Μαθήματα / Θεμελιώδεις Αρχές της Καμπάλα 2025/2026 / Μάθημα 16. Η Αντίφαση στην Πρόνοια – Μια Μελέτη από το Άρθρο «Η Ειρήνη» του Μπαάλ ΧαΣουλάμ
Μάθημα 16. Η Αντίφαση στην Πρόνοια – Μια Μελέτη από το Άρθρο «Η Ειρήνη» του Μπαάλ ΧαΣουλάμ
Μάθημα 16. Η Αντίφαση στην Πρόνοια – Μια Μελέτη από το Άρθρο «Η Ειρήνη» του Μπαάλ ΧαΣουλάμ
Περιεχόμενο μαθήματος
Υλικά
Μάθημα 16.
Η Αντίφαση στην Πρόνοια – Μια Μελέτη από το Άρθρο «Η Ειρήνη» του Μπαάλ ΧαΣουλάμ
Επιλεγμένα αποσπάσματα από το “Η Ειρήνη” του Μπαάλ ΑΣουλάμ
Διαφάνεια 1
Ακαδημία Καμπαλά Μπνέι Μπαρούχ - Παγκόσμιο Μάθημα 2025/2026
Η Ειρήνη
Του Ραβίνου Γεχούντα Ασλάγκ (Μπαάλ ΑΣουλάμ)
Διαφάνεια 2
Διαφάνεια 3
(Μια εμπειρική, επιστημονική έρευνα για την αναγκαιότητα του έργου του Δημιουργού)
«Ο λύκος θα συγκατοικήσει με το αρνί και η λεοπάρδαλη θα ξαπλώσει με το κατσίκι, το μοσχάρι και το λιονταράκι και το ήμερο καλοθρεμμένο ζώο μαζί, και ένα μικρό παιδί θα τα οδηγεί.»
«Και εκείνη την ημέρα, ο Κύριος θα απλώσει το χέρι Του ξανά, για δεύτερη φορά, για να ανακτήσει το υπόλοιπο του λαού Του, όσους απομείνουν από την Ασσυρία και από την Αίγυπτο, από την Παθρώς και από την Κους, και από το Ελάμ και από τη Σινάρ, και από τη Χαμάθ, και από τα νησιά της θάλασσας» (Ησαΐας 11).
Διαφάνεια 4
«Ο Ραβί Σιμόν Μπεν Χαλάφτα είπε, ‘Ο Κύριος δεν βρήκε κανένα σκεύος να συγκρατήσει την ευλογία για το Ισραήλ εκτός από το σκεύος της ειρήνης, όπως ειπώθηκε. “Ο Κύριος θα δώσει δύναμη στον λαό Του· ο Κύριος θα ευλογήσει τον λαό Του με ειρήνη”’» (τέλος της Μασέχετ Οκάτσιν).
Διαφάνεια 5
Αφού αποδείξαμε στα προηγούμενα άρθρα τη γενική μορφή του έργου Του, του οποίου η ουσία δεν είναι τίποτε άλλο παρά η αγάπη προς τον άλλον, που καθορίζεται πρακτικά ως «αποκάλυψη προς τους άλλους». Δηλαδή, η πραγματική εκδήλωση της αγάπης προς τον άλλο είναι η προσφορά καλού προς τον άλλον. Πρέπει επομένως η αγάπη προς τον άλλον να καθοριστεί ως προσφορά προς τον άλλο, όπως ταιριάζει καλύτερα στο περιεχόμενό της, ώστε να διασφαλιστεί ότι δεν θα ξεχάσουμε την πρόθεση.
Διαφάνεια 6
Τώρα που γνωρίζουμε με βεβαιότητα τη συμπεριφορά του έργου Του, μένει ακόμα να διερευνήσουμε αν αποδεχόμαστε αυτό το έργο μόνο με βάση την πίστη, χωρίς καμία επιστημονική, εμπειρική βάση, ή χρειάζεται να έχουμε και μια εμπειρική βάση γι’ αυτό. Αυτό θέλω να αποδείξω στο παρόν δοκίμιο.
Διαφάνεια 7
Πρώτα όμως πρέπει να αποδείξω διεξοδικά το ίδιο το θέμα, δηλαδή ποιος είναι αυτός που αποδέχεται το έργο μας.
