Xevruta - 21-ci dərsin davamı - Ali aləmlərin strukturu
Ali aləmlərin quruluşu
Xevruta - 21-ci dərsin davamı
Biz keçən bazar günündən olan parçaların bir hissəsini yenidən oxuyacağıq (hamısını yox, çünki yəqin ki, vaxtımız çatmayacaq), sonra isə Rav Mixael Laytmanın izahı olacaq və müzakirə, suallar üçün bir qədər yer qalacaq.
Baal Sulamdan - Kabala Elminə Giriş
...Yaradılış düşüncəsi yaradılmışlara Öz bol səxavətinə uyğun olaraq həzz vermək idi. Bu səbəbdən, ruhlarda Onun bolluğunu almaq üçün böyük bir istək və həsrət həkk olundu.
Bu ona görədir ki, almaq istəyi bolluqdan alınan həzzin ölçüsünə uyğun qabdır, çünki bolluğu almaq istəyinin ölçüsü və gücü məhz bolluqdan alınan həzz və ləzzətin ölçüsünə uyğundur. Və onlar bir-biri ilə o qədər bağlıdırlar ki, onları ayırmaq mümkün deyil, yalnız onların aid olduqları şey baxımından: həzz bolluğa aiddir, bolluğu almaq üçün böyük arzu isə alan yaradılmış varlığa aiddir.
...
Və bil ki, bunlar ali aləmlərdə ayırd etdiyimiz nur və qabdır (kli). Onlar zəruri olaraq bir-birinə bağlı şəkildə gəlir və pillədən-pilləyə birlikdə enirlər.
...
Almaq istəyinin yuxarıda qeyd olunan ABYA [Atsilut, Briya, Yetsira, Asiya] dörd mərhələsi ilə enməsinin səbəbi ondadır ki, qablarla bağlı böyük bir qayda var: nurun yayılması və onun çıxması qabı öz vəzifəsinə uyğun edir. Bu o deməkdir ki, qab öz nurundan ayrılmadığı müddətdə o, nurun daxilindədir və məşəl qarşısındakı şam kimi onun içində ləğv olur.
...
Buna görə də HaVaYaH adındakı, Xoxma, Bina, Tifferet, Malxut adlanan dörd mərhələ zəruridir. Xoxma adlanan birinci mərhələ əslində yaradılmışın bütünü, nur və klidir. Onun içində bütün nuru ilə birlikdə böyük almaq istəyi vardır və bu, “Xoxma nuru” və ya “Xaya nuru” adlanır, çünki bu, yaradılmışın içindəki bütün həyat nurudur və öz qabına bürünmüşdür. Lakin bu birinci mərhələ tam nur hesab olunur və onun içindəki qab demək olar ki, hiss olunmur, çünki o, nurla qarışmışdır və məşəl qarşısındakı şam kimi onun içində ləğv olur.
Bunun ardınca ikinci mərhələ gəlir, çünki onun sonunda Xoxma klisi öz içindəki ali nurla forma bərabərliyində güclənir. Bu o deməkdir ki, onun daxilində, içindəki nurun təbiətinə uyğun olaraq, Yaradana əta etmək arzusu oyanır, çünki o nur tamamilə əta etməkdən ibarətdir.
Sonra, onun daxilində oyanmış bu arzu vasitəsilə, Yaradandan ona “Xasadim nuru” adlanan yeni bir nur çəkilir. Nəticədə, o, Yaradandan ona həkk olunmuş Xoxma nurundan demək olar ki, tamamilə ayrılır, çünki Xoxma nuru yalnız öz qabında — tam ölçüsünə qədər böyümüş almaq arzusunda qəbul edilə bilər.
Beləliklə, ikinci mərhələdəki nur və kli birinci mərhələdəkindən tamamilə fərqlidir, çünki onun daxilindəki kli əta etmək arzusudur. Onun daxilindəki nur Xasadim nuru sayılır, bu nur yarananın Yaradana qovuşmasından qaynaqlanır, çünki əta etmək arzusu onda Yaradanla forma bərabərliyi yaradır və ruhaniyyətdə forma bərabərliyi qovuşmadır.
Bunun ardınca üçüncü mərhələ gəlir, çünki yaranandakı nur Xoxmasız Xasadim nuruna qədər azaldıqdan sonra, və məlumdur ki, Xoxma nuru yarananın mahiyyətidir, buna görə də ikinci mərhələnin sonunda o oyandı və öz Xasadim nurunun daxilində işıq saçması üçün müəyyən ölçüdə Xoxma nurunu özünə çəkdi. Bu oyanış almaq istəyinin müəyyən ölçüsünü yenidən uzatdı və bu, üçüncü mərhələ və ya Tiferet adlanan yeni bir kli əmələ gətirdi. Onun daxilindəki nur isə “Xoxmanın işıq saçmasında Xasadim nuru” adlanır, çünki bu nurun çox hissəsi Xasadim nuru, az hissəsi isə Xoxma nurudur.
