inkişafını müəyyən edən dörd amili sadalayın.

Zövqə Aparan Yol

Bu hadisə, ABŞ-ın şərq sahillərinə qaranlığın yenicə çökdüyü bir axşam baş vermişdi. XX əsrin 30-cu illərinin sonu – radionun “qızıl dövrü” idi. CBS radiostansiyasında adi xəbər buraxılışı yayımlanırdı, amma diktorun səsi həmişəkindən daha dramatik idi. Elə bil, adi bir axşam başlayırdı, lakin diktor mətn oxuduqca ABŞ-da qorxu və panika getdikcə artırdı. Sakit bir axşam Amerika xalqının yaddaşında iz buraxan hadisəyə çevrildi.

Bəs nə baş vermişdi? CBS Mars planetindən gələn yadplanetlilərin Yerə hücumu ilə bağlı bir radio tamaşa yayımlayırdı. Hadisələr xəbər buraxılışları formatında təqdim edilirdi və o qədər inandırıcı idi ki, dinləyicilər baş verənləri həqiqi hesab etdilər. Nəticədə kütləvi panika baş qaldırdı, qorxuya düşən vətəndaşlar evlərini tərk etməyə başladılar. Qadınlar huşunu itirir, insanlar küçələrə çıxıb yardım çağırırdılar. Nyu-Yorkda yadplanetlilərin qaz hücumu hazırladığı barədə şayiələr yayıldı və bu, panikanı daha da güvvələndirdi.

Bir saat belə keçməmişdi ki, qorxu və panika bütün qitəyə yayılmışdı. Diktor yadplanetlilərin bakteriyalar vasitəsilə məhv edildiyini elan etsə də, həyəcan səngimirdi. Yalnız bir neçə saatdan sonra, real hadisələrdən bəhs edilmədiyi məlum olduqda, həyat öz axarına qayıtdı. Orson Uellsin Herber Uellsin "Dünyalar Müharibəsi" əsəri əsasında hazırladığı bu radio tamaşadakı uydurma xəbərlər hələ də kütləvi informasiya vasitələrinin güvvəsinün və ətraf mühitin insanlara təsirinin nümunəsi kimi istifadə olunur. Ətrafımızda panika varsa, biz də qaçılmaz olaraq ona yoluxuruq. Və əksinə, sevinc atmosferi bizdə də istər-istəməz təbəssüm yaradır.

Mühitin insana təsiri barədə dərsin birinci hissəsində danışmışdıq. Bu amil insanın ruhani inkişafında da həlledici rol oynayır. Əslində, bizim yeganə azad seçimimiz məhz mühit seçimindədir. Yalnız düzgün mühit seçərək insan öz inkişafına təsir edə və onu uzun və ağır əzablar yolundan maraqlı və zövqlü bir səyahətə çevirə bilər. Qalan bütün amillər əvvəlcədən təyin olunub və onlar üzərində heç bir seçimimiz yoxdur. Bunu da əvvəlki dərslərdə müzakirə etmişdik.

Qəlbdəki nöqtə oyanana qədər insan tamamilə öz almaq istəyinə tabe olur və bunu dərk etmir. O, cəmiyyətin dəyər verdiyi zövqlərə can atır. Ancaq ürəyindəki nöqtə oyananda və Yaradanla əlaqə istəyini inkişaf etdirməyə başlayanda, qarşısında azad seçimini həyata keçirmək imkanı açılır.

Qəlbdəki nöqtənin oyanması ilə insan özünü doldura bilmədiyi daxili boşluq hiss etməyə başlayır. Bu vaxta qədər arzuladığı zövqlər artıq onu qane etmir. O, daha böyük bir şey axtarmağa başlayır. Nə? Hələ onun üçün aydın deyil. qəlbdəki nöqtənin oyanması ilə birlikdə ortaya çıxan boşluq hissi insana xoş gəlmir. Lakin məhz bu, ona ilk dəfə olaraq azad seçim etmək və almaq istəyinin mütləq hakimiyyətindən çıxmaq imkanı verir.

