Xevruta - 28-ci dərsi izləyərək. Kabala Müdrikliyində ‘Müəllimin Rolu
Xevruta - 28-ci dərsi izləyərək. Kabala Müdrikliyində ‘Müəllimin Rolu
Kabalistlərin dili sözün tam mənasında bir dildir: həm kök və budaq baxımından, həm də səbəb və nəticə baxımından çox dəqiqdir. Bu dilin özünəməxsus üstünlüyü ondadır ki, onun vasitəsilə incə təfərrüatları heç bir məhdudiyyət olmadan ifadə etmək mümkündür. Həmçinin onun vasitəsilə istənilən məsələyə birbaşa yaxınlaşmaq mümkündür, onu nə əvvəl gələnlə, nə də sonra gələnlə əlaqələndirməyə ehtiyac olmadan.
Lakin onda tapdığın bütün bu uca üstünlüklərə baxmayaraq, onda böyük bir çatışmazlıq var: onu dərk etmək çətindir. Onu kabalist müdrikdən və öz ağlı ilə anlayan müdrik birindən başqa, demək olar ki, dərk etmək mümkün deyil. Bu o deməkdir ki, hətta qalan dərəcələri aşağıdan yuxarıya və yuxarıdan aşağıya öz ağlı ilə anlayan biri də, bu dili öz müəllimindən üz-üzə almış müdrikdən almayınca, heç nə anlamayacaq.
-- Baal Sulam “Kabala elmi və onun mahiyyəti”
01
Ruhani inkişafın üç amili
Ruhani inkişaf üç əsas amilə əsaslanır: müəllim, eyni düşüncəli insanlardan ibarət qrup və ilkin mənbələr. Bu amillərin hər birinin özünəməxsus rolu var. Birlikdə onlar həqiqi ruhani inkişaf üçün zəruri olan şərtləri yaradırlar.
Müəllim istiqamət və ruhani yola canlı əlaqə verir. Qrup insana ruhani xüsusiyyətlərin inkişaf edə biləcəyi mühiti verir. İlkin mənbələr şagirdi həqiqi hikmətə və onun daxilində olan ruhani qüvvəyə bağlayır.
Müzakirə üçün suallar
1.Niyə ilkin mənbələr adətən müəllim və qrup olmadan ruhani inkişaf üçün kifayət etmir?
2.Bu üç amil arasındakı əlaqəni necə başa düşürsünüz? Onlardan hər hansı biri həqiqətən digərlərindən müstəqil mövcud ola bilərmi?
02
Kabalada müəllim kimdir?
Kabala müəllimi adi müəllimlə eyni deyil. Adi müəllim bilik verir, fikirləri izah edir və praktik həyatda nümunə ola bilər. Kabalist isə bizim dünyamızda olan, eyni zamanda daha yüksək ruhani dərəcə ilə bağlı olan insandır.
Bu o deməkdir ki, onun öyrətdiyi ruhani reallıq haqqında canlı hissiyyatı var. Kabala adi hiss orqanları ilə qavranıla bilməyən şeyi öyrənir. Kabalistin əlavə hissi, ruhani hissi var və onun vasitəsilə o, ali aləmi qavrayır.
Bu səbəbdən müəllimin rolu yalnız məlumat ötürməklə məhdudlaşmır. Müəllim “ali nurun keçiricisidir”. Onun vasitəsilə şagird reallığın Yaradan adlanan daha yüksək səviyyəsindən təsir alır.
Şagird hələ bu ruhani reallığı birbaşa hiss etməyə bilər. Əvvəlcə o yalnız sözlər, izahlar, mətnlər və təəssüratlar alır. Lakin zaman keçdikcə, müəllim vasitəsilə o, müəllimin danışdığı ruhani anlayışlara və qüvvələrə münasibəti mənimsəməyə başlayır.
Müzakirə üçün sual
Kabalist müəllimlə adi müəllim arasındakı əsas fərq nədir?
03
Müəllimi necə seçmək
Müəllim seçimi insanın öz məqsədini aydın şəkildə anlamasından başlayır. Əgər insan Kabalanı öyrənmək istəyirsə, o, həqiqətən Kabala hikmətini öyrədən birini axtarmalıdır: ali qüvvəni, ali idarəetmə sistemini və reallığın idarə olunduğu qanunları əldə etmə hikmətini.
