Dərsin mövzuları:  

• bütün reallıq bir mənbədən qaynaqlanır;  

• almaq  istəyini necə islah etmək olar.

Yaradandan SMS

Bir lətifə ilə başlayaq. Təsəvvür edin: avqust ayının ortasıdır, hava çox isti və nəmli. İstilikdən dəli olmaq olar. Artıq yarım saatdır ki, bir sürücü şəhərin dar küçələrində dayanacaq yeri tapa bilmir. Maşının kondisioneri işləmir. Köynəyi tamamilə tər içindədir. Vacib bir görüşə gecikir. Bir az da geciksə, qəzəbdən partlayacaq. Çarəsizlik içində adam gözlərini göyə qaldırır və deyir: "Ya Rəbbim, əgər mənə dayanacaq yeri tapmağa kömək etsən, dilədiyin hər şeyi edəcəyəm: yoxsullara sədəqə verərəm, ianə edərəm, oruc tutaram – qısası, istədiyin hər şeyi!"

Hələ sözünü bitirməmiş, birdən lazım olan qurumun girişində bir yer boşalır. O dərhal gözlərini göyə qaldırır və deyir: "Narahat olma, Rəbbim, hər şey qaydasındadır, özüm bacardım."

“Ondan başqa heç kim yoxdur” – kabala elminin əsas prinsiplərindən biridir. Bu prinsipə əsasən, ruhani dərk yolunda olan bir insan üçün hər hansı bir hərəkəti həyata keçirməkdə ilk və zəruri şərt bütün reallığın təzahürlərini bir mənbə ilə, Yaradanla birləşdirməkdir.

Ba’al Sulamın ən mühüm və əsas əsərlərindən biri olan "Ondan başqa heç kim yoxdur" məqaləsində bu vacib işin əsas prinsipləri ətraflı izah edilir. Məhz bu iş 3-cü bölmənin birinci hissəsinin tədris materialının əsasını təşkil edir.

Kabala alimləri, almaq  qablarını islah etmiş və nəticədə ruhani aləmi dərk edə bilən insanlardır. Öz dərkində onlar bütün yaradılışı idarə edən yeganə qüvvəsi – vermək və sevgi qüvvənini hiss ediblər və bu qüvvəsi "Yaradan" adlandırıblar. Kabala alimləri öz kitablarında yazırlar ki, Yaradanın istəyi yaradılışı məmnun etməkdir. O, öz yaradılışını əvvəlcədən müəyyən edilmiş bir proqram əsasında yavaş yavaş və ehtiyatla aparır, ta ki, onun yaradılışı məmnun etmək istəyi tam həyata keçənə qədər.

Yaradılışın son məqsədinə – Yaradanın yaratdığı varlıqları məmnun etmək niyyətinə çatmaq üçün inkişaf prosesi üç mərhələdən ibarətdir (şəkil 3.1ə bax):

1. Sonsuzluq aləmindən bu dünyaya qədər ruhani aləmlərin yuxarıdan aşağıya enişi.  

2. Bu dünyada 6000 il ərzində almaq  istəyinin inkişafı və qəlbdə nöqtənin oyanması.  

3. Ruhani aləmlərin pillələri boyunca qalxaraq almaq  istəyinin tam islahı və Yaradanın niyyətinin həyata keçirilməsi.

sxem 3.1

Üç mərhələ və onların sonsuz sayda təzahürləri səbəb-nəticə ardıcıllığı əsasında yaranır: bu, Yaradanın yaradılışı məmnun etmək istəyidir, yeganə olan Yaradanın, öz yaradılışını idarə edən qüvvənin istəyidir.

Buna görə də, reallıqda heç nə təsadüfi deyil. Bizim reallığımızda baş verən bütün hadisələr, nə olursa olsun, Yaradanın niyyətindən birbaşa bizə enir ki, yaradılışı onun yaradılış məqsədinin həyata keçməsinə yaxınlaşdırsın.

