Barux Şalom Levi Aşlaq (Rabaş)
933. Misirdən çıxışla bağlı
Məgər bizim müdriklər deməmişdilərmi ki, Misirdən çıxış haqqında danışmaq sual-cavab şəklində olmalıdır? Əgər insanın onu sorğulayan kimsəsi yoxdursa, özü-özündən soruşmalıdır: “Bu gecə nə ilə fərqlənir?..” və s.
Və bunu əxlaqi baxımdan izah etmək lazımdır. “Hekayə” sözü “səmalar nəql edir” sözündəndir. Misirdən çıxış isə klipot və Sitra Axradan azad olmaq və qurtuluş vəziyyəti deməkdir. Burada məqsəd – qurtuluşun kökünü oyatmaq və onu cəlb etməkdir. Və bu məhz “səmalar nəql edir” xüsusiyyətində gizlənmişdir – yəni insan özünü müxtəlif dünyəvi istəklərdən azad etdikdə, o zaman Yaradanın vəsf haqqında “nəql etmək” qabiliyyətinə sahib olur.
Lakin insanın səma xüsusiyyətinə qalxması üçün onun işi sual və cavab xüsusiyyətində olmalıdır. Buna görə də “oğullar” sual verirlər. “Oğullar” – “banim” – anlayış, dərk və ağıl deməkdir – onlar ona sual verirlər.
Əgər onun oğulları yoxdursa, yəni ağıl və bilikdə heç bir sualı yoxdursa, çünki biliyi və xasiyyətləri “zax”dır–təmizdir və o zaman özü bu sualları oyatmalıdır – necə ki, atam və müəllimim (Baal Sulam) müdriklərin bu sözlərini izah etmişdi: “Mən sübh şəfəqini oyadıram, sübh şəfəqi məni oyatmır.”
«Bu gecə bütün gecələrdən nə ilə fərqlənir?»
“Gecə” – xisaron və qaranlıq xüsusiyyətinə malik olan bədən adlanır. “Gündüz” isə bədənə nur saçan ruh adlanır. Və insan soruşur: onun bədəni dünyanın digər xalqlarının bədənlərindən nə ilə fərqlənir? “Axı hər gecə – yəni bədənlər – istədiyimizi yeyirik” – heç bir araşdırma aparmadan, ürəyin nə istəyi varsa, deyirlər ki, bu onlar üçün xeyirlidir. “Ancaq bu gecə” – yəni mənim bədənim həm düşüncədə, həm də istəkdə məhdudlaşdırılıb.
Bu isə “biz qullar idik... və O bizi çıxartdı” sözlərinin izahıdır. Yəni məhz bu məhdudiyyətlər sayəsində biz sürgündən çıxa bilərik. Bu o deməkdir ki, biz hər dəfə dəyişiklikləri, yüksəliş və enişləri gördüyümüz üçün, bu mübarizə sayəsində dua üçün yer oyanır. Və o zaman bu yerinə yetir: “Və İsrail övladları işdən inildədilər... və fəryadları yüksəldi”. Yəni yalnız sürgün tam ölçüdə açıldıqda, Qurtuluş başlayır.
Və bu bizə Misirdə baş verən sürgün və qurtuluşun ardıcıllığını göstərir. Bu ardıcıllığı biz Son İslaha qədər davam etdirməliyik.