Tədris Cəmiyyəti - Dərs 34

Purim: Hekayədən Ruhani Mahiyyətə Qədər

Mənbələrdən Seçilmiş Hissələr

15. Rabaş. 391. "Yaradan İyovu sınağa çəkmədi"

Mənim müəllimim, atam və ustadım belə dedi: Meqilanın mahiyyəti ondadır ki, o zaman ifşa (açıqlanma) dövrü idi.Və Aman deyirdi ki, getmək üçün bilik yolu seçilməlidir.Bu o deməkdir ki, "Padşahın qanunları yerinə yetirilmir".Lakin Mordexay iddia edirdi ki, ifşa yalnız sınaqdan keçmək və öz üzərinə gizlənməni qəbul etmək üçündür.

16. Baal HaSulam. Şamati. 37. "Purim Məqaləsi"

"Meqilat Ester" (Esterin Dəftəri) ifadəsinin mənası nədir?İlk baxışdan burada daxili bir ziddiyyət var.Çünki "meqila" – "dəftər" hər kəsə açıq (galuy) olan bir şeyi ifadə edir.Lakin "Ester" – "gizlənmə" deməkdir, yəni burada gizlilik var.Lakin bunu belə izah etmək lazımdır ki, bütün ifşa məhz gizlənmədə seçim etmək imkanı vermək üçün baş verdi.

17. Rabaş. 911. "Günahkarın Süfrəsi"

"Meqilat Ester" iki əks qütbdür: Gizlilik zamanı insan məcburiyyətlə,aşkarlıq zamanı isə öz istəyilə hərəkət edir.

Mordexayın Yolu

3. Böyük Midraş Ester. Fəsil 6, bənd 2

[Meqilat Esterdə belə yazılmışdır:]
"Şuşan paytaxtında bir yəhudi adam var idi."

Niyə o "yəhudi" adlandırıldı, amma "Yemini" (Binyamin nəslindən) adlandırılmadı? Çünki o, Yaradanın adının birliyinə bütün məxluqlar üçün uyğun bir şəkildə çatmışdı və Yaradanın adının birliyini əldə etdiyi üçün "Yehudi" adlandırılmışdı – bu, "Yehidi" ("Tək olan") sözündən gəlir.Onun haqqında belə deyirdilər ki, o, öz nəslində İbrahimə bərabər idi. Necə ki, İbrahim qızğın sobaya atıldı və oradan sağ çıxdı, Yaradanın böyüklüyünü dünyaya göstərdi, eləcə də Mordexay – onun sayəsində məxluqlar Yaradanın böyüklüyünü dərk etdilər.Buna dəlil olaraq Meqilat Esterdə belə deyilir: "Və yer üzünün bir çox xalqları yəhudi oldular."Çünki Mordexay Yaradanın adını Onun müqəddəsliyi ilə birləşdirdi. Buna görə də o, "Yehudi" adlandırıldı və Meqilat Esterdə "adam-yehudi" ifadəsi olduğu yerdə bunu "yehudi" yox, "yexidi" ("Tək olan") kimi oxumaq lazımdır.

4. Rabaş. Məqalə 11 (1987) "Purim, harada ki, «ad de-lo yada» əmr olunub"
Mordexay Salehinin yolu Yaradana vermək üçün işləməkdir – bu, vermək xüsusiyyəti adlanır.Və bu yol insana kamillik səviyyəsinə çatmağa imkan verir. İnsan o mərhələyə gəlib çata bilər ki, Yaradana belə deyə bilər:"Mən istəyirəm ki, Sən mənə xeyir və həzz verəsən, çünki mən istəyirəm ki, Sənin yaradılışlara xeyir və həzz vermək istəyini yerinə yetirim.İndi isə mən bu xeyir və həzzi almağa hazıram, çünki mən özüm bilirəm ki, bunu eqoist sevgidən deyil, yalnız vermək naminə istəyirəm."Və bu halda niyyət vermək naminədirsə, kralın hədiyyəsini almaq tamamilə kamildir.Burada artıq utanc elementi yoxdur, çünki alma prosesi insanın Yaradana yardım etmək istəyinə əsaslanır – bu isə Yaradılış Məqsədini açmaq üçündür ki, bütün məxluqlar bilsinlər ki, Yaradılış Məqsədi – məxluqlara xeyir verməkdir.