Əslində, bu dünyada baş verən hər şey yeganə mənbədən gəlir və bir məqsədə yönəlib – yaradılışı məmnun etmək. İlk baxışda burada yeni bir şey yoxdur: dünyada yüz milyonlarla inanclı insan üçün belə bir dünya görüşü tamamilə təbiidir. Lakin əgər biz məsələnin mahiyyətinə bir qədər də dərindən baxsaq, bu sözlərin arxasında adi insan üçün demək olar ki, mümkün olmayan bir anlamın gizləndiyini görərik.

Bu nə deməkdir? Əgər “Ondan başqa heç kim yoxdur”-sa, onda bütün reallığımızın kökləri Yaradanla bağlıdır. Bizim həyatımızda baş verən hər şey, o cümlədən insana və bütün bəşəriyyətə təhdid törədən mənfi hallar da. Belə bir həqiqəti qəbul etmək çox çətindir. Biz oğurluq, qarət, zorakılıq və qətlin, anarxiyanın, müharibələr və dağıntıların Yaradan tərəfindən göndərildiyini qəbul etmək istəmirik. Stalin və Hitler də Yaradanın planına daxildirlərmi?

Bir sözlə, tarix səhnəsində min illər boyu oynanan bu faciə, başlanğıcdan sona qədər Yaradan tərəfindən düşünülüb və icra edilib.

Əlbəttə ki, belə bir reallıq anlayışı və qəbulu çox çətindir. Yaradanın belə bir münasibətinə necə haqq qazandıra bilərik? Bu, bizim qavrayışımızdan uzaqdır. Amma bununla da kifayətlənmir. Kabala alimləri əlavə edirlər ki, bütün pis və qəddar əməllər də Yaradanın yaradılışı məmnun etmək istəyindən doğur. Belə bir şeyi necə başa düşmək və almaq olar?!

Biz artıq müəyyən dərəcədə başa düşürük ki, “Ondan başqa heç kim yoxdur” prinsipinə uyğun olaraq işləmək nə qədər çətindir. Kabala elminin bizə öyrətdiyi kimi, “Ondan başqa heç kim yoxdur” demək, bütün yaradılışı idarə edən yeganə qüvvənin, xeyirxah və xeyir verən qüvvənin olduğunu gerçəkdən hiss etmək deməkdir. Bu prinsipin sadəcə zehni olaraq qəbul edilməsi kifayət etmir.

Kabala elmi deyir ki, qəlbimizin dərinliyində nə hiss ediriksə, o da həqiqi doğruluqdur. Biz bu həyatda özümüzü pis hiss edir və Yaradanı günahlandırırıq, əvəzində isə onu haqq qazandırmalıyıq. Çünki “Ondan başqa heç kim yoxdur” prinsipini həyata keçirmək üçün biz yaradılışı idarə edən yeganə qüvvənin bütün hərəkətlərinin mütləq xeyir olduğunu aydın şəkildə hiss etməliyik. Qəlbimizin ən dərin guşələrinə toxunmadan belə anlayırıq ki, bu hissiyyatdan nə qədər uzağıq. Axşam xəbərlərinə baxmaq kifayətdir ki, həyatımızın dəhşətli film kimi davam etdiyini görək. Xeyirxah və xeyir verən bir qüvvə belə davranmaz.

Yaradanın bütün yaradılışdakı şərdən məsul olduğunu almaq ən böyük çətinliklərdən biridir. Amma iş bununla bitmir. Əslində, biz həyatımızda baş verən yaxşı hadisələri də çox nadir hallarda Yaradanla əlaqələndiririk. Üstəlik, sadəcə həyatımızı təşkil edən saysızhesabsız nə yaxşı, nə də pis olan hadisələrdən danışmıram.

Dünyada baş verən hər şeyi yeganə mənbə ilə, Yaradanla əlaqələndirmək, "Ondan başqa heç kim yoxdur" prinsipinin əsasını təşkil edir. Kabala elmi vurğulayır ki, hər dəfə bu qaydadan uzaqlaşdıqda, biz başqa ilahlara xidmət edirik, yəni bütpərəst oluruq, çünki yeganə qüvvənin, yeganə Yaradanın varlığını inkar edirik.

