Bney Barux Kabala Akademiyası

Dərs mövzuları:

İsrail və dünya xalqları;
zakut (zəriflik) və aviyut (kobudluq);
yaradılışın məqsədi və yaradılışın islahı.

Nura yaxın və uzaq olmaq

İsrailin «Kvintet» teatrının parodiyalarından birində belə bir epizod var: qaçış üzrə beynəlxalq yarışlarda iki israilli azarkeş qaçış yoluna girib, həm də Almaniyadan olan hakimi israilli qaçana yarışı 6 metrlik üstünlüklə başlamağa icazə verməyə razı salırlar. Axı digər ölkələrdən olan rəqibləri boy-buxunlu, möhkəm quruluşlu, alçaqboylu və cılız israillidən xeyli hündür və daha güclüdürlər.

Hakimi inandırmaq üçün əllərini yelləyərək “yəhudi xalqı onsuz da çox əziyyət çəkib” deyə qışqırırlar. Nəticədə, öz idmançıları üçün güzəşt əldə edərək yolu tərk edirlər. Hakim, qüvvətli alman aksenti ilə “Start!” deyir və start tapançasını atəşə açır... Bütün səhnə çox gülməli və alçaldıcı görünür.

Bu parodiya İsrail və dünya xalqları arasında olan münasibətlərin necə absurd bir hala gəldiyini göstərir. Kabala bu haqda nə deyir? “İsrail” və “dünya xalqları” nə deməkdir? Bu dərsdə bu və digər suallara cavab tapmağa çalışacağıq.

Kabala elminin hər bir anlayışında olduğu kimi, “İsrail” və “dünya xalqları” da hər şeydən əvvəl insanın daxili xüsusiyyətləri, onun ruhani istəklərıdır. Bizim materiya dünyasını qavramamız üçün xarici reallıq yaradan bütün daxili xüsusiyyətlər kimi, bu anlayışlar da maddi dünyada İsrail xalqı və dünya xalqları olaraq ifadə olunur.

“İsrail” və “dünya xalqları” xüsusiyyətləri ruhani aləmdə mövcuddur. Bu xüsusiyyətlər həm xarici dünyada, həm də insanın özündə ifadə olunur. Xarici – daxilin təzahürüdür. Buna görə də, əgər biz İsrail və dünya xalqları anlayışlarının həqiqi təbiətini müəyyən etmək istəyiriksə, əvvəlcə onların ruhani təbiətini anlamaq lazımdır. Bu dərsin ilk hissəsində məhz bu məsələyə diqqət yetirəcəyik.

Almaq istəyi – yaradılışın və onun hər bir hissəsinin materialıdır. Almaq istəyini iki hissəyə bölmək olar: birinci hissə daha parlaqdır və nurun, yəni vermək xüsusiyyətinə daha yaxın; ikinci hissə isə daha kobud və nurun təbiətindən daha uzaqdır. Daha parlaq hissəni islah etmək daha asandır, lakin daha kobud olan hissəni islah etmək çətindir.

Nurun təbiətinə yaxın olan, daha parlaq hissə Kabala elmində “İsrail” adlanır, ivritdə “yaşar-el” (birbaşa Yaradan), yəni “birbaşa Yaradanın hüzuruna” deməkdir. Başqa sözlə, bu, Yaradanla əlaqəni yeniləmək və islah etmək istəyinin artıq mövcud olduğu bir istəkdir.

Yaradılışın xüsusiyyətlərindən daha uzaq olan və təbiətcə daha kobud olan istək isə Kabala elmində “dünya xalqları” adlanır.

Sxem 3.8

Bütün dünyada və hər bir insanın daxilində bu iki istək növünü – vermək xüsusiyyətinə yaxın olan istək və alma xüsusiyyətinə yaxın olan istək – ayırd etmək mümkündür. Kabala elmi İsrail və dünya xalqları haqqında danışarkən bu iki istəyi nəzərdə tutur.

İki istək növü: İsrail və dünya xalqları, yaradılışın hər mərhələsində mövcuddur. Məsələn, insanlığın tarixini on min illər boyunca izləsək, qədim dövrdə istəklərın daha təmiz və nurun təbiətinə daha yaxın olduğunu görərik. İnkişafla birlikdə insanlarda daha kobud və nurdan daha uzaq istəklər üzə çıxırdı. Məhz buna görə də əvvəlcə islahat təbii bir yolla həyata keçirdi, lakin bu gün insanın islahı üçün xüsusi bir metodika tələb olunur.