Amanın Yolu

5. Rabaş. Məqalə 11 (1987) "Purim, harada ki, «ad de-lo yada» əmr olunub"

Amanın yolu almağı məhdudlaşdıran ixtisarı qəbul etməməkdir. O, belə deyirdi:"Axı Yaradan dünyanı yaratdı ki, məxluqlarına xeyir versin. Biz görürük ki, bizim təbiətimizdə həzz və həzz almaq arzusu var. Yaradan bu istəyi nəyə görə yaratdı? Onu istifadə etməmək üçünmü? O, bizi bu arzuyla və həzz alma meyli ilə yaratdı, sonra isə bizə onunla yaşamamağı və əksinə, əziyyət çəkməyi və iztirab çəkməyi əmr etdimi?"Bu yanaşmadan belə çıxır ki, Amanın yolu tamamilə əks yoldur.

6. Rabaş. Məqalə 11 (1987) "Purim, harada ki, «ad de-lo yada» əmr olunub"
Aman iddia edirdi ki, Padşah – yəni Yaradan – almaq arzusunu yaratdığına görə, şübhəsiz ki, Onun istəyi odur ki, biz alaq və həzz alaq.Və bütün padşahın xidmətçiləri Amanın fikrinə boyun əyirdilər – yəni onun düşüncəsinə tabe olurdular.Çünki Aman belə deyirdi: "Mordexayın istifadə olunmamalı olduğunu söylədiyi almaq arzusu barədə fikri yanlışdır. Axı Yaradan onu sadəcə belə yaratmayıb, onu məhz istifadə edək deyə yaratdı."Lakin Mordexay "Xeyr!" dedi.Necə ki, Məqilat Esterdə deyilir:"Mordexay nə diz çökürdü, nə də yerə yıxılırdı."Və başqa bir yerdə belə deyilir:"Padşahın darvazasında olan padşahın xidmətçiləri Mordexaya dedilər: ‘Niyə sən padşahın əmrini pozursan?’"Bu sözlər barədə Rabaşın müəllimi və atası (Baal HaSulam) belə izah edirdi:Padşahın xidmətçilərinin Mordexaya verdiyi sualın mənası budur:"Axı Aman bizə deyir ki, onun yolu doğrudur və Mordexayın yolu yanlışdır. Onun seçdiyi yol həqiqi yoldur!"Bu səbəbdən də onlar Mordexaya sual verirdilər:"Niyə sən padşahın əmrini pozursan?"Burada "padşah" Yaradanı ifadə edir.Çünki Aman iddia edirdi ki, bunu etmək Yaradanın – bütün padşahların Padşahının – əmri ilə uyğundur.Bu izahın mahiyyəti budur:Almaq arzusu və özünü sevməkdən doğan istəklər – bütün yaradılmışlara Yaradan tərəfindən verilmiş bir qüvvədir.Buna görə də bütün dünya Amanın fikrini və məntiqini qəbul edirdi.

2. Rabaş. Məqalə 21 (1991) "Purimdən əvvəl niyə həftəlik "Zaxor" ("Xatırla") bölməsi oxunur?"

Purimə hazırlıq [...] həm də Amanın şərinin hiss olunmasıdır. Aman istəyirdi ki, bütün yəhudiləri – gəncdən qocaya, uşaqlardan qadınlara qədər – bir gündə məhv etsin, öldürsün və yer üzündən silsin.Buna görə də insan öz qəlbindəki Amanı diqqətlə müşahidə etməlidir. O, müqəddəsliyə aid olan hər şeyi – hətta ən kiçik bir şeyi belə – məhv etmək istəyir. O, insanın müqəddəsliyə aid olan hər hansı bir nailiyyətini kökündən yox etmək istəyir.İnsan Amanın bu düşüncələrinə qalib gələ bilməməsinə görə təəssüflənməlidir. Burada "bütün yəhudilər" ifadəsi izah olunmalıdır: bu, "Səma naminə" işləmək xüsusiyyətinə malik olan hər kəsə aiddir. Aman bu xüsusiyyəti məhv etmək istəyir.Bu "şərin dərk edilməsi" adlanır və bu, kelim və ehtiyacın yaranması anlamına gəlir. Və yalnız bundan sonra insan həmin ehtiyacı doldura biləcək nuru qəbul edə bilər.Buna görə də sonradan İsrail əksinə bir hala nail oldu – yəhudilər düşmənlərinə qalib gəldilər və Tövratı almaq şərəfinə nail oldular.