Bəs bu “başqa ilahlar” kimlərdir? Cavab sadədir: həyatımızdakı çətinliklərə görə kimisə günahlandırdığımız hər kəsdir. Bu, təsadüfi bir sürücü, işdəki rəisimiz və ya düşmən ölkədən olan rəqibimiz ola bilər.

Əgər bir sürücü kəsişmədə mənə qəzəblə siqnal verirsə və mən də ona qışqırıram, əvəzində baş verənləri Yaradanla əlaqələndirmirəmsə, bu o deməkdir ki, mən başqa ilahlara xidmət edirəm, yəni bütpərəstlik edirəm. Bəs bu vəziyyətdə hansı bütə xidmət edirəm? Həmin sürücü. O, mənim əhvalımı pozdu və mən artıq ona eyni şəkildə cavab vermək məcburiyyətində olduğumu düşünürəm.

Başqa bir misal: işdəki rəisim mənim həyatımı cəhənnəmə çevirir və ürəyimin dərinliyində ona pislik arzulayıram, əvəzində isə bu hadisəni hər şeyi idarə edən yeganə qüvvənin təzahürü kimi qəbul etməliyəm. Yəni yenə başqa bir bütə xidmət edirəm. Bu vəziyyətdə hansı bütə xidmət edirəm? Öz rəisimə. Mən onun həyatımı zəhərlədiyini düşündüyüm zaman yanılıram.

Kabala alimi R. Kuk yazır: "Təbiətin sənə təsirini əsla kiçiltmə. Tarix, həyatın dolaşıq hadisələrində itib batan bir dul deyil. Onun dərinliklərindən həqiqi Məsih çıxacaq, hər şeyi edən və idarə edən Haqq Sahibi ortaya çıxacaq. Həyatın bütün prosesləri əvvəlcədən müəyyən edilmiş və planlaşdırılmışdır, bütün inkişaf öz ardıcıllığı ilə gedir və yalnız Nur dəyişməzdir."

Bu sitatın mənası belədir: başına gələn hər şeyi qiymətləndir. Tarix, təsadüfi bir xaos deyil. Hər bir insan üçün ruhani dirçəliş və dərk gələcək. Yaradan, hər şeyi əvvəlcədən idarə edən Qüvvə olaraq ortaya çıxacaq və insan, bütün baş verənləri anlayaraq haqq qazandıracaq. Çünki həyatın bütün prosesləri əvvəlcədən planlaşdırılıb və yalnız Nur dəyişməzdir.

Bizim başımıza gələn hər şey, nə qədər ədalətsiz görünsə də, Yaradan tərəfindən bizə Ona yaxınlaşmağımız üçün göndərilir. “Ondan başqa heç kim yoxdur” qanunu ilə daxili işimiz, həyatımızdakı hər şeyi yeganə qüvvənin təzahürü kimi qəbul etməkdir. Hətta bizi ruhani yoldan uzaqlaşdırdığı görünən hadisələri belə.

Başımıza gələn hər fikir, ürəyimizdə qəflətən yaranan hər istək, həyatımızdakı hər hadisə əslində Yaradanın bizə Onunla əlaqəni bərpa etmək üçün etdiyi çağırışdır. Yalnız Yaradanla əlaqə quraraq həyatın bizi boğan rutinindən xilas olub, həqiqi var olduğumuz yerə gələ bilərik. Həyatın mənası ilə bağlı sual verməkdiyimiz zaman, biz ipli kuklalar kimi idarə olunuruq. Yaradan, yaradılışın məqsədi və bu məqsədə qarşı mənim mövqeyim haqqında düşünmək – bu ən qiymətli hədiyyədir, həqiqi həyata çıxmaq üçün bəxtəvər bir fürsətdir. Yaradan hər an bizə SMS göndərir. Ona cavab verəcəyikmi?!