Qəlbdəki nöqtənin oyanması ilə cəmiyyətin insana təlqin etdiyi bütün əvvəlki dəyərlər tədricən silinir. Ətrafdakıların diqqətə layiq hesab etdiyi şeylər onun üçün artıq əhəmiyyətini itirir. İlk dəfə olaraq o, özü üçün əhəmiyyətli olacaq dəyərləri müəyyən etmək imkanı qazanır. Hazırda özünü dəyişdirməyin yeganə yolu ruhani dəyərləri ən yüksək qiymətləndirən bir mühiti seçməkdir. Bu səbəbdən azad seçim mühit seçməkdən ibarətdir.

Ətraf mühit bizə deyəndə ki, almaq – bu zövqdür, vermək isə əzab deməkdir, biz həyatımıza təsir edə bilmirik, çünki hər şey almaq istəyinin diktəsi ilə idarə olunur və heç kim ona müqavimət göstərə bilmir. Dünyəvi zövqlərin ardınca qaçan belə bir mühitdə biz daim və qeyri-iradi olaraq bir zövqü cəmiyyətin fikirlərinə və dəyərlərinə uyğun olaraq digəri ilə əvəz edirik.

Verməyin zövq olduğunu hesab edən bir cəmiyyətdə isə doğuşdan gələn almaq istəyi ilə bu cəmiyyətin artıq formalaşmış dəyərlər sistemi arasında ziddiyyət yaranır. Bu ziddiyyət faydalıdır, çünki indi insanın iki seçimi olur. Əgər bu vaxta qədər o, almaq istəyinin əsarətində olubsa, indi o, tamamilə yeni bir imkan qazanır: verməyi almaqdən üstün tutmaq. Bu münaqişədə biz azad seçim qazanır və müstəqilliyimizi nümayiş etdirə bilirik.

Təsəvvür edin ki, siz yeni avtomobil almısınız. Yeni yola çıxırsınız. Qarşınızda yol göstəriciləri var: “zövq” və “boşluq”. Təbii olaraq, siz zövqə aparan yolu seçəcəksiniz. Sizə heç ağlınıza belə gəlməz ki, boşluğa doğru hərəkət edəsiniz. Bütün digər avtomobillər də zövqə doğru gedir və heç kim başqa bir istiqamətə dönmür.

Amma uzun illər zövqə can atdıqdan sonra həqiqi zövqə nail olmağın mümkün olmadığını başa düşürsünüz. Bu zaman həll yolu axtarmağa başlayırsınız. Bütün digər avtomobillər zövqə doğru gedir və siz də başqa bir yol görmədiyiniz üçün həmin istiqamətdə getmək məcburiyyətində qalırsınız. Beləcə, özünüzü bir qapalı dövrənin içində tapırsınız. Zövqlərdə həqiqi zövq yoxdur, amma “boşluq” işarəsi ilə getmək iqtidarında da deyilsiniz.

Bu sonsuz dövrandan çıxmağın yeganə yolu mühiti dəyişdirməkdir. Təsəvvür edin ki, elə bir cəmiyyətdə olursunuz ki, oradakı bütün sürücülər “boşluq” işarəsi ilə hərəkət edir və sizə coşqu və inamla deyirlər ki, “boşluq” işarəsi əslində böyük bir yalandır və əslində onlar möhtəşəm bir yerə, yeni və bənzərsiz, sonsuz zövqlərlə dolu bir məkana doğru gedirlər, o zaman siz də ora getmək istəyəcəksiniz.

Özünü yoxla:

• İnsan nə vaxt azad seçim etmək imkanına malik olur? İzah edin, niyə?

Çünki biz cəmiyyətdə yaşayırıq

Əvvəlki bölümdəki nümunə ürəyindəki nöqtənin oyanmasından sonra insanın vəziyyətini yaxşı izah edir, lakin azad seçimlə bağlı müəyyən anlaşılmazlığa səbəb ola bilər. Orada insanın mövcud mühitindən çıxaraq yeni bir mühit tapmalı olduğu qeyd olunur. Əslində isə – və bunu vurğulamaq çox vacibdir – insanın həyatında heç nəyi dəyişdirməsinə ehtiyac yoxdur.