Αλλά δεν είμαι ενθουσιώδης της διαμορφωτικής φιλοσοφίας, καθώς δεν μου αρέσουν οι μελέτες που βασίζονται στη θεωρία, και είναι γνωστό ότι οι περισσότεροι συγχρονοί μου συμφωνούν μαζί μου, επειδή είμαστε υπερβολικά εξοικειωμένοι με τέτοιες θεμελιώσεις, που είναι σαθρά θεμέλια, και όταν το θεμέλιο κλονίζεται, ολόκληρο το οικοδόμημα καταρρέει.
Διαφάνεια 8
Γι’ αυτό ήρθα εδώ για να μιλήσω μόνο μέσω της κριτικής της εμπειρικής λογικής, ξεκινώντας από την απλή αναγνώριση με την οποία κανείς δεν διαφωνεί, μέσω αποδεικτικής ανάλυσης [διαχωρισμός των διαφόρων στοιχείων του θέματος], μέχρι να φτάσουμε να καθορίσουμε το ανώτατο θέμα.
Διαφάνεια 9
Και θα δοκιμαστεί συνθετικά [η σύνδεση και ενότητα μεταξύ πραγμάτων, όπως η εξαγωγή και το “πόσο μάλλον”], πώς το έργο Του επιβεβαιώνεται και επαναβεβαιώνεται από την απλή αναγνώριση της πρακτικής πλευράς.
Διαφάνεια 10
Αντιφάσεις στην Πρόνοια
Κάθε λογικός άνθρωπος που εξετάζει την πραγματικότητα μπροστά μας βρίσκει δύο απόλυτα αντίθετα σε αυτήν. Όταν εξετάζει τη δημιουργία, την πραγματικότητά της και τις συμπεριφορές της, υπάρχει μια εμφανής και επιβεβαιωμένη ηγεσία μεγάλης σοφίας και επιδεξιότητας, 1) τόσο όσον αφορά τη διαμόρφωση της πραγματικότητας, όσο και 2) τη διασφάλιση της ύπαρξής της συνολικά.
Διαφάνεια 11
Ας πάρουμε για παράδειγμα τη δημιουργία του ανθρώπου: Η αγάπη και η ηδονή των προγόνων είναι η πρώτη αιτία, εξασφαλισμένη να εκπληρώσει το καθήκον της. Όταν η ουσιώδης σταγόνα εξάγεται από τον εγκέφαλο του πατέρα, η Πρόνοια έχει με μεγάλη σοφία φροντίσει για έναν ασφαλή χώρο γι’ αυτήν, ώστε να είναι κατάλληλος να λάβει ζωή.
Διαφάνεια 12
Η Πρόνοια της δίνει επίσης το καθημερινό της ψωμί στην ακριβή ποσότητα. Η Πρόνοια έχει επίσης ετοιμάσει ένα θαυμαστό θεμέλιο γι’ αυτήν [τη σταγόνα] στη μήτρα της μητέρας, ώστε κανένας ξένος να μην μπορεί να την βλάψει.
Φροντίζει για κάθε ανάγκη της σαν μια έμπειρη νταντά που δεν τη ξεχνά ούτε στιγμή, μέχρι να αποκτήσει τη δύναμη να βγει στον κόσμο μας. Εκείνη τη στιγμή, η Πρόνοια της δανείζει προσωρινά αρκετή δύναμη για να σπάσει τα τοιχώματα που την περιβάλλουν και, σαν έμπειρος, οπλισμένος πολεμιστής, ανοίγει μια δίοδο και βγαίνει στον κόσμο.
Διαφάνεια 13
Και τότε, και πάλι, η Πρόνοια δεν την εγκαταλείπει. Σαν στοργική μητέρα, τη φέρνει σε τόσο αγαπημένους και πιστούς ανθρώπους που μπορεί να εμπιστευτεί, που ονομάζονται “πατέρας” και “μητέρα”, για να τη βοηθήσουν στις μέρες της αδυναμίας της μέχρι να μεγαλώσει και να μπορεί να συντηρηθεί μόνο της. Όπως ο άνθρωπος, έτσι και όλα τα ζώα, τα φυτά και τα άψυχα, όλα φροντίζονται με σοφία και έλεος για να διασφαλιστεί η ύπαρξη και η συνέχεια του είδους τους.