Özünü yoxla:

• “Ondan başqa heç kim yoxdur” qanunu ilə işləmək nə deməkdir? Bu işin prosesində hansı çətinliklərlə qarşılaşırıq?

Mən Birinciyəm və Mən Sonuncuyam

Tədrisin ilk mərhələsində tələbənin etməli olduğu əsas səylərdən biri, kabala elminin çoxsaylı tərkib hissələrindən bütöv və vahid bir mənzərə yaratmaqdır. Lakin hər şeydən əvvəl, burada nə haqqında danışıldığını sadəcə başa düşmək vacibdir. Yalnız başımızda nisbətən aydın bir mənzərə formalaşmağa başladıqdan sonra (bu mənzərə sonra saysız-hesabsız dəfə dəyişəcək), biz geri addım atır, razılıqla əllərimizi ovuşdurur və sual veririk: “Yaxşı, bəs indi nə etməliyik? Bizə deyin, ruhaniyyətə necə nail ola bilərik?”

Lakin cavab çox vaxt bizi tam çaşqınlığa salır: məlum olur ki, bizim heç nə etməyimiz lazım deyil. Bütün işi nur görəcək! Bizə yalnız arzulamaq, cəhd göstərmək və nurdan bizə dəyişməyimiz üçün kömək istəmək lazımdır, qalanını nur özü edəcək. Nur, qabı (kli) yaratdığı kimi, onu islah edəcək və nurla dolduracaq. İstəyin yalnız nur tərəfindən islah edilə biləcəyini, bizim isə sadəcə dəyişmək istəməli olduğumuzu başa düşmək, “Ondan başqa heç kim yoxdur” qanunu ilə daxili işimizin ayrılmaz hissəsidir. Gəlin bu barədə daha ətraflı danışaq.

Bizə deyirlər ki, niyyətimizi dəyişməliyik; bizə öyrədirlər ki, istəyimizi məhdudlaşdırmalı və ekran əldə etməliyik. "Əla! – cavab veririk. – İndi biz bunu necə edəcəyimizi bilmək istəyirik. Bizi öyrədin." Lakin “Ondan başqa heç kim yoxdur” həqiqətini qəbul etmək və dərk etmək bizim üçün çox çətindir. Rambam yazdığı kimi, “Yalnız O, birinci yaradıb, yaradacaq və bütün varlıqları idarə edəcək”. Bizim almaq  istəyimiz prosesə tam nəzarət etməyə, hərəkətləri yerinə yetirməyə və müvafiq nəticələri görməyə can atır. Amma əksinə, biz nura ehtiyac duyuruq, çünki “hərəkət edən biz deyilik”.

Yaradan, yaradılışda baş verən hər şeyin və bizim həyata keçirməli olduğumuz bütün islahatların arxasında duran qüvvədir. Yaradılış və İstək inkişafının bütün mərhələləri, həm bu dünyada, həm də ruhani aləmlərdə, nurun qaba təsiri nəticəsində formalaşır. Bəs bizim rolumuz nədən ibarətdir? Sadəcə islahata can atmaqdan. 

Nur və qab (kli) arasındakı əlaqə yaradılışın ilk mərhələlərində belə görünür. Nur, “vermək istəyi” olaraq da adlandırılır, heç nədən bir şeyi, yəni qabı – almaq  istəyini yaratdı. Deməli, nur qabdan əvvəl gəlir və onu qurur. Yaradanın niyyətinin inkişaf mərhələlərinin ardıcıllığı belədir və bu, yaradılışın son islahına qədər davam edir. Bu proses ərzində nur, hər şeyi formalaşdıran və yaradan yeganə qüvvədir.

Nur yaratdığı kimi, bizi həyatımız boyu inkişaf etdirir və bəsləyir. Eynilə ruhani yolda bizi idarə edir, xüsusilə kabala elmini öyrənəndə. Bu iki proses arasında böyük bir oxşarlıq var. Kabala elminin öyrənilməsi təbii bir prosesdir və bir uşağın yeriməyi və danışmağı öyrənməsi kimi təzahür edir. Uşaq, inkişaf proqramı ilə doğulduğu kimi, biz də bütün ruhani yüksəliş mərhələlərini içimizdə daşıyırıq. Yeganə etməli olduğumuz şey, uşaq kimi, istəklərımızı həyata keçirmək istəməkdir. Nur isə bütün işi yerinə yetirəcək, çünki “Ondan başqa heç kim yoxdur”.