Növbəti sual budur: bu müəllim öz biliyini kimdən alıb? Kabalada biliyin ötürülməsi aydın olmalıdır. Müəllim tanınmış kabalistlə bağlı olmalıdır, yəni onun biliyi etibarlı ruhani silsilə vasitəsilə gəlməlidir.
Digər vacib meyar budur ki, müəllim öz təsəvvüründən və ya şəxsi fikirlərindən deyil, ilkin mənbələrdən öyrətməlidir. Şagird təlimin həqiqi kabalistik mətnlərə əsaslanıb-əsaslanmadığını yoxlamalıdır.
Bu əsas meyarlar yoxlandıqdan sonra insan öz daxili hissinə qulaq asa bilər. O özündən soruşa bilər: kimin dili mənə daha yaxındır? Kimin üslubunu anlaya bilirəm? Kim məndə məqsədlə daha aydın əlaqə oyadır? Bu, eqoist üstünlük məsələsi deyil, şagirdlə müəllim arasında təbii uyğunluq məsələsidir.
Müəllimi dəyişmək bəzən əsaslandırılmış ola bilər. Lakin insan öz səbəbini diqqətlə yoxlamalıdır. O, artıq səy göstərmək istəmədiyi üçün ayrılır, yoxsa həqiqətən bu müəllimlə irəliləməyə davam edə bilmədiyi üçün? Cavab dürüstlük tələb edir.
Müzakirə üçün suallar
1.Müəllimin biliyinin mənşəyi, onun “ruhani silsiləsi” niyə bu qədər vacibdir?
2.Müəllimin ilkin mənbələrdən öyrətməsi niyə vacibdir?
3.İnsan daxili uyğunluq hissini eqoist üstünlükdən necə ayıra bilər?
4.Müəllimi dəyişmək nə zaman əsaslandırılmışdır və nə zaman əsaslandırılmış deyil?
04
Müəllimlə şagird arasındakı əlaqə
Müəllim şagirdə ali nurun keçiricisidir. Bu əlaqə müəllimin çoxlu şagirdi olsa belə yox olmur.
Əsas məsələ müəllimin hər şagirdi şəxsən tanıyıb-tanımaması deyil. Vacib olan şagirdin daxili münasibətidir. Əgər insan özünü şagird hesab edir və daxilən müəllimə doğru can atırsa, o, onun vasitəsilə ali qüvvə ilə canlı əlaqə qurur.
Əvvəlki nəsillərdə qruplar daha kiçik idi və müəllimlə şagird arasındakı əlaqə çox vaxt şəxsi və yaxın olurdu. Bu gün bir çox şagird müəllimdən fiziki olaraq uzaqda ola bilər və müəllim onları şəxsən tanımaya bilər. Yenə də daxili əlaqə mövcud ola bilər. Bu, şagirdin can atmasından, münasibətindən və müəllimdən istiqamət almaq arzusundan asılıdır.
Müzakirə üçün suallar
1.Müəllim şagirdi şəxsən tanımırsa, müəllimlə ruhani əlaqə necə mövcud ola bilər?
2.Şagirdin müəllimə doğru “daxili hərəkəti” praktikada nə deməkdir?
3.Şagirdin müəllimə münasibəti niyə bu qədər vacibdir?
05
Müəllimlə şagird arasında ünsiyyət: müəllim özünü aşağı salır, şagird isə onu yüksəldir
Kabalada müəllimlə şagird arasındakı münasibətdə özünəməxsus bir prinsip var. Müəllim qəsdən özünü şagirdlərin gözündə aşağı salır, şagird isə müəllimi öz gözündə yüksəltmək üzərində işləməlidir.
Bu prinsip adətən dünyada gördüyümüzdən çox fərqlidir. Bir çox ənənələrdə və ya sistemlərdə müəllim zahirən böyük, təsirli və uca görünür. Kabalada isə müəllim qəsdən adi insan zəiflikləri və ya məhdudiyyətləri göstərə bilər. Bu, şagirdə daxili iş üçün yer verir.
Şagird müəllimi adi və ya qüsurlu gördükdə, seçim qarşısında qalır. O, müəllimi öz xarici gözlərinə görə mühakimə edəcək, yoxsa bu qavrayışdan yuxarı qalxıb müəllimi ruhani məqsədə və onun təmsil etdiyi ruhani əlaqəyə görə qiymətləndirəcək?
Bu iş seçim azadlığı yaradır. Əgər müəllim kamil və təsirli görünsəydi, şagird təbii olaraq ona hörmət edərdi. Lakin müəllim sadə, zəif və ya adi göründükdə, şagird müəllimin əhəmiyyətini özü qurmalıdır. Bu daxili səy şagirdin ruhani inkişafının bir hissəsinə çevrilir.