Düzgün mühit seçmək üçün nə köçməyə, nə də yaxınlarımızla əlaqəni kəsməyə ehtiyac yoxdur. Bütün işimiz adi mühitimizə paralel olaraq, ruhaniyyəta və verməyə yönəlmiş yeni bir mühit yaratmaqdan ibarətdir.

Ürəyindəki nöqtə oyanan insan sanki dəmir parçasının maqnitə cəzb edildiyi kimi ruhaniyyəta yönəlmiş insanlara, düzgün kitablara və ona necə düzgün öyrənməyi izah edəcək bir müəllimə cəzb olunur. Bu hələ mühit seçimi deyil və mühitin qurulması hələ çox uzaqdadır. Hələlik insan sadəcə olaraq "düzgün yerə gətirilir", özü də bunu şüurlu şəkildə seçmədən. Lakin insan inkişaf edə biləcəyi yerə gəldikdən sonra, ona azad seçimi əsasında öz ruhani mühitini qurmaq və genişləndirmək imkanı verilir.

Ruhani mühitin qurulması iki istiqamətdə aparılır:

• daxili mühitin yaradılması;

• xarici mühitin yaradılması.

Kabala elmi hesab edir ki, daxili iş xarici işdən daha vacibdir, lakin xarici iş daxili işdə uğur qazanmaq üçün zəruridir. Gəlin əvvəlcə daxili mühitin yaradılması üçün tələb olunan səylərə nəzər salaq, daha sonra xarici mühitlə bağlı işləri müzakirə edək.

Kabala elmi hesab edir ki, insanın mahiyyəti almaq istəyindən ibarətdir və xarici mühit – sadəcə olaraq, bu istəklərin toplusudur. Bizim ruhani mühiti yaratmaq üzrə işimizin məqsədi ruhani istəyin artmasıdır. ruhani istəyimizi artıraraq, onu digər dünya istəkləri ilə müqayisədə daha əhəmiyyətli edə bilərik.

Bizim hər birimiz ruhani yola ürəyimizdəki nöqtə ilə başlayırıq. Adından da göründüyü kimi, bu, kiçik bir istəkdir. Onu böyütmək və ruhaniyyətın vacibliyini dərk etmək üçün bu kiçik nöqtəni ruhaniyyəta can atan digər insanların istəkləri ilə birləşdirərək, daxili ruhani mühit qurmalı və dünyəvi zövqlərdən üstün tutmalıyıq.

Bu incə iş çox böyük həssaslıq tələb edir. Biz öz dostlarımızın ruhaniyyəta olan daxili istəyini hiss etməli, ondan təsirlənməli və onu duyğu orqanlarımızın yaratdığı təəssüratdan üstün tutmalıyıq. Bu iş tamamilə daxildə aparılır. Biz heç bir xarici hərəkət etməməliyik; yalnız bizim həssaslığımız işləyir və bu, kabala elminin öyrənilməsi prosesində inkişaf edir və güvvələnir.

Beləliklə, biz özümüzdə böyük bir ruhani istək inkişaf etdirməliyik. Bu istəyi, dostlarımızın ruhaniyyəta can atmalarına qoşulmaqla qururuq. Bu yolla biz daxili ruhani mühitimizi qurur və onu düzgün mühit kimi inkişafımız üçün seçirik.

Amma xarici mühitin seçimi üzərində də iş var. Ruhani istəyimizi genişləndirmək üçün biz postsovet məkanının, Avropanın və Amerikanın müxtəlif şəhərlərində yerləşən tədris mərkəzlərində dərs keçməklə, kitablardan, televiziyada yayımlanan 66-cı kanalın proqramlarından (İsraildə) və internetdəki vebsaytımızdakı materiallardan istifadə edə bilərik. Bunların hamısı bizim ruhani mühitimizin tərkib hissələridir və hər kəs özünə uyğun olanı seçə bilər.

Ba'al Sulam mühit seçimindəki əhəmiyyəti belə müəyyən edir: “Həyatı boyu səylər göstərən və hər dəfə daha yaxşı mühit seçən insan tərifəlayiqdir və mükafata layiqdir. Amma burada yaxşı əməlləri və düşüncələri üçün deyil, çünki bu əməllər və düşüncələr onun seçimi olmadan öz-özünə baş verir, lakin hər dəfə yaxşı mühiti seçmək səyi ilə layiqdir.”