Kabala elminin əsas qanunlarından biri ümumi və xüsusi bənzərlik qanunudur. Bu qanuna görə, hər bir, hətta ən kiçik hissə belə yaradılışın bütün xüsusiyyətlərini özündə ehtiva edir. Buna uyğun olaraq, indiki nəsildə də insanda iki növ istək ayırd edilə bilər: nur xüsusiyyətinə yaxın olan zərif istək – “zax” və alma xüsusiyyətinə yaxın olan kobud istək – “av”. “Zax” vericiliyə, “av” isə alışa yaxındır.

Qəlbdəki nöqtə hər bir insanda, onun hansı dinə, irqə və ya cinsə mənsub olmasından asılı olmayaraq, oyana bilər. Qəlbdəki nöqtəsi oyanan insanlar Kabala elmini öyrənməyə və istəklərının islahına cəlb olunurlar və daha təmiz istəyə – “İsrail” adlanan istəyin bir hissəsi olurlar. Qəlbdəki nöqtəsi islahata cəlb olunmayan insanlar, hətta İsraildə yaşasalar belə, daha kobud istəyə – “dünya xalqları” adlanan istəyin bir hissəsi sayılırlar.

Yekunlaşdırsaq: “İsrail” və “dünya xalqları” daha zərif və daha kobud iki istək növüdür. Bu iki növü yaradılışın hər səviyyəsində ayırd etmək mümkündür. Lakin bu iki istək növünün bir birindən tamamilə ayrılması sadə deyil və birmənalı deyil; əksinə, onlar müxtəlif nisbətlərdə bir biri ilə qarışaraq saysız hesabsız kombinasiyalar yaradırlar.

Özünü yoxla:

Kabala elminə görə “İsrail” və “dünya xalqları” nə deməkdir?

İnsandakı İsrail

Dərsin əvvəlki hissəsində biz öyrəndik ki, “İsrail” – istəyin nura daha yaxın olan hissəsidir. Bundan başqa, istəyə nurun təbiətindən daha uzaq olan “dünya xalqları” adlanan xüsusiyyətin də daxil olduğunu öyrəndik. Bütün dünya bu iki istəkdən ibarətdir və buna görə də iki əsas qrupa bölünür: təbiətcə islahata daha yaxın olanlar və təbiətcə islahatdan daha uzaq olanlar. Dünya necə qurulubsa, insan da elə qurulub. Bizim içimizdəki istəkləri də iki əsas qrupa ayırmaq olar: “İsrail” istəyi və “dünya xalqları” istəyi.

Bizdə ruhaniyyətdən uzaqlaşdıran daha kobud istəklər var. Və bizi ruhaniyyətə yaxınlaşdıran daha parlaq istəklər var. Məsələn, indi burada oturub bu dərs vəsaitini oxumağımıza səbəb olan istək – bu, “İsrail” adlanan parlaq bir istəkdir. Bizdə həmçinin bizi Kabala elmini öyrənməkdən uzaqlaşdıran digər istəklər da var. Bu istəklər daha kobuddur və “dünya xalqları” adlanır.

Artıq biz bilirik ki, bizi ruhaniyyətdən uzaqlaşdıran istəklər inkişafımızda çox mühüm rol oynayır. Əgər bizdə “dünya xalqları” istəyi yoxdursa, yəni ruhaniyyətə doğru irəliləməkdə maneələrimiz yoxdursa, onun dərinliyini dərk edə bilmərik. Ancaq bu da əsas deyil. Əsas məsələ odur ki, bütün istəklər, bütün istək tam və bütövlükdə islahdan keçməlidir, və buna görə də onlar bu cütlük halında mövcuddur: burada “İsrail” islahat nurunu “dünya xalqları” istəyinə ötürməlidir. Əgər “İsrail”də bu nur kifayət qədər deyilsə, “dünya xalqları” “İsrail”-i bu nuru dərk etməyə məcbur edir.

Ruhaniyyətə aparan yolda üzə çıxan çətinliklər bizə Yaradanla əlaqəni Onun bütün böyüklüyündə yeniləmək imkanı verir. Bu kimi təzahürlər real həyatımızda da mövcuddur. Müəyyən bir məqsədə çatmaqda yaşanan çətinliklər nəticədə həmin məqsədə xüsusi bir həzz qatır. Belə bir qələbəni həmişə qiymətləndiririk.