Διαφάνεια 14
Αλλά όσοι εξετάζουν αυτήν την πραγματικότητα από την άποψη της Πρόνοιας και της διατήρησης της ύπαρξης μπορούν να δουν ξεκάθαρα μεγάλη αταξία και σύγχυση, σαν να μην υπάρχει ηγέτης και καθοδήγηση. Ο κάθε ένας κάνει ό,τι του φαίνεται σωστό, οικοδομώντας τον εαυτό του πάνω στα ερείπια των άλλων˙ οι ασεβείς ευημερούν και οι δίκαιοι καταπατούνται αλύπητα.
Διαφάνεια 15
Να έχετε υπόψη ότι αυτή η αντίθεση, που βρίσκεται μπροστά στα μάτια κάθε λογικού, μορφωμένου ανθρώπου, απασχόλησε την ανθρωπότητα ακόμα και από την αρχαιότητα. Και υπήρξαν πολλές μέθοδοι για να εξηγήσουν αυτές τις δύο φαινομενικά αντίθετες όψεις της Πρόνοιας, που συνυπάρχουν στον ίδιο κόσμο.
Διαφάνεια 16
Πρώτη Μέθοδος: Η Φύση
Αυτή η μέθοδος είναι αρχαία. Εφόσον δεν βρήκαν τρόπο και διέξοδο να φέρουν κοντά αυτά τα δύο φανερά αντίθετα, έφτασαν να υποθέσουν ότι ο Δημιουργός, που έφτιαξε όλα αυτά και επιβλέπει με δύναμη την πραγματικότητά Του ώστε να μην ακυρωθεί τίποτε από αυτήν, είναι άλογος και ασυναίσθητος.
Έτσι, αν και επιβλέπει τη διατήρηση της πραγματικότητας με αξιοθαύμαστη σοφία, ο Ίδιος είναι άλογος και τα κάνει όλα ασυναίσθητα. Αν υπήρχε λόγος ή αίσθηση μέσα Του, σίγουρα δεν θα άφηνε τέτοιες ατέλειες στην πρόνοια της πραγματικότητας, χωρίς έλεος για τους βασανισμένους. Γι’ αυτό Τον ονόμασαν “Φύση”, δηλαδή έναν άλογο, άκαρδο Επιτηρητή. Έτσι πιστεύουν ότι δεν υπάρχει κανείς για να θυμώσεις μαζί Του, να προσευχηθείς σε Αυτόν ή να δικαιολογηθείς ενώπιόν Του.
Διαφάνεια 17
Δεύτερη Μέθοδος: Δύο Αρχές
Άλλοι ήσαν πιο ευφυείς. Τους ήταν δύσκολο να αποδεχτούν την παραδοχή της επίβλεψης της φύσης, επειδή έβλεπαν ότι η επίβλεψη της πραγματικότητας για τη διασφάλιση της ύπαρξης είναι πολύ μεγαλύτερη σοφία από κάθε ανθρώπινο επίτευγμα. Δεν μπορούσαν να δεχτούν ότι ο επιτηρητής όλων αυτών είναι ο ίδιος άλογος, γιατί πώς θα έδινε κανείς αυτό που δεν έχει; Μπορεί κάποιος να διδάξει τον φίλο του όταν ο ίδιος είναι ανόητος;
Διαφάνεια 18
Πώς μπορείς να πεις για Αυτόν που εκτελεί μπροστά μας τόσο οξυδερκείς και σοφές πράξεις ότι δεν ξέρει τι κάνει, ότι το κάνει τυχαία, ενώ είναι ολοφάνερο ότι το τυχαίο δεν μπορεί να οργανώσει καμιά τακτοποιημένη πράξη που έχει επινοηθεί με σοφία, πόσο μάλλον να διασφαλίσει την αιώνια ύπαρξή της; Έτσι οδηγήθηκαν στη δεύτερη υπόθεση, ότι υπάρχουν δύο επιτηρητές εδώ: ο ένας δημιουργεί και διατηρεί το καλό, και ο άλλος δημιουργεί και διατηρεί το κακό. Και έχουν αναπτύξει πολύ αυτή τη μέθοδο με επιχειρήματα και αποδείξεις όπως τους ταίριαζε.