Daha sonra dördüncü mərhələ gəldi. Belə ki, üçüncü mərhələnin klisi də öz sonuna çatdıqda, birinci mərhələdə olduğu kimi Xoxma nurunun tamını özünə çəkmək üçün oyandı. Beləliklə, bu oyanış birinci mərhələdəki alma arzusu ölçüsündə bir "ehtiras" (xisaron-həsrət) hesab olunur. Lakin bu mərhələ birincini üstələyir; çünki indi o, artıq həmin nurdan ayrılmışdır — yəni Xoxma nuru artıq onun daxilinə bürünməmişdir, əksinə kli ona qarşı ehtiras duyur.
Beləliklə, alma arzusunun forması tam şəkildə müəyyən edilmişdir. Çünki kli nurun genişlənməsindən və oradan çıxmasından sonra formalaşır. Daha sonra nur geri qayıtdıqda, kli onu yenidən qəbul edəcəkdir. Belə çıxır ki, (ruhani cəhətdən) kli nurdan əvvəl gəlir; məhz buna görə də bu dördüncü mərhələ klinin tamamlanması hesab olunur və o, Malxut (Krallıq) adlanır.
Yaradılış Düşüncəsi və Onun Mahiyyəti (Atsmuto)
(Rav Mixael Laytman ilə söhbətdən)
Kabalistlər ruhaniyyətə çatmış və bu barədə öz kitablarında yazmışlar. Onlar dərk etmişlər ki, bütün reallığın kökü birAli Qüvvədir. Həmin Qüvvənin özünü dərk edə bilmədikləri üçün onu "Onun Mahiyyəti" (Atsmuto) adlandırmışlar. Lakin onlar dərk etmişlər ki, Onun Mahiyyətindən gələn bir düşüncə, bir məqsəd var: məxluqları yaratmaq və onlara həzz vermək.
Onlar bu düşüncəni və məqsədi "Yaradılış Düşüncəsi (İdeyası)" və ya "Ali Nur" (Or Elyon) adlandırmışlar. Belə çıxır ki, məxluqun nöqteyi-nəzərindən Nur — Yaradandır, çünki məxluq Onun Mahiyyətini (Atsmutonu) dərk edə bilməz. Buna görə də Yaradan və məxluq arasındakı təmas Ali Nur vasitəsilə təmin edilir.
Qısacası, Onun Mahiyyətindən qaynaqlanan bir Nur var. Nur məxluqu yaratmaq və onu həzzlə dolduraraq məmnun etmək istəyir. Yəni, Nurun məqsədi elə bir məxluq yaratmaqdır ki, həmin məxluq Nuru həzz olaraq hiss etsin.
Çatışmazlıq və Dolğu: Kli və Nur
(Rav Mixael Laytman ilə söhbətdən)
Kabalistlər buna görə də məxluqu "qab" (kli), Nuru isə "dolğu" (içindəki dolğu) adlandırdılar. Məxluqu yaratmaq üçün Onun Mahiyyətindən (Atsmuto) qaynaqlanan Nur, bütün reallığın kökü olduğu üçün Bxina Şoreş (Kök mərhələsi) adlanır. Həmin Nur daha sonra Nurdan həzz almaq üçün bir istək yaradır. Həzz almaq istəyi həm də "Alma Arzusu" (Nur üçün qab) adlanır.
Həzzin intensivliyi yalnız onu qəbul etmək istəyinin (arzunun) intensivliyindən asılıdır; eynilə bizim dünyamızda bir insanın mədəsi boş ola bilər, lakin yemək istəyi olmaya bilər. Beləliklə, arzu dolğu üçün qabdır və o olmadan həzz yoxdur. Ruhaniyyətdə məcburiyyət yoxdur və dolğu hər zaman arzuya bərabərdir.
Onun Mahiyyətindən gələn Nur bir qab yaradır və onu doldurur. Məxluqun Nuru qəbul edərkən hiss etdiyi həzz Or Xoxma (Hikmət Nuru) adlanır. Onu dolduran Nur tərəfindən yaradılan arzu isə Bxina Alef (Birinci mərhələ) adlanır. Bu adla çağırılmasının səbəbi gələcək qabın ilk "bəsirəti" (dərki) olmasıdır. Lakin bu arzu hələ müstəqil deyil, çünki birbaşa Nur tərəfindən yaradılıb.