Ruhani mühitin formalaşdırılmasının başqa bir yolu kabala elminin yayılmasıdır. Deyilib ki: "Xalqın çoxluğu ilə padşahın böyüklüyü olur". Bizim ruhani mühitimiz nə qədər geniş olsa, o bizə o qədər güvvəlü təsir edəcək və ruhani istəyimizi artıracaq.

Kabala elminin yayılmasının ruhani inkişaf üçün nə qədər vacib olduğunu üçüncü bölmədə daha ətraflı müzakirə edəcəyik.

Özünü yoxla:

• Daxili və xarici mühitin seçimi üzərində işin nədən ibarət olduğunu qısaca izah edin.

Həyat və Ölüm haqqında

Dərsin sonunda tanışımız haqqında bir neçə söz deyək. Başında boş göz yuvaları olan bir kəllə var, qapşonlu bir paltar geyinib və əlində oraq tutur. Məlum olur ki, o da azad seçimlə əlaqəlidir.

Kabala elminə görə, "ölüm mələyi" – almaq istəyindən başqa bir şey deyil. Dəhşət filmlərindəki uzun paltarlı və bizim həyatımızı almaq  üçün gələn mələklərin yeri oradadır, lakin kabala elminə görə belə bir şey yoxdur.

"Mələk" – Yaradanın yaradılışı idarə etmək üçün istifadə etdiyi qüvvədir. "Həyat" – ruhani hissiyyat, "ölüm" isə bizi həqiqi həyatı hiss etməkdən ayıran şey, yəni almaq istəyi və ya dəqiq desək, almaq  niyyətidir.

Almaq  niyyəti (ölüm mələyi) ilə azad seçim arasında hansı əlaqə var? Əlaqə sadədir: həqiqi azad seçim – almaq  niyyətinin hökmranlığından azad olmaqdır. Başqa sözlə, həqiqi azadlıq ölüm mələyindən azadlıqdır. Biz almaq  niyyətinin əsarətində olduğumuz müddətcə o, bizi öz proqramı ilə idarə edir, heç bir şey soruşmadan – necə ki, əl əlcəyi idarə edir – və biz azad seçimdən məhrumuq. Yalnız almaq  niyyətinin islahı prosesində bizdə seçim ortaya çıxır.

Almaq  niyyətini islah etmək və vermək niyyətini əldə etmək birbaşa olaraq mühit seçməyimizdən, yəni qurmalı olduğumuz ruhani mühitdən asılıdır. Bu səbəbdən azad seçim mühit seçimindədir. Kabala elminin öyrənilməsi prosesində ortaya çıxır ki, mühit seçimi yalnız ruhani dərk etmənin şərti deyil, həm də birbaşa ruhani işdir. Bizim mühit seçimimizdə azad seçimimiz təzahür edir.

"Ölüm mələyindən azadlıq" ifadəsini həmçinin müvəqqəti və mənasız mövcudluqdan əbədi həyata yüksəliş kimi də izah etmək olar.

Özünü yoxla:

• "Ölüm mələyindən azadlıq" nədir?

Dərsin yekunları. Qısa nəticələr:

• Yaradılışı formalaşdıran və müəyyən edən dörd amil var: əsas; əsasın dəyişməz xüsusiyyətlərinin inkişafı; xarici təsirlər altında dəyişən xüsusiyyətlər; xarici qüvvələrin dəyişməsi.

  • Bizim azad seçimimiz – əsasın inkişafına müsbət təsir göstərən mühitin seçimi ilə bağlıdır.

• İnsan azad seçim etmək imkanına, ürəyindəki nöqtə oyananda sahib olur. Bu yeni ruhani İstək cəmiyyətin insana təlqin etdiyi dəyərləri ləğv edir və mühitin köməyi ilə ona yeni dəyər sistemini müəyyən etməyə imkan verir. Bu sistemə görə vermək, almaqdən daha vacib olur.

• Mühit seçimi, başqalarının ruhaniyyəta olan ümumi istəklərının təsiri altında ruhani İstəyin artmasından ibarətdir, həmçinin daimi tədris yerinin müəyyən edilməsi, kabalist ədəbiyyatın oxunması, bu mövzuda televiziya proqramlarına baxılması və s. ilə bağlıdır.