Biz içimizdə üzə çıxan hər iki istək növü ilə – “İsrail” və “dünya xalqları” ilə işləməyi və onların vasitəsilə ruhaniyyətə olan istəyi mümkün qədər artırmağı öyrənməliyik. “İsrail” xüsusiyyətimizi Yaradanla əlaqə qurmağa, ruhaniyyətin əhəmiyyətini yüksəltməyə yönəltməliyik, necə ki, aşiq olan bir kişi hisslərinin qüvvəsindən gecələr yata bilmir. Və bir qadın sanki kişidən uzaqlaşaraq onda sevgini oyatmaq və qüvvələndirmək üçün nə edirsə, biz də içimizdəki “dünya xalqları” xüsusiyyətindən istifadə etməliyik, yəni bizi sanki Yaradandan uzaqlaşdıran xüsusiyyətdən istifadə edərək, ruhaniyyətə qarşı qüvvətli bir istək yaratmalıyıq.

Bəs İsrail olmaq nə deməkdir? Kabala elmi deyir: İsrail olmaq – daxilində Yaradanla birbaşa əlaqə qurmaq istəyini oyatmaqdır. İsrail – “birbaşa Yaradan” (ivritcə “yaşar-el”), yəni birbaşa Yaradana, vericilik xüsusiyyətinə yönələn deməkdir. Kabala elmi insanın içindəki bu cür istəyi İsrail adlandırır. Dünyada bu cür istəyi olan hər bir insan israil adlanır və bu, onun hansı dini qəbul etməsindən və hansı ölkədə yaşamasından asılı deyil.

Özünü yoxla:

Kabala elminə görə, “İsrail” olmaq nə deməkdir?

İkisi Bir kimi

Bir rəvayətə görə, Tövrat yəhudilərə Sina dağında verilənə qədər, Yaradan onu dünyadakı müxtəlif xalqlara təklif etmişdi. Lakin onu qəbul etməyə hazır olan yalnız İsrail xalqı idi.

Əvvəlcə rəvayət və ya uydurma bir hekayə kimi görünən bu hadisə, əslində yaradılışın əsasını təşkil edən ən dərin daxili qüvvələrin təsviridir. Kabala bizə, "İsrail" və "dünyanın xalqları" adlanan istəyin iki hissəsi arasındakı əlaqələri necə düzgün qurmaq və istifadə etmək lazım olduğunu və kabala elminin köməyi ilə özümüzü necə islah edə biləcəyimizi izah edir.

İstəyin bu iki hissəsi arasındakı düzgün münasibət və onların islahı haqqında artıq danışmışıq. Dərsin əvvəlində toxunduğumuz rəvayətin mənasını başa düşmək üçün bu vacib mövzunu bir qədər genişləndirmək lazımdır.

Kabala elminə görə, bizim dünyamızda nə xeyir var, nə də şər. Dünyamızda, istər daxili, istərsə də xarici olaraq üzə çıxan hər şey – bizi son islahata aparmaq üçün nəzərdə tutulmuş yaradılış proqramının bir hissəsidir və bu səbəbdən mahiyyət etibarilə xeyirdir. Hər şey yalnız ona necə yanaşmaqdan və ondan necə istifadə etməkdən asılıdır.

Kabala elmi yaradılış niyyətində iki fərqli və bir birini tamamlayan istiqaməti ayırır:

Yaradılışın məqsədi;
Yaradılışın islahı.

Məlum olduğu kimi, yaradılışın məqsədi – məxluqa zövq bəxş etməkdir, yəni hər bir almaq istəyi Yaradanın ona vermək istədiyi zövqlə dolmalıdır. Lakin məsələ burasındadır ki, biz bu neməti birbaşa almaq istəyimizdə qəbul edə bilmirik. Əgər biz onu birbaşa qəbul etsək, ləyaqətsiz bir hədiyyə almanın verdiyi utanc hissi yaranar.

Bu utancdan qurtulmaq üçün biz "hədiyyə üçün ödəməli", onu almaq üçün çalışmalıyıq. Bütün işimiz almaq istəyimizi sevgi və yaxınlara əta xüsusiyyətlərinə uyğun şəkildə islah etməkdən ibarətdir.

Almaq istəyinin bu islahına, həmçinin, yaradılışın islahı deyilir.

Yaradılışın məqsədini – məxluqa zövq bəxş etməyi həyata keçirmək üçün bizə daha kobud hissələrdən ibarət istəklər lazımdır. Kimin istəyi daha böyük və kobuddursa, Yaradanın bizə vermək istədiyi zövqdən daha çoxunu ala bilər.