Müəllim üçün özünü aşağı salmaq ruhani baxımdan da faydalıdır. Bu, onun böyüməsinə kömək edir və şagirdlərə öz işlərini görmək imkanı verir.
Müzakirə üçün suallar
1.Niyə müəllim qəsdən özünü şagirdlərin gözündə aşağı salır?
2.Niyə bu, müəllim üçün faydalıdır və eyni zamanda şagird üçün sınaqdır?
3.Bu prinsip Kabalada seçim azadlığı ilə necə bağlıdır?
06
İlkin mənbələr və onların şərhləri
Kabalistik mənbələrin əsas hissəsinə Sefer Yetzira, Tanax, Babilistan Talmudu, Mişna, Zoar və ARİ-nin yazıları daxildir. Lakin müasir şagirdlər üçün ən aktual mənbələr Baal Sulamın yazıları, xüsusilə onun ARİ və Zoara şərhləri, və Rabaşın yazıları, xüsusilə qrupda ruhani iş haqqında məqalələridir.
Kabalada şərh sadəcə çətin bir mətnin izahı və ya sadələşdirilməsi deyil. Adi tədrisdə şərh oxucuya fikirləri intellektual şəkildə anlamağa kömək edə bilər. Kabalada isə yalnız mənbənin ruhani səviyyəsini əldə etmiş biri ona həqiqətən şərh verə bilər.
Belə bir şərh sözlərdən daha çoxunu ehtiva edir. Müəllif mətnə əlavə ruhani qüvvə yerləşdirir. Bu qüvvə oxucuya təsir edir və onu mənbədə təsvir edilən ali qüvvələrin əldə edilməsinə yaxınlaşdırır.
Buna görə də kabalistik mənbələrin öyrənilməsi, şagird mətni tam anlamadıqda belə, mənalıdır. Məqsəd yalnız intellektual anlamaq deyil. Məqsəd həqiqi mənbələrdə olan ruhani qüvvənin təsirini cəlb etməkdir ki, o, tədricən şagirdin təbiətini dəyişsin.
Kabalada hərflər və sözlər də adi işarələr deyil. Onlar ruhani qüvvələrin birləşmələrini ifadə edir. İnsan irəlilədikcə, hərflərin, sözlərin və mətnin strukturlarının daxili mənasını anlamağa başlayır. Onlar ruhani dünyada qüvvələrin qarşılıqlı təsirini təsvir edən bir dilə çevrilir.
Müzakirə üçün suallar
1.Kabalada şərh adi elm və ya ədəbiyyatdakı şərhdən necə fərqlənir?
2.Əgər şagird hələ oxuduğunu anlamırsa, ilkin mənbələri öyrənmək niyə yenə də vacibdir?
3.Hərflər, ruhani qüvvələr və ali aləmin əldə edilməsi arasında hansı əlaqə var?
4.Niyə Baal HaSulamın və Rabaşın yazıları müasir öyrənmə üçün xüsusilə vacibdir?
II HİSSƏ: TƏHSİL, QRUP VƏ YARADAN
[29-cu dərsə hazırlıq]
07
Boş vaxt və təhsil
Kabala hər bir insanın mütləq oxumalı olduğu sabit minimum saat sayı təyin etmir. Bunun əvəzinə aydın bir prinsip verir: insan öz boş vaxtını Yaradanı əldə etməyə həsr etməlidir.
“Boş vaxt” adi həyat üçün zəruri olanlardan sonra qalan vaxt deməkdir: yuxu, iş, ailə məsuliyyətləri, yemək, sağlamlıq və digər fiziki ehtiyaclar. Kabala insandan adi həyatı tərk etməyi tələb etmir. Əksinə, insandan işləməsi, ailəsinin qayğısına qalması və bu dünyada məsuliyyətlə yaşaması gözlənilir.
Eyni zamanda, insanın boş vaxtından necə istifadə etməsi onun üçün nəyin ən vacib olduğunu göstərir. Kabalistik terminlərlə desək, yemək, yatmaq, işləmək və bədəni qorumaqdan ibarət fiziki həyat “heyvani” səviyyəyə aiddir. İnsanda Yaradanı, həyatın məqsədini və ruhani əldə etməni axtaran hissə isə “insan” səviyyəsi adlanır.