• Həqiqi azad seçim, almaq istəyinin hakimiyyətindən azad olmaqdır. almaq istəyinin hakimiyyətindən qurtulmaq tamamilə bizim seçdiyimiz mühitdən asılıdır.

Terminlər:

Həyat – qabda (kli) nurun hissi.

Mələk – Yaradanın yaradılışı idarə etmək üçün istifadə etdiyi qüvvə.

Ölüm mələyi – almaq  niyyəti, bizi ruhani həyatı, həqiqi həyatı hiss etməkdən məhrum edən qüvvə.

Ruhaniyyət – vermək xüsusiyyətinə can atmaq (vermək niyyəti ilə almaq).

Suallara cavablar:

• Sual: Yaradılışı formalaşdıran və müəyyən edən dörd amili sadalayın.

  Cavab: 1) Əsas – yaradılışın əsas xüsusiyyətlərini müəyyən edən ilkin informasiya materialı; 2) Əsasın dəyişməz xüsusiyyətlərinin inkişaf proqramı; 3) Xarici qüvvələrin təsiri altında dəyişə bilən xüsusiyyətlər; 4) Əsasın inkişafına təsir edən xarici mühitin dəyişməsi.

• Sual: İnsan nə vaxt azad seçim etmək imkanına malik olur? İzah edin, niyə?

Cavab: İnsan azad seçim imkanına, ürəyindəki nöqtə oyananda sahib olur. Yeni ruhani İstək, cəmiyyətin insana təlqin etdiyi dəyərləri ləğv edir və mühitin köməyi ilə insana yeni dəyər sistemini müəyyən etməyə imkan verir.

• Sual: Daxili və xarici mühitin seçimi üzərində iş nədən ibarətdir?

Cavab: Daxili mühitin seçimi, başqalarının ruhaniyyəta olan istəklərının təsiri altında öz ruhani istəyimizin artmasıdır. Xarici mühitin seçimi isə daimi tədris yerinin müəyyən edilməsi, kabalist kitabların oxunması, bu mövzuda televiziya proqramlarına baxılması və s.-dir.

• Sual: "Ölüm mələyindən azadlıq" nədir?

Cavab: "Ölüm mələyindən azadlıq" – almaq  niyyətindən qurtulmaqdır. almaq  niyyəti bizi ruhani həyat hissini dərk etməkdən məhrum edir, buna görə də kabala elmində o, “ölüm mələyi” adlanır. almaq  niyyətini vermək niyyəti ilə əvəz etmək, bizi "ölüm mələyi"nin hakimiyyətindən azad edir və bizə ruhani həyat hissini bəxş edir.

Məntiqi Sıra. Kursun Ardıcıllığı

- Biz öyrəndik ki, kabala elmi – Yaradanın bu dünyada yaratdıqlarına açılma metodikasıdır.

- Biz öyrəndik ki, Yaradanı dərk etmək üçün niyyətimizi almaqdən verməyə dəyişməliyik.

- Biz öyrəndik ki, kabalist kitablarında xüsusi ruhani güvvə var – "mənbəyə qaytaran nur", bu güvvə niyyətimizi almaqdən verməyə dəyişdirə bilər.

- Biz öyrəndik ki, yalnız başqalarına olan münasibətimizi araşdıraraq, mənbəyə qaytaran işığa doğru həqiqi yönəlişi yarada bilərik.

- Biz öyrəndik ki, yalnız ruhani inkişafa yönəlmiş düzgün mühitin seçilməsi ilə biz başqalarına olan münasibətimizi dəqiq müəyyən edə bilərik.

- Növbəti bölümdə biz mühit seçiminin ruhani köklərini öyrənəcəyik.

1 Бааль Сулам, məqalə «İradə azadlığı».

2 Mişley. Süleymanın Məsəlləri. Fəsil 14. Bənd 28.

3 Baal sulam. «On Sfirotun Tədrisi», 1-ci hissə, Daxili təfəkkür, 21-ci fəsil.

4 Baal sulam. məqalə «İradə azadlığı», Ölüm mələyindən azadlıq.