Διαφάνεια 19
Τρίτη Μέθοδος: Πολλοί Θεοί
Αυτή η μέθοδος γεννήθηκε μέσα από την εστία της μεθόδου των δύο αρχών. Αυτό διότι είχαν διαιρέσει και ξεχωρίσει κάθε γενική ενέργεια ξεχωριστά, δηλαδή δύναμη, πλούτο, κυριαρχία, ομορφιά, λιμό, θάνατο, αταξία, και ούτω καθεξής. Διόρισαν σε κάθε μία το δικό της επιτηρητή, και ανέπτυξαν το θέμα κατά πώς επιθυμούσαν.
Διαφάνεια 20
Τέταρτη Μέθοδος: Εγκατέλειψε τη Διακυβέρνησή Του
Πρόσφατα, καθώς αυξήθηκε η γνώση και είδαν το στενό δέσιμο μεταξύ όλων των μερών της δημιουργίας, αναγνώρισαν ότι η έννοια των πολλών θεών είναι τελείως αδύνατη. Έτσι, το ερώτημα της αντίθεσης που αισθανόμαστε στην δημιουργία επανήλθε.
Αυτό τους οδήγησε σε μια νέα υπόθεση — ότι ο Επιτηρητής της πραγματικότητας είναι πράγματι σοφός και φροντίζει, αλλά λόγω της υπερύψωσης Του, που ξεπερνά κάθε αντίληψη, ο κόσμος μας θεωρείται σαν ένας κόκκος άμμου, που δεν είναι τίποτε στα μάτια Του. Δεν αξίζει να ασχοληθεί με τις ασήμαντες υποθέσεις μας, γι’ αυτό και η διαβίωσή μας είναι ατακτοποίητη και ο καθένας κάνει ό,τι του φαίνεται σωστό.
Διαφάνεια 21
Παράλληλα με αυτές τις μεθόδους υπήρχαν οι θρησκευτικές μέθοδοι της Θεϊκής ενότητας. Αλλά δεν είναι εδώ ο τόπος να τις εξετάσουμε, καθώς ήθελα μόνο να εξετάσω τις ρίζες από τις οποίες αντλήθηκαν οι διεφθαρμένες μέθοδοι και οι προβληματικές υποθέσεις που κυριάρχησαν και εξαπλώθηκαν σε διαφορετικές εποχές και μέρη.
Διαφάνεια 22
Βρίσκουμε ότι η βάση από την οποία γεννήθηκαν και προέκυψαν όλες αυτές οι μεθόδους είναι η αντίφαση μεταξύ των δύο τύπων της Πρόνοιας που είναι ανιχνεύσιμη στον κόσμο μας, και όλες αυτές οι μέθοδοι προέκυψαν μόνο για να γιατρέψουν αυτό το μεγάλο ρήγμα.
Διαφάνεια 23
Όμως, δεν υπάρχει τίποτε καινούργιο κάτω από τον ήλιο, και όχι μόνο αυτό το μεγάλο ρήγμα δεν έχει γιατρευτεί, αλλά μεγαλώνει και διευρύνεται μπροστά μας σε ένα τρομερό χάσμα χωρίς να διαφαίνεται ή να υπάρχει ελπίδα για διέξοδο.
Διαφάνεια 24
Όταν κοιτάζω όλες αυτές τις προσπάθειες που η ανθρωπότητα καταβάλλει εδώ και αρκετές χιλιάδες χρόνια χωρίς αποτέλεσμα, αναρωτιέμαι αν πρέπει να αναζητήσουμε την επανόρθωση αυτού του μεγάλου ρήγματος από την πλευρά του Επιτηρητή, ή μήπως να αποδεχτούμε ότι αυτή η μεγάλη διόρθωση βρίσκεται στα δικά μας χέρια;
Διαφάνεια 25
Αναγκαιότητα για Προσοχή στους Νόμους της Φύσης
Μπορούμε όλοι να δούμε καθαρά ότι το ανθρώπινο είδος πρέπει να ζει κοινωνικά, δηλαδή δεν μπορούμε να υπάρξουμε και να συντηρηθούμε χωρίς τη βοήθεια της κοινωνίας.
