Barux Şalom Alevi Aşlag (Rabaş)

Məktub 52

30 aprel 1960-cı il, Vyana

Dostlarıma, qoy əbədi yaşasınlar,

Şavuot bayramı yaxınlaşır, bu bizim Tövratımızın bəxş edilməsi zamanıdır. Məlumdur ki, Şavuot – aləmlərdə Malxuta, insanda isə qəlbə bərabərdir. Atam və müəllimimin "yeddinci günün müqəddəsləşdirilməsi" (mekadeş şvii) haqqında izah etdiyi kimi, yeddinci (şvii) sözü, əsir düşmüş (şevi u) mənasını verir.

O, nəzərdə tuturdu ki, Yaradan insanın qəlbinə bürünür və bu elə bir zamandır ki, Tövratın insanın ruhuna büründüyünü izah etmək olar. Buna görə də bu bayram Şavuot adlanır – və Tövratın bəxş edilməsi adlanır, yəni Tövrat İsrail cəmiyyətindən olan hər bir kəsin qəlbinə bürünür. Pesaxdan Şavuota qədər olan sayım vaxtı isə kelimin saflaşdırılmasıdır və bu, qəlbin və zəkanın saflaşdırılmasıdır. Kelim tamamlandıqda isə Tövrata layiq olunur.

Və buna görə də, Pesaxdan əvvəl əmr adlanan inam vasitəsilə kelimin saflaşdırılması hazırlığı var idi və Misirdən çıxış sayəsində inama layiq oldular, necə ki deyilib: "Mən səni Misir torpağından çıxaran Yaradanınam". Pesaxdan sonra isə saflaşma işi – Tövratı qəbul etməyə hazırlıq başlayır.

Və Tövrat insanın ruhuna büründükdə, o zaman Şavuot bizim Tövratımızın zamanı adlanır.

Bizim isə Misirdən çıxmaq və inama layiq olmaq üçün yuxarıdan gələn mərhəmətə ehtiyacımız var. Çünki inama layiq olana qədər bir çox vəziyyətlərdən keçirik.

Bəzən elə olur ki, insanın saflaşma yolu ilə inama heç bir ehtiyacı olmur, çünki daxilən düşünür ki, onun üçün özünə görə adi yolla getmək daha yaxşıdır; axı bütün bağlı olanlar və praktiki insanlar öyrədilmiş insanların ehkamları yolu ilə, yəni adətkərdə olduqları yolla gedirlər. Və kaş ki, bu yolda onun Tövratı və ehkamları tamamilə qorumaq arzusu olaydı.

Çünki o görür ki, bu halda da enişdədir, bəzən bu barədə düşünməyə vaxtı olmur, yəni Tövrat və ehkamlarla heç bir hesablama aparmadan məşğul olur və Tövrat və ehkamlarla məşğul olarkən onun hesablama aparmasına dəyməz. Çünki insan hesabı yalnız nə isə qazanmaq üçün aparır. Və o, elə bir vəziyyətdə olur ki, o zaman artıq maddi ehtiyaclarının hesabını aparmağa dəyər, çünki onun əsas həyatı məhz maddiyyatdır.

Lakin atam və müəllimimin dediyi o qaydanı xatırlamaq lazımdır ki, əsas cəza – insanın Tövrat və əmrlərlə məşğul olduğu vaxt üçündür; çünki onun bütün həyatının yalnız maddiyyatdan ibarət olduğu vəziyyətdə olanda, onun üzərindəki hökm heyvan üzərindəki hökm kimidir. Və yalnız Tövrat və əmrlərlə məşğul olduqda və hər şeyin müqəddəslikdə olmasına diqqət etmədikdə, bu, bütpərəstin işi adlanır.

Buna görə də, insan Tövrat və ehkamlarda nə isə etməyi öz zəkasında qəbul etdikdə, Yaradan naminə çalışmağa dəyər. Axı əsas iş zəkada başlayır, halbuki qəlbdə bu, tamamilə başqa bir işdir. Çünki o zaman onun işi heyvan səviyyəsindən çıxmaq və insan olmaq adlanır, hansı ki, bu barədə "siz insan adlanırsınız" deyilib; və o zaman zəkada insanın işinə başlayır, idrak və inam kateqoriyalarını çəkiyə qoyur – onlardan hansının özünə daha uyğun olduğunu yoxlayır və Yaradanın onu niyə idrakla layiq etmədiyi barədə qəzəblənməyə başlayır.

Və bununla Qmaranın bu sözlərini izah etmək olar: "R. Yehuda dedi: Şmuel r. Meirin adından dedi ki, mən r. Akivanın yanında öyrənərkən mürəkkəbə kankantum ( dəmir sulfat) və s. əlavə edirdim, r. İşmaelin yanına gəldikdə isə o mənə dedi – oğlum, əməllərində ehtiyatlı ol, axı sənin işin göylərin işidir. Çünki əgər sən tək bir hərfi əskildirsənsə və ya tək bir hərfi artırırsansa, bütün dünyanı məhv edə bilərsən.