Lakin burada çox mühüm bir fərq var: dünyada uşağın inkişafı ilə insanın ruhani inkişafı arasında fərq mövcuddur. Uşaq və “qəlbdəki nöqtə” istəklərə uyğun olaraq inkişaf edir. Lakin uşağın istəklərı təbii şəkildə təzahür edir, onun sualı olmadan, əvvəlcədən müəyyən olunmuş inkişaf planına uyğun olaraq. Biz isə fərqli olaraq, öz ruhani inkişafımıza can atmaq istəyini özümüz qurmalıyıq. Bu məqam son dərəcə vacibdir, çünki məhz burada bizim azad seçimimiz ortaya çıxır.

Bütün yaradılışın inkişaf mərhələləri boyunca, yaradılış niyyətindən tutmuş ruhani aləmlərin bu dünyaya enişinə qədər və milyardlarla illik inkişaf müddətində, qəlbdəki nöqtənin oyanmasına qədər, biz şüursuz olaraq əvvəlcədən müəyyən edilmiş bir proqram üzrə inkişaf edirdik. Hər dəfə nur bizdə yeni bir istək oyatdıqda, o, həmin istəyi doldururdu.

Oyunun qaydaları yalnız qəlbdəki nöqtənin oyandığı andan dəyişir. Nur, istəklərə təsir etməklə eyni zamanda bizi islah edir və doldurur, çünki yazılıb: "Ondan başqa heç kim yoxdur". Lakin qəlbdəki nöqtənin oyanmasından sonra, nur yalnız o zaman təsir göstərəcək ki, biz ondan bunu istəyək. Kabala alimləri bu şərti "yarım şekel" adlandırırlar: Biz öz yarım şekelimizi verməkliyik, o zaman Yaradan da öz tərəfini tamamlayacaq.

Bütün yaradılışda nur və qabdan başqa heç nə yoxdur, yəni zövq və istək. Əgər biz içimizdə kifayət qədər qüvvətli və yönümlü bir İstək inkişaf etdirə bilsək, nur bizə mütləq açılacaq və bizə tsimtsum (məhdudlaşdırma), ekran və vermək niyyətinin nə olduğunu öyrədəcək. Belə qüvvətli və məqsədyönlü bir xahişə nail olmaq üçün biz daim Yaradanla əlaqəmizi yeniləməyə çalışmalıyıq. Buradan anlayırıq ki, bu dünyanın bütün təzahürlərini niyə Yaradanla əlaqələndirmək bu qədər vacibdir.

Özünü yoxla:

 “Ondan başqa heç kim yoxdur” qanunu ilə işləmək və istəyin islahı arasında hansı əlaqə var?

Həqiqət və İnanc

"Hər şey Ondan gəlir" ifadəsinin qüvvəsi onun sadəliyində və başa düşülməsinin asanlığındadır. Bu ifadə qısaca və konkret şəkildə deyir: Yaradan hər şeyin yeganə qüvvəsidir və hər şey Ondan qaynaqlanır. Bu, cəmiyyətimizdə bu ifadənin necə qəbul edildiyini göstərir və ilk baxışda kabala elmi də bu ifadəyə eyni mənanı verir.

Lakin kabalistik təfsir ilə ümumi qəbul edilmiş təfsir arasında böyük bir fərq var. Bu fərqi başa düşmək üçün, əvvəlcə kabalanın "inanc" anlayışını necə təyin etdiyini izah etməliyik. Hər iki yanaşma, “Ondan başqa heç kim yoxdur” ifadəsinin, əslində, yeganə qüvvəyə inancı ifadə etdiyini qəbul edir. Lakin kabalada “inanc” anlayışı tanış olan ənənəvi təfsirdən kəskin şəkildə fərqlənir.