Həqiqi məxluq, Yaradanın bütün Nurundan öz zövqü üçün həzz almaq istəyən varlıqdır. Bu istək və ondan özü üçün həzz almaq qərarı daxildən gəlməlidir. Belə bir istək Yaradan tərəfindən məxluqa həkk olunmalıdır.
Nuru qəbul etmək üçün məxluq Nuru qəbul etməzdən əvvəl ondan gələn həzzin nə qədər güclü olduğunu bilməlidir. Sonra o, Nurla dolmalı və daha sonra Nursuz qalmağın necə bir hiss olduğunu duymalıdır. Yalnız bundan sonra Nura qarşı həqiqi istək yaranır.
Bizim öz həyatımızda da buna bənzər hadisələr baş verir: insana dadmaq üçün yeni bir meyvə verildikdə, ona qarşı əvvəlcədən bir istək olmur. Lakin əgər insan onu dadsa, ondakı həzzi hiss etsə və sonra meyvə onun əlindən alınsa, insan ona həsrət qalmağa və həmin həzzi geri qaytarmaq istəməyə başlayır. Məhz həmin istək— insanda doğulan bu yeni arzu — insanın müstəqil iradə kimi hiss etdiyi şeydir.
Tam Bir İstəyin Qurulması üçün 4 Addım
(Rav Mixael Laytman ilə söhbətdən)
Buna görə də, qabı (klini-istəyi) bir anda qurmaq qeyri-mümkündür. İstəyin nədən həzz alacağını bilməsi və özünün həzz almaq istəyini tanıması üçün, o, bütün hadisələr zəncirindən keçməlidir. Bu şərt Kabalada bir qanun kimi təqdim olunur: "Nurun genişlənməsi və onun çəkilməsi (uzaqlaşması) qabı öz vəzifəsinə layiq edir." Həmin vəzifə isə Nuru qəbul etmək və ondan həzz almaqdır.
Bu arzunun təkamül mərhələləri Bxinot (mərhələlər/fərqləndirmələr/müşahidələr) adlanır; çünki onlar alma arzusunda dərklərin/müşahidələrin qurulma mərhələləridir.
Beləliklə, Nur həzzlə bərabər, kliyə (qaba) əta etmə xüsusiyyətini də ötürür. Kli Nurdan həzz alarkən birdən-birə kəşf edir ki, o da daxilindəki Nurun təbiəti kimi əta etmək (vermək) istəyir. Bunun səbəbi odur ki, Yaradan Nura qəsdən əta etmə arzusu ilə yanaşı, öz xüsusiyyətlərini də ötürmək qabiliyyəti vermişdir. Nur birinci mərhələdə klini doldurduqdan sonra, kli Yaradan kimi olmaq istədiyini hiss edir. Bu, tamamilə yeni bir arzu və tamamilə yeni bir müşahidə olduğu üçün Bxina Bet (İkinci mərhələ) adlanır.
Bxina Bet əta etmək arzusudur. Onun Yaradana bənzəməkdən hiss etdiyi həzzə Or Xasadim (Mərhəmət Nuru) deyilir. Beləliklə görürük ki, Bxina Alef (Birinci mərhələ) Bxina Bet-in əksidir; çünki Bxina Alef-in arzusu almaq istəyi, Bxina Bet-inki isə əta etmək istəyidir. Bxina Alef-dəki nur Or Xoxma (Hikmət Nuru), Bxina Bet-dəki nur isə Or Xasadimdir.
Bxina Alef-dəki alma arzusu onu dolduran Nurdan həzz almağa başladıqda, dərhal hiss edir ki, Nur həzzi verən, özü isə həzzi alandır; beləcə Nurun özü kimi olmağı arzulamağa başlayır. Həzzi qəbul etmək əvəzinə, Nur kimi onu əta etmək arzusu yaranır.
Nəticədə, ilkin alma arzusu geri çəkilir və qab Or Xoxmadan (Hikmət Nuru) məhrum qalır; çünki həzz yalnız ona qarşı arzu olduqda hiss edilə bilər.
Lakin alma arzusu Or Xoxma olmadan qala bilməz, çünki Hikmət Nuru onun həyat qaynağıdır . Bu səbəbdən, həmin alma arzusu az miqdarda da olsa Or Xoxmanı qəbul etməyə məcburdur. Beləliklə, Bxina Qimel (Üçüncü mərhələ) adlanan bu yeni mərhələ iki arzudan ibarət olur:
Bxina Qimel-in Daxili Quruluşu və Seçimi
Bxina Qimel (Üçüncü mərhələ) iki fərqli arzudan ibarətdir:
-
Nura bənzəmək arzusu (Əta etmək).