Bundan əlavə, böyük və kobud istək hissələrindən istifadə etmək, bütün nemətləri qəbul etməyin əsas şərtidir. Yalnız bütün ən kobud istək hissələrinin dolması şərti ilə Yaradanın bizim üçün hazırladığı bütün xeyir bərəkəti qəbul edə bilərik.

Sxem 3.9

Bundan əlavə, yaradılışın islahı üçün – bütün nemətləri qəbul etməyin şərti kimi – bizə nurun təbiətinə ən yaxın olan ən incə istək hissələri lazımdır. Yalnız onların köməyi ilə nurun xüsusiyyətlərini əldə etmək, sevməyi öyrənmək, Yaradanla oxşar olmaq və yaradılış niyyətində bizə vəd edilən bütün nemətləri almaq mümkündür. Deməli, yaradılışın islahı üçün "İsrail" adlanan əta xüsusiyyətləri daha önəmlidir, yaradılışın məqsədinin həyata keçirilməsi üçün isə "dünyanın xalqları" adlanan ən kobud almaq qabları daha vacibdir. Heç bir hissədən biri olmadan kamillik mümkün deyil. Hər iki hissə eyni dərəcədə zəruri və vacibdir. Hər bir hissənin dəyəri onun yaradılışın islahında iştirak etmək qabiliyyəti ilə müəyyən olunur.

Buradan dərsin əvvəlində danışdığımız rəvayətin mənası daha yaxşı başa düşülür. Əvvəlcə Yaradan Tövratı dünyanın xalqlarına təklif etmişdi. Əlbəttə ki, yaradılışın məqsədi baxımından onlar ən vacibdir, çünki yalnız ən kobud istək hissələrinin nurla dolması ilə yaradılışın məqsədi tam həyata keçirilir. Bu məsələnin daha yaxşı başa düşülməsi üçün adi həyatdan bir nümunə götürək. Hər bir ana, övladı onun hazırladığı yeməyi iştahla yedikdə böyük həzz alır. Təsəvvür edin ki, həftə sonudur. Ananız masa hazırlayıb, masada sizin adətən sevdiyiniz dadlı yeməklər var. Lakin təəssüf ki, siz ac deyilsiniz. Onu məyus etməmək üçün böyük çətinliklə və istəksizcə az miqdarda nəyisə dadırsınız.

Ananızın bu vəziyyətdən nə qədər razı qalacağını on ballıq şkala ilə qiymətləndirin. Ən yaxşı halda bir bal. Əslində isə o, kədərlənəcək, çünki sizin heç nə yemədiyinizi düşünəcək. Lakin siz gəlib, onun hazırladığı hər şeyi böyük iştahla yedikdə, o, çox xoşbəxt olacaq. Eynilə, Yaradanı sevindirmək və Ondan bütün nemətləri almaq üçün biz Ona yaxşı bir "iştahla" – ən böyük və ən kobud istəklə yaxınlaşmalıyıq. Bu zaman biz Onun bizim üçün nəzərdə tutduğu hər şeyi ala bilərik. Deməli, yaradılışın məqsədi baxımından ən kobud istək – ən vacibdir.

Lakin yaradılışın islahı baxımından ən vacib olan ən incə, ən işıqlı istəkdir. Başqa sözlə, istəyi idarə edən əta etmək niyyəti ən əsas hesab olunur. Bu, sanki siz yemək yeyir və ananızın sizin üçün hazırladığı bütün təamları tərifləyirsiniz, amma yalnız ac olduğunuz üçün deyil, onu sevindirmək üçün bunu edirsiniz.

Oxşar şəkildə, biz də özümüz üçün müəyyənləşdirməliyik ki, Yaradanın bizə hazırladığı bütün nemətləri yalnız Onu sevindirmək üçün qəbul edəcəyik.

İndi dərsin əvvəlində deyilənlərin dərinliyini daha yaxşı anlaya bilərik.

Əvvəlcə Yaradan dünyanın xalqlarına müraciət etdi. Bu, yaradılışın məqsədinin həyata keçirilməsi ardıcıllığına uyğun olaraq belə olmalıdır. Lakin kobud istəklər Tövratı – niyyətin dəyişdirilməsi metodikasını – qəbul etməyə hazır deyillər, çünki bu, nemətləri almaq üçün bir şərtdir.

Yalnız İsrail – istəyin ən işıqlı hissəsi – Tövratı qəbul etməyə və özünü islah etməyə hazırdır. İsrail islah olduqdan sonra, digər bütün istək hissələrinin, o cümlədən ən kobudlarının belə, nurla dolması üçün imkan yaradacaq. Buna görə də ilkin olaraq yalnız israil Tövratı qəbul edir.