Ümumi anlamda, "inanmaq" sözü, müəyyən bir fərziyyəni təcrübədə yoxlamadan həqiqət kimi almaq deməkdir. Kimsə bizə bir şey deyir və biz ona inanırıq. Məsələn, uzun illər insanlar Günəşin Yer kürəsinin ətrafında dövr etdiyinə inanırdılar. Eyni şəkildə, insanlar Yaradanın mövcudluğuna inanırlar.

Lakin kabala alimləri "inanc" sözünü tamamilə fərqli bir şəkildə anlayırlar. İnsan öz dostlarına inandığı zaman, bu, onun dostlarının var olup olmadığını bilmədiyi anlamına gəlmir; halbuki, heç vaxt onları görməyib və onlarla tanış olmayıb, yenə də dostlarına inanır. Bu qəribə səslənir, amma insanlar Allah haqqında da eyni cür danışırlar. İnsan öz dostlarına inandıqda, bu, onların mövcud olduğunu və onu yarı yolda qoymayacaqlarını bilməsi deməkdir. Kabalada da eyni məntiq işləyir: inanc – hiss və təcrübə ilə təsdiq olunan bir dərkdir. Kabala elmi bizdən yeganə Yaradanın mövcudluğuna sübutsuz inancı tələb etmir, əksinə, Onu həqiqətən dərk etməyi, hiss etməyi təklif edir. Yazılıb: “Dadın və görün, Yaradan nə qədər xeyirxahdır.”

Kabala elmində biz Yaradanla birbaşa əlaqə qurmalı və Onu ağzımızdakı meyvənin dadı kimi hiss etməliyik. Kabala ənənəvi mənada "inanc" anlayışını qəbul etmir.

İndi biz “Ondan başqa heç kim yoxdur” ifadəsinin adi təfsiri ilə kabalistik təfsiri arasındakı fərqi başa düşə bilərik. Kabala elmi bizə deyir ki, biz yaradılışı idarə edən, xeyirxah və xeyir verən bir yeganə qüvvəni hiss etməliyik, onun mahiyyəti – xeyir, məqsədi isə – yaradılışı məmnun etməkdir. Biz bunu hiss etməliyik. Sadəcə inanc burada kifayət deyil, bu sözlərin şifahi şəkildə nəsildənnəslə ötürülməsi də yetərli deyil.

Kabala alimləri deyirlər ki, biz Yaradanı həqiqətən dərk etmədən, Onun xeyirxah və xeyir verən olduğunu hiss etmədən, “Ondan başqa heç kim yoxdur” ifadəsini iddia edə bilmərik. Sadə xalq inancı öz məqsədinə malikdir və ona hörmət edilməlidir. Lakin qəlbində nöqtəsi oyanmış və ruhani yoluna başlayan insan üçün sadə inanc kifayət deyil. Adi inanc, ona Yaradanla əlaqə qurma istəyi ilə meydana çıxan yeni istəyini həyata keçirməyə kömək etməyəcək.

“Ondan başqa heç kim yoxdur” qanunu ilə bağlı daxili iş insanı öz istəyini islah etməyə məcbur edir. Çünki Yaradanın açıqlanmasının şərti, almaq  istəyinin vermək niyyətinə islah edilməsidir. İstəyin islahı ilə bağlı daxili iş heç vaxt bitmir; almaq  istəyi daim böyüyür və genişlənir, hər dəfə öz yeni xüsusiyyətlərini açır. Bütün yaradılışın təzahürlərini bir mənbəyə, xeyirxah və xeyir verən qüvvəyə bağlamağa yönələn səylər insanı inkişaf etdirir və onu “Ondan başqa heç kim yoxdur” ifadəsinə sadə inancla kifayətlənməyə qoymur.

Özünü yoxla:

 Kabala elminin “inanc” anlayışı nədir?