Və ona dedi: məndə bir maddə var, o da kankantumdur ki, onu mürəkkəbə əlavə edirəm. Mənə dedi: məgər mürəkkəbə kankantum əlavə etmək olar? Məgər Tövrat 'yazar və silər' – yazılanı silə bilsin deyə buyurmurmu?" Birincinin sualı ilə ikincinin cavabı arasında nə əlaqə var? Bəlkə də sonuncu bunu nəzərdə tuturdu: buraxılmış və ya əlavə edilmiş hərflərdən danışmağa ehtiyac yoxdur [çünki mən səhv etmirəm], çünki mən [mövzunu] bilirəm, lakin [mən həmçinin] bir milçəyin uçub gəlib dalet hərfinin tacı üzərinə qonması, onu silərək reş hərfinə çevirməsi təhlükəsini də nəzərə almışam. (Eruvin 13:1).

Və yazıçı (sofer) anlayışını izah etmək lazımdır: insan Yaradanın işi ilə məşğul olduqda sofer, yazar adlanır, necə ki deyilib: "öz qəlbinə yaz". Əskiklik və artıqlıq isə – ya ona sağ tərəf əskik gəlir, ya da sol tərəfi artırır, yəni ikiqat "kan" olur, necə ki müdriklər demişlər: "Sürünən canlını 150 dad fərqi ilə 'kan' (təmiz) etmək olar". Buna görə də ikiqat "kan" var – qeyri-təmiz "kan" və təmiz "kan". Mürəkkəb (diyo) qaralıq adlanır, çünki səy göstərmək zülmət adlanır.

Və anlamaq lazımdır ki, əgər r. İşmael ona əskiklikdən və artıqlıqdan qorunmağı dedisə, r. Meirin ona mürəkkəbə kankantum əlavə etdiyini deməsinin izahı nədir? Və izah etmək lazımdır ki, r. Meir ona yazıçı olduğunu, yəni saflaşma işi ilə məşğul olduğunu dediyi zaman, ona əskiklikdən və artıqlıqdan qorunmağı tapşırdı.

Yəni, onda inam əskikliyi və idrak artıqlığı olmasın. Və buna cavab olaraq ona dedilər: mürəkkəbə kankantum əlavə et. Yəni, zülmət adlanan səy göstərmə zamanı, o, əllərini qeyri-təmiz "kan" və təmiz "kan" tərəfdən oraya əlavə edir. Və bu və ya digər şəkildə, onda hər zaman inam üçün bir yer olur, o zaman ki onun aka-kantumu sol tərəfə bərabərdir.

Və soruşdu: madəm ki mürəkkəbə kankantum əlavə edirik və madəm ki qaranlıq yerdən oraya təmiz "kan" verirlər, məgər yazıla biləcəyi və silinə biləcəyi yazılmalı deyilmi? Yəni, inamın qəbul edilməsi zamanı olan səy göstərmə vaxtında, hərçənd bu məhz yazılanı silə biləcəyimiz zamandır, o yenə də silmir; axı bu, onun qərar verdiyi və inamı öz üzərinə götürdüyü vəziyyətdir ki, bu da yazının tamamlanması deməkdir, hansı ki, Yaradanın nurunun yerləşməsi üçün layiqli bir qabdır (Kli).

Və Qmara izah edir ki, o, ona həm əskiklikdən, həm də artıqlıqdan qorunmağı cavab verdi, necə ki yuxarıda deyilib; və hətta bir milçəyin uçub gəlib dalet hərfinin tacı üzərinə qonaraq onu silməsi və reşə çevirməsi təhlükəsindən də qorunmağı tapşırdı. Çünki "milçək", yəni yad düşüncə, daleti silərək reşə çevirir (Zoar kitabına müqəddimənin əvvəlinə, bənd 200-ə bax).

Yəni, ehkam zamanı, onun qanunu həm əskiklikdən, həm də artıqlıqdan qorunmağı tələb etdikdə – yəni inamın əhəmiyyətcə zəkadan daha aşağı olmasını istəməmək "əskiklik" (inamın əhəmiyyətinin əskilməsi) deməkdir, "artıqlıq" isə zəkaya daha böyük əhəmiyyət verməkdir.

Və Tövratın mürəkkəbi ilə yazı yazılan zaman, o, dalet hərfinin tacına qarşı ehtiyatlı olur ki, bu da xeyirxahlıq deməkdir; və əgər onda "milçək", yəni təmiz olmayan bir düşüncə varsa, o zaman xeyirxahlıq istəmir və o, "heç nəyi olmayan yoxsul" adlanır. Və bunun sayəsində hər zaman kankantum əlavə edir. Çünki o, çəkinin hər zaman bərabər olmasına hər an diqqət edir, o zaman o, şübhəsiz ki, öz vəziyyətində sarsılmaz qalar.

Çünki o, hər zaman bir yolayrıcında durduğunu gördükdə, bu və ya digər şəkildə qorunmanın (idarəçiliyin) hökmü altında olur və bunun köməyi ilə kamil məqsədə çatacaqdır.

Yaradan bizi saflaşma yolu ilə kamil məqsədə çatmağa və Tövratın nuruna çıxmağa layiq etsin.

Barux Şalom Alevi Aşlag

Atası və müəllimi Baal Sulamın oğlu, gələcək dünyadakı həyat üçün müqəddəs salehin xatirəsi mübarək olsun.