Διαφάνεια 26
Φανταστείτε λοιπόν μια περίπτωση στην οποία κάποιος αποσύρεται από την κοινωνία σε μια ερημική τοποθεσία και ζει εκεί μέσα στη δυστυχία και μεγάλο πόνο λόγω της ανικανότητάς του να φροντίσει για τις ανάγκες του. Το άτομο αυτό δεν έχει κανένα δικαίωμα να διαμαρτύρεται για την Πρόνοια ή τη μοίρα του. Και αν το άτομο αυτό το έκανε αυτό, δηλαδή διαμαρτυρόταν και καταριόταν την πικρή του τύχη, θα έδειχνε μόνο τη βλακεία του, αφού ενώ η Πρόνοια του έχει προετοιμάσει μια άνετη, επιθυμητή θέση στην κοινωνία, δεν έχει δικαίωμα να αποσυρθεί στην ερημιά. Τέτοιο άτομο δεν πρέπει να το λυπόμαστε, καθώς πηγαίνει ενάντια στη φύση της δημιουργίας. Εφόσον έχει τη δυνατότητα να ζει όπως διατάζει η Πρόνοια, δεν πρέπει να το λυπόμαστε.
Διαφάνεια 27
Αυτή η φράση είναι αποδεκτή από όλη την ανθρωπότητα χωρίς διαφωνία. Μπορώ δε να την ενισχύσω και θρησκευτικά και να της δώσω τη μορφή: Εφόσον η Πρόνοια εκτείνεται από τον Δημιουργό, που αναμφίβολα έχει σκοπό στις πράξεις Του, αφού κανείς δεν πράττει χωρίς σκοπό, βρίσκουμε ότι όποιος παραβαίνει έναν από τους νόμους της φύσης που έχει εντυπώσει μέσα μας, διαφθείρει την στοχευμένη πρόθεση.
Διαφάνεια 28
Επειδή ο σκοπός είναι αναμφισβήτητα χτισμένος πάνω σε όλους τους νόμους της φύσης, χωρίς καμία εξαίρεση, όπως ο επιδέξιος τεχνίτης δεν θα προσθέσει ούτε θα αφαιρέσει ούτε το πάχος μιας τρίχας από τις αναγκαίες ενέργειες για να πετύχει τον στόχο, όποιος καταστρέφει ακόμα και έναν νόμο, βλάπτει και φθείρει τη στοχευμένη πρόθεση που έχει θέσει ο Δημιουργός και γι’ αυτό θα τιμωρηθεί από τη φύση. Επομένως, και εμείς, πλάσματα του Δημιουργού, δεν πρέπει να τον λυπόμαστε, επειδή ιεροσυλεί στους νόμους της φύσης και βεβηλώνει τον σκοπό του Δημιουργού. Αυτή πιστεύω πως είναι η μορφή της φράσης.
Διαφάνεια 29
Και πιστεύω ότι δεν είναι σοφό κανείς να αντιταχθεί σε αυτή τη μορφή που έδωσα στη φράση, επειδή τα λόγια της πρότασης είναι ενιαία. Γιατί ποια η διαφορά αν λέμε ότι ο επιτηρητής ονομάζεται “φύση”, δηλαδή άλογος και χωρίς σκοπό, ή αν πούμε ότι ο επιτηρητής είναι θαυμαστά σοφός, γνωρίζει, αισθάνεται και έχει σκοπό στις πράξεις του;
Διαφάνεια 30
Στο τέλος, όλοι παραδεχόμαστε και συμφωνούμε ότι είμαστε υποχρεωμένοι να τηρούμε τις εντολές της Πρόνοιας, δηλαδή τους νόμους της φύσης. Και όλοι συμφωνούμε ότι όποιος παραβαίνει τις εντολές της Πρόνοιας, δηλαδή τους νόμους της φύσης, πρέπει να τιμωρείται από τη φύση και να μην τον λυπάται κανείς. Έτσι, η φύση της φράσης είναι η ίδια, και η μόνη διαφορά είναι στο κίνητρο˙ αυτοί υποστηρίζουν ότι το κίνητρο είναι η αναγκαιότητα, ενώ εγώ υποστηρίζω ότι είναι ο σκοπός.