-
Az miqdarda Hikmət Nuru (Or Xoxma) almaq arzusu.
Beləliklə, kli indi iki Nuru birdən hiss edir:əta etmək istəyindəki Mərhəmət Nuru (Or Xasadim) və almaq istəyindəki Hikmət Nuru (Or Xoxma).
Tam İstəyə Keçid
Bxina Qimel Nuru qəbul etdikdə aşkar edir ki, Mərhəmət Nuru ilə Həyat Nuru (Hikmət Nuru) arasında sonuncu olan — yəni Hikmət Nuru — onun təbiətinə daha çox uyğundur. O zaman bu Nuru tam şəkildə qəbul etməyə qərar verir.
Beləliklə, Hikmət Nurunu qəbul etmək üçün müstəqil bir arzu və Yaradanın məxluqu doldurmaq istədiyi həmin o əsl arzu indi yaradılmış olur.
Görürük ki, Yaradanın Mahiyyətindən (Atsmuto) çıxan Nur, dörd addımda bir qab (kli) yaradır. Məhz buna görə də Bxina Dalet (Dördüncü mərhələ) adlanan həmin sonuncu arzu, əslində yeganə məxluqdur. Ondan əvvəlki bütün mərhələlər yalnız onun təkamülündəki keçidlər idi. Faktiki olaraq, bütün Yaradılış həmin dördüncü mərhələdən ibarətdir. Yaradandan başqa mövcud olan hər şey — məhz bu Bxina Daletdir. Bu mərhələ Malxut (Krallıq) adlanır, çünki "alma arzusu" ona hökm edir.
Dörd Mərhələnin Bölgüsü
Dördüncü mərhələ yeganə məxluqdur, lakin o, xarici və daxili hissələrə bölünür:
-
Xarici hissələr: Sfirotlar, Partsufim, aləmlər (ABYA), bizim dünyamız, həmçinin cansız, bitki və heyvan təbiəti.
-
Daxili hissə: İnsan ruhlarından ibarətdir.
Bu hissələr arasındakı yeganə fərq, onların alma arzularının böyüklüyündədir (intensivliyindədir).
Olam Ein Sof (Sonsuzluq Aləmi)
Dördüncü mərhələ (Malxut) tamamilə Hikmət Nuru (Or Xoxma) ilə dolduqda, bu, Olam Ein Sof (Sonsuzluq Aləmi) adlanır. Çünki bu halda Malxutun arzusu Nurun qəbulunu heç bir şəkildə məhdudlaşdırmır.
Dördüncü mərhələ özündən əvvəlki dörd mərhələ (Kök, Birinci, İkinci və Üçüncü) vasitəsilə Nuru qəbul edir. Belə çıxır ki, dördüncü mərhələ alma arzusu baxımından (öz mərhələsi də daxil olmaqla) beş hissəyə bölünür.
Ruhaniyyət və Maddiyyat Arasındakı Həqiqi Fərq
(Baal Sulamın mətni üzrə)
İndi siz ruhaniyyət və maddiyyat arasındakı həqiqi fərqi başa düşə bilərsiniz: Bütün aspektləri ilə tam bir alma arzusunu (yəni dördüncü mərhələni — Bxina Dalet) ehtiva edən hər bir şey "maddi" hesab olunur. Bu dünyada qarşımızda duran reallığın bütün elementlərində mövcud olan məhz budur. Əksinə, alma arzusunun bu böyük ölçüsündən yuxarıda olan hər bir şey isə "ruhaniyyət hesab olunur. Bunlar bu dünyadan yuxarıda olan ABYA [Atzilut, Briya, Yetzira, Asiya] aləmləridir — həm aləmlərin özü, həm də onların daxilindəki bütün reallıq.
İndi görə bilərsiniz ki, ali aləmlərdə təsvir olunan bütün eniş və yüksəliş məsələləri xəyali bir məkana deyil, yalnız alma arzusundakı dörd mərhələyə aiddir. Bir vəziyyət dördüncü mərhələdən nə qədər uzaqdırsa, o qədər "yüksək" hesab olunur. Və əksinə, dördüncü mərhələyə nə qədər yaxındırsa, o qədər "aşağı" hesab olunur.
Seminar üçün Müzakirə Nöqtələri
- Bu mətnlərdən aldığınız təəssüratlar Baal Sulamın Şamati və ya Azadlıq kimi digər mətnləri ilə müqayisədə necədir?
- Mətnlə bağlı suallarınız varmı?