Buna görə sual sadəcə insanın neçə saat oxuması deyil. Əsl sual budur: o, həqiqətən boş olan vaxtla nə edir? O, bu vaxtdan öz daxilindəki insan hissəsini inkişaf etdirmək üçün istifadə edirmi?
Bu yanaşma sevinc və ya həyatdan həzz almaqla ziddiyyət təşkil etmir. Kabalada həqiqi həzz Yaradanın böyüklüyünü əldə etməkdən və insanın Onun dərəcəsinə yüksəldiyi sistemi anlamaqdan gəlir.
Müzakirə üçün suallar
1.Niyə Kabala sabit təhsil saatları təyin etmək əvəzinə “boş vaxt” haqqında danışır?
2.İnsanın boş vaxtından necə istifadə etməsi onun daxili prioritetləri haqqında nəyi göstərir?
08
Kabalistik terminləri öyrənmək
Kabalada terminləri xarici sözlər kimi əzbərləmək kifayət deyil. Kabalistik termini “bilmək” onun daxili mənasını əldə etmək deməkdir.
Kabalada termin ruhani qüvvəyə, əmələ, vəziyyətə və ya münasibətə işarə edir. Hər söz, hətta hər hərf, qüvvələrin birləşməsini ifadə edir. Bu mənada söz sanki məlumat paketidir. O, ruhani mənanın bütöv bir quruluşunu özündə ehtiva edir.
Başlanğıcda olan insan bu terminlərin tam daxili mənasını hələ əldə edə bilməz. Bununla belə, onların əsas təriflərini öyrənmək və Baal Sulamın lüğətinə müraciət etmək faydalıdır. Məsələn, “ekran” haqqında oxuyarkən, şagird ən azı bilməlidir ki, bu, anti-eqoist xüsusiyyətə və ya qüvvəyə aiddir. Bu, şagirdə düzgün istiqamət verir və ruhani anlayışları maddiləşdirməkdən çəkinməyə kömək edir.
Eyni zamanda, şagird başa düşməlidir ki, sadə tərif yalnız başlanğıcdır. Terminin həqiqi mənası daxili əldə etmə vasitəsilə aşkarlanır. İnsan ruhani olaraq inkişaf etdikcə, sözlər tədricən real daxili vəziyyətlər və qüvvələrlə əlaqələnir.
Buna görə kabalistik terminlərin öyrənilməsinin iki səviyyəsi var: əsas mənanı anlamaq və daxili mənaya can atmaqdır.
Müzakirə üçün suallar
1.Kabalistik termini bilmək adi əzbərləmədən necə fərqlənir?
2.Başlayanlar daxili mənanı hələ əldə etməsələr belə, tərifləri öyrənmək niyə faydalıdır?
3.Şagird mətni oxuyarkən həm sadə mənanı, həm də daxili mənanı necə öyrənə bilər?
09
Qrup nədir və nə üçün lazımdır?
Qrup sadəcə insanların toplusu deyil. Kabalistik nöqteyi-nəzərdən, qrup öz eqoizmlərindən yuxarı qalxmağa hazır olan eqoist qüvvələrin toplanmasıdır ki, aralarında Yaradana bənzər qüvvələr şəbəkəsi qursunlar.
Yaradanın əsas xüsusiyyəti əta etməkdir. Bu xüsusiyyət insan tərəfindən təkbaşına həyata keçirilə bilməz. O yalnız başqalarına münasibətdə üzə çıxa bilər. İnsan daşlara, bitkilərə və ya mücərrəd fikirlərə qarşı həqiqətən əta etməyi tətbiq edə bilməz. əta etmə xüsusiyyəti eyni ruhani məqsədə doğru işləyən insanlar arasındakı əlaqədə real olur.
Bu səbəbdən qrup ikinci dərəcəli vasitə deyil. O, ruhani inkişaf üçün zəruri şərtdir. Yaradan məhz dostlar arasındakı islah olunmuş əlaqədə aşkarlanır.
Qrupa daxil olmaq dostlarla bərabər və hətta onlardan aşağı olmaq üzərində işləmək deməkdir. Bu, adi mənada alçalma demək deyil. Bu, qrupun təsirini və onun vasitəsilə işləyən ali nuru almaq üçün insanın eqoist öz əhəmiyyətini ləğv etməsi deməkdir.
İnsan qrup qarşısında özünü ləğv etdikdə, yoldaşlardan məqsədin əhəmiyyətini, əlaqə arzusunu və irəliləmək gücünü ala bilir.