Διαφάνεια 31
Για να αποφύγουμε τη χρήση και των δύο όρων από εδώ και στο εξής, 1) φύση, 2) επιτηρητής, μεταξύ των οποίων, όπως έδειξα, δεν υπάρχει διαφορά ως προς την τήρηση των νόμων, είναι καλύτερο να συμφωνήσουμε και να δεχτούμε τα λόγια των Καβαλιστών ότι το ΧαΤέβα [η φύση] έχει το ίδιο αριθμητικό άθροισμα [στα εβραϊκά] με το Ελοκίμ [Θεός]—ογδόντα-έξι. Έτσι, μπορώ να αποκαλώ τους νόμους του Θεού “εντολές της φύσης”, ή το αντίστροφο (τις εντολές του Θεού με το όνομα “νόμοι της φύσης”), διότι είναι ένα και το αυτό, και δεν χρειάζεται να το συζητήσουμε περαιτέρω.
Διαφάνεια 32
Τώρα είναι ζωτικής σημασίας να εξετάσουμε τις εντολές της φύσης, ώστε να γνωρίζουμε τι απαιτεί από εμάς, μήπως μας τιμωρήσει αλύπητα. Είπαμε ότι η φύση υποχρεώνει την ανθρωπότητα να ζει με κοινωνικό τρόπο, και αυτό είναι αυτονόητο. Αλλά πρέπει να εξετάσουμε ποιες εντολές η φύση μας υποχρεώνει να τηρούμε σε αυτό το πλαίσιο, δηλαδή ως προς την κοινωνική ζωή.
Διαφάνεια 33
Σε γενική εξέταση, βρίσκουμε ότι υπάρχουν μόνο δύο εντολές για να ακολουθούμε στην κοινωνία. Αυτές μπορούν να ονομαστούν 1) «λήψη» και 2) «προσφορά». Αυτό σημαίνει ότι κάθε μέλος πρέπει, από τη φύση του, να λαμβάνει τις ανάγκες του από την κοινωνία και να ωφελεί την κοινωνία μέσω της εργασίας του για το καλό της. Και αν κάποιος παραβεί μία από αυτές τις δύο εντολές, θα τιμωρηθεί αλύπητα.
Διαφάνεια 34
Δεν χρειάζεται να εξετάσουμε υπερβολικά την εντολή της λήψης, καθώς η τιμωρία εκτελείται αμέσως, πράγμα που αποτρέπει κάθε παραμέληση. Αλλά στη δεύτερη εντολή, αυτή της προσφοράς προς την κοινωνία, όχι μόνο η τιμωρία δεν είναι άμεση, αλλά δίνεται έμμεσα. Επομένως, αυτή η εντολή δεν τηρείται σωστά.
Έτσι, η ανθρωπότητα τηγανίζεται μέσα σε μια φρικτή αναστάτωση, σύγκρουση και πείνα και οι συνέπειές τους δεν έχουν ακόμη εκδηλωθεί πλήρως.
Διαφάνεια 35
Το εντυπωσιακό είναι ότι η φύση, σαν ικανός δικαστής, μας τιμωρεί σύμφωνα με την ανάπτυξή μας. Διότι βλέπουμε ότι όσο περισσότερο αναπτύσσεται η ανθρωπότητα, τόσο πολλαπλασιάζονται οι πόνοι και τα βάσανα στην απόκτηση των αναγκών και της ύπαρξής μας.
Διαφάνεια 36
Έτσι έχεις μια επιστημονική, εμπειρική βάση ότι η Πρόνοιά Του μας έχει διατάξει να τηρούμε με όλη μας τη δύναμη την εντολή της προσφοράς προς τους άλλους με απόλυτη ακρίβεια, ώστε κανένα μέλος από εμάς να μην εργάζεται λιγότερο από το μέτρο που απαιτείται για να εξασφαλιστεί η ευτυχία και η επιτυχία της κοινωνίας. Όσο παραμένουμε αδρανείς στο να την τηρούμε πλήρως, η φύση δεν θα σταματήσει να μας τιμωρεί και να εκδικείται.
Και εκτός από τα χτυπήματα που υποφέρουμε σήμερα, πρέπει να λάβουμε υπόψη και το ξίφος που έχει τραβηχτεί για το μέλλον. Πρέπει να συναγάγουμε το σωστό συμπέρασμα—ότι τελικά η φύση θα μας νικήσει και θα αναγκαστούμε όλοι να ενώσουμε τα χέρια στην τήρηση των εντολών της με όλο το μέτρο που απαιτείται από εμάς.