Barux Şalom Alevi Aşlaq (Rabaş)
884. Roş-a-Şana duası
Roş-a-Şana duasında deyirik: "Nə xoş o kəsə ki, Səni unutmur, və Səndə səy göstərən insana"¹. Soruşmaq lazımdır: əgər o, Yaradanı unutmursa, onda o, nədə səy göstərir?
Amma «18 xeyir-dua», «Ezrat Avoteynu» xeyir-duasında isə deyirik: "Nə xoş o insana ki, Sənin ehkamlarını dinləyir, Sənin Tövratını və Sənin sözünü ürəyinə qoyur"².
Və başa düşmək lazımdır ki, "Yaradanın ehkamlarını dinləyir" nə deməkdir? Belə demək lazım idi: "Nə xoş o insana ki, Sənin ehkamlarını yerinə yetirir və ya qoruyur", nəinki "dinləyir". Həmçinin "Sənin sözün" nədir və "Sənin Tövratın" nədir? Nitq nə deməkdir və Tövrat nədir? Həmçinin "Ürəyinə qoyur" nə deməkdir? Tövratı və sözləri ürəyə necə qoymaq olar? Və nə üçün ağıla deyil, məhz ürəyə qoymaq lazımdır?
Həmçinin nə üçün Roş-a-Şana duasında deyirik: "Padşahlıqlar, xatirələr və şofarlar"? Müdriklərimiz isə demişlər: "Padşahlıqlar – Məni üzərinizdə padşah edəsiniz deyə, xatirələr – ki, haqqınızdakı xatirələr Mənim hüzuruma yüksəlsin. Bəs nəyin köməyi ilə? Şofarın köməyi ilə"³.Şofarın padşahlığı və xatirəni oyatmasının səbəbi nədədir və hansı əlaqə var ?
Bundan əlavə, Roş-a-Şana Mühakimə Günü adlanır. Bəs Elul ayı nədir və Roş-a-Şanadan əvvəl duanın təkrarı və qaydası nədədir?
Məsələ ondadır ki, əsas odur ki, insan bir an belə Yaradanı unutmasın. Buna necə nail olmaq olar? Bununla ki, insan hər dəfə daha böyük qüvvə, daha böyük güc və intensivliklə səy göstərir. Bunun sayəsində o, "yaddaş" xassəsinə çatır. Buna görə də ifadə bir məsləhət şəklində verilir.
Həmçinin "nə xoş o insana ki, Sənin ehkamlarını dinləyir"² o deməkdir ki, əməl xassəsi və eşitmə xassəsi var, burada "eşitmə" o deməkdir ki, insan Yaradanın dilindən eşitməyə layiq görülür. Və bu, "ruhun ruhla qovuşması" – 'rux be-rux' adlanır ki, bu da Tövratı Bəxş edəni eşitdikdə qovuşma xassəsidir.
Və [Raşi] izah edir ki, buna layiq olmağa imkan verən məsləhət – "və Sənin Tövratını, və Sənin sözünü ürəyinə qoyur". Və ağıla, yəni dərrakəyə deyil, çünki ağıl insana yalnız xidmət edir, çünki o, yalnız xarici qüvvədir. Buna görə də insan ürək adlanır, necə ki deyilmişdir: "Çünki insanın ürəyinin istəyi gəncliyindən şərdir"⁴.
"Və Sənin sözün" o deməkdir ki, insan insanın ağzından çıxardığı bütün sözlərin yalnız Yaradanın qüvvəsi ilə [çıxardığına] inanmalıdır və bu, "Sənin sözün" adlanır. Əgər insan buna inanırsa, o zaman şübhəsiz ki, boş sözlər, yalan, dedi-qodu və böhtan danışmayacaq. [Çünki] "oradakı nur ürəkdəki şəri mənbəyə qaytarır"⁵ sayəsində. O zaman o, Tövratı eşitməyə layiq görülür.
Padşahlıqlara, xatirələrə və şofarlara gəldikdə, "ki, haqqınızdakı xatirələr Mənim hüzuruma yüksəlsin"³ – yəni, sahib olduğunuz bütün yaddaş qüvvəsi yalnız Mənim hüzurumda, yəni Yaradanın hüzurunda olsun. Başqa sözlə, Yaradan naminə.
Və Ali hakimiyyətin qəbul edilməsi var — bu, Roş ha-Şanada baş verir. Çünki bu gün yeninin başlanğıcıdır və buna görə də yeni bir nizam, yəni Ali hakimiyyətin boyunduruğunun qəbul edilməsi zəruridir. Lakin bunu unutmaq olar. Buna görə də «xatırlamalar» deyilir, yəni Ali Malxutun qəbul edilməsini həmişə xatırlamaq lazımdır. Unutmamaq üçün məsləhət isə şofardır. Şofar da ravvin Yoxananın dediyi kimi, «şufra» — gözəllik adlanır, Adam Rişonun gözəlliyi və gözəllik adlanır…..