Müzakirə üçün suallar
Niyə əta etmə xüsusiyyəti yalnız qrupda aşkarlana bilər?
Qrup insanın ruhani irəliləyiş arzusunu necə artırır?
10
Yaradan insanı necə qiymətləndirir
Kabalada Yaradan insanı başqalarından ayrılmış ayrı bir fərd kimi qiymətləndirmir. İnsan qrupa daxil olma və onun birliyinə töhfə vermə ölçüsünə görə ölçülür.
Yaradanın insana şəxsi münasibəti mövcuddur, lakin o həmişə qrup vasitəsilə keçir. İnsan ruhani təsiri dostlarla əlaqəsinə və onları Yaradana bənzərlikdə birləşdirmək üçün göstərdiyi səyə görə alır.
Minimal ruhani vahid onluqdur.Əta etmə xüsusiyyəti bu quruluşdan kiçik bir şeydə tam şəkildə həyata keçirilə bilməz. Onluq islah olunmuş ruhani sistemin kiçik modelidir. Onda müxtəlif arzular bir olmaq üçün birlikdə işləyə bilər.
Qrupda “ərimək” özünü başqalarından ayrı və daha vacib hiss etməyi dayandırmaq deməkdir. Bu, dostlar arasındakı əlaqəyə xidmət etmək istəmək deməkdir. Bu, insanı silmir. Əksinə, ondakı həqiqi insan səviyyəsinin inkişaf etməsinə imkan verir.
Müzakirə üçün sual
Niyə Yaradan insana ayrı, təcrid olunmuş fərd kimi münasibət göstərmir?
11
Qrup vasitəsilə Yaradanın işarələrini necə görmək olar
Həyatda insan bir çox hadisələr yaşayır: işdə çətinliklər, münasibətlərdə problemlər, itki, qarışıqlıq və ya digər sınaqlar. “Yaradan bunun vasitəsilə mənə nə demək istəyir?” deyə soruşmaq təbiidir.
Lakin Kabala öyrədir ki, biz hər bir həyat hadisəsini Yaradanın birbaşa şəxsi mesajı kimi şərh etməyə çalışmamalıyıq. Reallıq qarşılıqlı bağlı sistemdir. Bir insanla baş verənlər bir çox başqa insanlarla, bir çox sistemlərlə və ruhların bütün sistemi ilə bağlı ola bilər. Biz bu əlaqələri indiki səviyyəmizdən hesablaya bilmərik.
Buna görə əsas sual “Yaradan mənə nə demək istəyir?” deyil. Daha yaxşı sual budur: “Mən Yaradana nə demək istəyirəm?” Başqa sözlə, mən necə cavab verirəm? Nə baş verməsindən asılı olmayaraq, əlaqəyə,əta etməyə və məqsədə doğru irəliləyirəmmi?
Yaradanın dili qrup vasitəsilə aşkarlanır. İnsan Yaradanın işarələrini dostlarla münasibəti vasitəsilə tanımağa başlayır: o, onlara necə münasibət göstərir, onlar ona necə münasibət göstərirlər və onların arasındakı əlaqədə nə aşkarlanır.
Qrup insanın Yaradanın münasibətini deşifrə edə biləcəyi yerə çevrilir. Yoldaşlarla iş vasitəsilə o, Yaradanın onu necə idarə etdiyini, onda nə oyatdığını və necə cavab verməli olduğunu anlamağa başlayır.
Buna görə təhsilin növbəti mərhələləri qrupa yönəlir. Yoldaşlarla ünsiyyət vasitəsilə insan tədricən Yaradanla ünsiyyət dilini öyrənir.
Müzakirə üçün suallar
1.Niyə insan həyatın hər çətinliyində birbaşa şəxsi mesaj axtarmamalıdır?
2.“Mən Yaradana nə demək istəyirəm?” sualı insanın həyata münasibətini necə dəyişir?
Nəticə
Bu dərs praktik ruhani işin əsasını təqdim edir. Müəllim şagirdi yola bağlayır. İlkin mənbələr ali nurun təsirini gətirir. Qrup əta etmə xüsusiyyətinin həqiqətən tətbiq edilə və aşkarlana biləcəyi yeri təmin edir.
Bu nöqtədən etibarən əsas diqqət qrupa yönəlir: onu necə qurmaq, ona necə düzgün daxil olmaq, dostlara necə münasibət göstərmək və bu əlaqə vasitəsilə Yaradanın dilini tanımağa necə başlamaq.