Dərsin nəticələri. Qısa xülasə

 İnsan üçün əsas iş, bütün reallığın təzahürlərini: yaxşı, pis və sadə hadisələri yeganə mənbəyə, Yaradanla əlaqələndirməkdir. Əgər biz hər hansı bir hadisəni Yaradanla deyil, başqa birisi ilə əlaqələndiririksə, bütpərəst adlanırıq.

 “Ondan başqa heç kim yoxdur” qanunu ilə daxili işin vacib hissəsi budur ki, yalnız Yaradan bizim istəyimizi islah edə bilər. İnsan öz istəyini müstəqil şəkildə islah edə bilməz, buna görə də Yaradanın köməyinə ehtiyac duyur. Bizim bütün işimiz düzgün islah istəyinə gəlməkdir.

 Kabala elmi bizi öyrədir ki, biz Yaradanı həqiqətən dərk etməliyik. Yalnız Yaradanı tam dərk etdikdən sonra biz mövcud reallığın bütün təzahürlərini yeganə qüvvə, xeyirxah və xeyir verən qüvvə ilə əlaqələndirə bilərik və “Ondan başqa heç kim yoxdur” ifadəsinin nə demək olduğunu təcrübədə başa düşə bilərik. Biz Yaradanı həqiqətən xeyirxah və xeyir verən kimi hiss etməyincə, “Ondan başqa heç kim yoxdur” deyə bilmərik.

Terminlər

Bütpərəstlik – insanın daxili vəziyyətidir, burada o, bütün yaxşı və pis təzahürləri Yaradanla deyil, başqa bir mənbə ilə əlaqələndirir.

Yarım şekel – islah istəyi. İnsan öz daxilində islahatın Yaradan tərəfindən həyata keçirildiyini dərk edir və anlayır. İşin yarısı, yəni istəyin aydınlaşdırılması insan tərəfindən həyata keçirilir, digər yarısı isə – istəyin islahı – Yaradan tərəfindən yerinə yetirilir.

İnam – Yaradanın, yəni əta xüsusiyyətinin həqiqi və real dərk edilməsidir.

Sual və cavablar

• Sual: «Ondan başqa heç kim yoxdur» qanunu ilə işləmək nə deməkdir? Bu işin prosesində hansı çətinliklərlə qarşılaşırıq?

• Cavab: «Ondan başqa heç kim yoxdur» qanunu ilə daxili iş, reallığımızdakı bütün təzahürləri bir mənbəyə bağlamaq deməkdir. Bu işdə rast gəlinən çətinliklər:

Bu həyatda qarşılaşdığımız bütün çətinlikləri Yaradanın hesabına yazmaq;

Həyatın hər bir təzahürünü bir mənbəyə bağlamaq və xüsusilə "hər bir" məqamına diqqət yetirmək.

• Sual: «Ondan başqa heç kim yoxdur» qanunu ilə iş və istəyin islahı arasında hansı əlaqə var?

• Cavab: İstəyin yaranmasından onun son islahına qədər olan bütün inkişaf prosesi nuru inkişaf etdirən klidən (qabdan) asılıdır. Necə ki, reallığımızın bütün təzahürlərinin kökü Yaradanla bağlıdır, eləcə də istəyin islahı Yaradan vasitəsilə baş verir. Biz yalnız islah üçün dua etməliyik. Əgər belə etsək, Yaradan istəyi islah edəcək.

• Sual: kabala elminin tərifinə görə inam nədir?

• Cavab: inam – əta xüsusiyyətinin həqiqətdə dərk edilməsidir. Əta xüsusiyyətini dərk etmək yalnız istəyin alınmadan əta etmək istiqamətində islahı zamanı mümkündür. Yalnız istəyi islah etməklə Yaradana haqq qazandıra və reallığın bütün təzahürlərini – həm yaxşı, həm də pis – xeyirxah və xeyir yaradan vahid qüvvəyə bağlaya bilərik.

1 R. Кuк. «Lampalar» (Ortodoks), 28.

2 RAMBAM. «İnamın 13 prinsipi».

3 RAMBAM. «Dua arzulama haqqında».

4 Zəbur, 34, 9.