Gəlin yekunlaşdıraq. İsrail və dünyanın xalqları – yaradılışın məqsədinin həyata keçirilməsi üçün iki zəruri hissədir. Onlardan heç biri digərindən üstün deyil; hər biri vacibdir və son islah üçün digərinə ehtiyac duyur. Bunu yadda saxlamaq bizim üçün vacibdir.

Bu, içimizdə açılan istəklərın islahı üçün daxili işin mahiyyətidir. Bu, dünyanın islahı ardıcıllığıdır.

Bu prinsip, bizim dünyamızda İsrail xalqı ilə dünyanın xalqları arasındakı münasibətlərdə öz əksini tapır. Bu mövzunu daha ətraflı növbəti dərslərdə müzakirə edəcəyik.

Özünü yoxla:

Nə daha vacibdir: İsrail adlanan nurlu istək hissəsi, yoxsa dünya xalqları adlanan daha kobud istək hissəsi?

Dərsin nəticələri. Qısa xülasə

İsrail – nurun xüsusiyyətinə daha yaxın, islahata hazır olan nurlu istək hissəsidir. İvritdə “yaşar-el” – “birbaşa Yaradan” deməkdir.
Dünya xalqları – nurdan uzaq, daha kobud olan istək hissəsidir və islahı daha çətindir.
İnsan istəkləri İsrail və dünya xalqları olmaqla iki əsas qrupa ayrılır. İçimizdə bizi ruhaniyyətdən uzaqlaşdıran daha kobud istəklər və bizi ruhaniyyətə yaxınlaşdıran daha nurlu istəklər var. İsrail xüsusiyyətindən Yaradanla əlaqəni qüvvətləndirmək üçün, dünya xalqları xüsusiyyətindən isə ruhaniyyətə ehtiyac oyatmaq üçün istifadə etməliyik.
Yaradılışın islahı baxımından, İsrail adlanan vericilik xüsusiyyətləri ən vacibdir. Yaradılış məqsədi baxımından isə dünya xalqları adlanan almaq xüsusiyyətləri əsasdır. Hər iki hissə zəruridir və hər birinin dəyəri yaradılışın islahına töhfəsinə görə ölçülür.

Terminlər
Zax – nurun xüsusiyyətinə yaxın olan nurlu istək hissəsi, islahı asandır.
Av – nurdan uzaq olan daha kobud istək hissəsi, islahı çətindir.
İsrail – almaq istəyinin daha nurlu hissəsi.
Dünya xalqları – almaq istəyinin daha kobud hissəsi.
Ümumi və xüsusi bərabərlik qanunu – hər bir yaradılış hissəsi bütövlükdə yaradılışın bütün xüsusiyyətlərini ehtiva edir. İnsan da nurlu və kobud hissələrdən ibarətdir.

Suallara cavablar

Sual: Kabala elminə görə “İsrail” və “dünya xalqları” nədir?
Cavab: İsrail və dünya xalqları – almaq istəyinin iki xüsusiyyətidir. İsrail – nurun xüsusiyyətinə yaxın olan, islahı asan olan daha təmiz hissədir. Dünya xalqları – nurdan daha uzaq olan, islahı çətin olan daha kobud hissədir.
Sual: Kabala elminin təyinində “İsrail” olmaq nə deməkdir?
Cavab: Kabala elminə görə İsrail – qəlbdə nöqtəsi oyanmış, Yaradanla əlaqə qurmaq və ruhaniyyəti aşkar etmək istəyinə sahib olan şəxsdir. Cinsiyyət, irq, milliyyət, din fərqi olmadan, əgər qəlbdəki nöqtə oyanıbsa, şəxs İsrail xüsusiyyətinə aiddir və Kabala elmini öyrənməyə başlaya bilər.
Sual: Nə daha vacibdir: İsrail adlanan nurlu istək hissəsi, yoxsa dünya xalqları adlanan daha kobud istək hissəsi?
Cavab: Yaradılışın məqsədi baxımından ən vacib xüsusiyyət dünya xalqları xüsusiyyətidir. Yaradılışın islahı baxımından isə İsrail xüsusiyyəti daha vacibdir. Yaradanın yaratdığı bütün xeyir və yaxşılıqları almaq üçün bütün istək hissələrindən istifadə etmək vacibdir.

RABAŞ, məqalə «Kim qəlbini möhkəmlətdi», 1985-ci il.

2 Mexilta de-ravvin İşmael. İtro.